Full resolution (JPEG) - On this page / på denna sida - Sidor ...
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
Below is the raw OCR text
from the above scanned image.
Do you see an error? Proofread the page now!
Här nedan syns maskintolkade texten från faksimilbilden ovan.
Ser du något fel? Korrekturläs sidan nu!
This page has never been proofread. / Denna sida har aldrig korrekturlästs.
7de Februar 1880.
Fedraheimen.
23
forstaa, at det, og vilde, var —— ikkje aa ,,sor-
svara« dei Ting eg brukte til Dame, men einast
og heilt ut det: aa leggja eit godt Ord inn
syr den frie Forhandling, fyr Aandsfridomen, og
mot — ,,Censuren.«« Eg var so trygg paa det
som paa at eg skreiv syr vaksue Folk og ikkje syr
Ungar, —— so trygg, at eg meinte det vilde vera
ei Fornærming mot mine starar aa tru, at her
trengdest nokon serleg Reservation i den Begent—
Eg kunde ha teket andre nyare Tankar til
Dame. Eg kunde ha teket ijrnsons· Men
daa hadde alle sagt: aa pytt, det er ikkje mot ,,Cen-
suren«, han skriv, det er motKristendomen! og det
er ikkje den aandelege Fridom, han sorsvarar, men
det er Vantruii Dermed hadde heile Stykket vo-
ret til Faanyttes, ja til Ugagns, skrivet· Gg kunde
teket Maaltanken· Men so hadde Folk sagt:
Visvas, det er berre si eigi Sak han talar, og
det, han snakkar um Censuren, er berre nokot han
lcetst som! o. s. fr. Men naar eg tok nokot so
avskrcemeleg stygt som Barnemord og slikt, —s o vilde
alle forstaa, atdet ikkje var fyr desse serskilde Tan-
karne og skreiv, men i sullt Aalvor um —— ,,Censuren.«
Naa, det er sannt: Det var mange, som
forstod det, kannhenda dei fleste. Gg hev senget
mangeHelsingar um det, og dei hev gjort meg
godt. Men mange tok i Mist. Og no ligg desse
gudelege Bladi herinne og arskar um, atdette Styk-
ket um Censur sorkynner »Antikristendom«l ,,Anti-
kristeleg Moral!« o. s. b. — Eg hev aldri havt
stor Tru paa Vitet hjaa desse Kararnez men no
ser eg, at eg endaa hev trutt dei for godt-
— Men det hev eg sagt, og det stend eg
ved: ikkje··eingong dei ,,styggaste« Tankarne skal
me ,,skrika« israa oss-; sor det er ikkje Manns
Ferd, men Tuss· Me skal i alle Spnrsmaal gjera
upp fyr oss fjvlve Gsrunnarne til, at me trur
elder ikkje trur, og me skal hugsa, at det meir enn
ein Gong hev hendt, at dei Tankarne, som saag
,,stygge« og strenge ut med det same dei kom upp,
likevcel viste seg aa vera sanne. Men mangt, som
med det same kunde synast hyggjelegt og gildt,
viste seg tilslutt aa vera Fusk og Ingenting. For
Sanningsmerket ligg ikkje i det, um me finn ein
Ting fager elder gild elder hyggjeleg osb.; sannt
er til siste Slutten berre det, som i seg sjølv hev
Grunn. i G-
t——
ll lita vakliek ruanlctt ilkaak·»««)
(St·jøkdalsk Maalfør6. Den duble N’en og T’en og
D’en ·8njakar jamnast ste1skt av J.)
B lita vakker runulett d1·aak,
Do e de haste du kann rask; ———
Hu drag dæg aat steg før du trur-,
Naar kjær1eheita jnnpunn bur-
Hu gjer Paa drog, da hemme1n staar
Ti atigom hinua Som en taa1-; —
Du Sjor paa hu — denn taarjn kann
Du Slett- itkj glømm, om du e mand.
Du Sjer itlcj korkje for hel1 mo1·,
Vaarherre Sjeil de saales gjor;
Aa- do han gjor ——— de maa Staa. fast,
Te tross før spitor, skamm aa last-
Hu hi S femg Som sørgja« di,
A11 tøngsla» Sørg·ja« glommes ti-
Sjaa deszir te, at du kann rask
B 1ita vakker ruunleiz draak.
Jo Øverki1. ,
Kkistiauia, deii 6te Februar-
Luthersk Kirketidende. (Framhald.) Det,
Ein syrst maa merkja seg i det«Tilsvaret sraa
Luth. Kirket. er, at Blodet fjplv vedgjeng, at det
ikkje hev ,,citeret lige ud af Fedraheimen,« men
ut or ,,M. RS Eitater i Morgenbladet·« Naar
me no minnest, at M. F·s Stykke var eit Tendens-
stykke av same Slaget som det i Kirketid., so ein
rettvis Bladmann strakst maatte vita, at det ikkje
var verdt aa lita so blindt paa, — og naar
nie samstundes veit, at Styret av Luth. Kirket.
les Fedraheimen (det veit eg; for eg hev Blad-
byte med dette Bladet). — so maa Ein aalvor-
leg spyrja, ,kor det hev seg, at det gudelege Bla-
det, naar det vilde segja Dom yver ,.Fedrh.",
leet vera aa ,,citera« ut or Bladet sjølv. ,,Me
hadde vael komet til aa teket Reservationen
med,« segjer Kirket., ,,dersom me hadde citerat
like ut or Fedrh.’·; —- kvi gjorde daa ikkje Blodet
det? Brydde det seg kanskje mindre um aa segja
ein rettvis Dom enn um aa saa ,,Fedrh.« kjcet-
tardomd? Brydde det seg mindre um Sanningi
enn um aa saa sin Partikrig stam? Var det
like icelt, um det laug, berre det kunde saa gjera
ein Motstandar Skade?
dsc) Gj ente-
daa ho no vilde taka til Lesnaden att, skaut det
henne i Hagen, at Jnnehaldet i Boki stod i liten
Samklang med det Namnet, ho nyst hadde nemnt,
og med den Gjerningi, som Kyrkjeklokkurne kallad
henne og alle doypte til. Ho vart ncesta rædd
den sterke Klangen her inne i den audslege Sko-
gen, der Knausar og Kampesteinar reis paa baade
Sidur aat det fossande og srcesande Barnet. Det
kom fyre henne, som vonde Vette talad med Bek-
kens Mæle og freistad aa ropa yver Klokkeklangen;
ho slo ihop Boki, som manad sram hcedande
Royster inni shenne sjølv, Royster som berre
spottlog aat henne, fyrdi ho bivrad og kjende seg
hjelpelaust einsleg midt ibland sterke, velduge Kraf-
ter, vonde og gode. Ho reiste seg upp og vilde
fly, men daa tagnad Klokkurne; no var all Otte
og Fælske burte med ein Gong hjaa Else,- og ho
sette seg ned fyr aa tenkja yver Orsaki, so som
det somer seg ein Filosof·
,,Gamle Katekjesleksuri« mullad ho, likesom
syr aa stagga ein ny Talar inni seg. ,,Kvat skal
vel eg gjera i Kyrkja, no eg veit, at ingi danad
Menneskja trur paa det, som der vert sagt; detta
stod a tydeleg aa lesa i det Bladet, som vaar eigi
Kyrkjeverja i Dule skriv Brev aat um Faakunna
aat Folket her i Bygderne· Jbland kjenner eg
vel enno ein underleg Hug til aa hoyra Orgurne
og Salmesongen, — men det kann daa ikkje vera
fyr annat enn det, at eg likar Musik og at eg
fjolv kann syngja; var her Konsertar, gjekk eg nog
likso gjerne paa deim — —— Er detta syndige
Sunndagstankar? Tøv! Kvat er vel Synd og Stran-
dag og Gudstenesta annat enn menneskjelege Upp-
finningar, just som Kyrkjeverja segjer — — Under-
kegt Snakk, um Kyrkja og Gudstenestai« heldt ho
from, hogre og i Tvismetone. ,,Gjeng vel unge
Gjentur no fyr Tidi dit fyr annat enn aa visa
sine nymotens Klæde med Tuniker, Frunsur og Slø-
dur? Slikt hev ikkje Mor Raad til aa gjeva meg,
ikkje fekk eg Lov til aa ha det helder, endaa um
ho kunde kosta det. Disyr klæder eg meg i ein
reint gamaldags Bunad »—— han vert aatgaadd av
reisande Folk og legg eit poetiskt Ynde elder
Glans kringum meg.« Denna sifte Meiningi
hadde ho ikkje gjevet Ord annat enn i Tankarne,
og no greip ho til Boki si atter. Men paa nytt
Lag tonad Klokkeljoden, no til ei stutt Samrin-
gjing, og likesom Boki hadde brenntFingrarne hen-
So det næste. »Kirket·« fortel oss, atdetikkje
bygde chettardomen sin berre paa det Stykket mot
Bruun, men og paa Stykket um ,,Censur.« Der-
som ,,Kirket.« hadde leset dette Stykket med ærlig
Vilje, so hadde det aldri i Verdi komet med slikt.
Eg viser i so Maate til det Stykket, Forf. av
,,Censur« idag skriv her i Bladet um denne Saki·
Det einaste, Gin kunde kalla ,,kjcettersk« i
,,Censur"-Stykket var det, at Forf. skreiv imot
Krig og Avretting. Han for-svarad ikkje Hellenbach,
men han tok paa Ting, som han meinte kunde
vera likso stygge og galne som Hellenbachstankarne,
« — alt um Prestarne no um Dagen forsvarad dei.
No kann daa vcel Ingen segja, at det aa fordi-ma
Krig og Avretting er Antikristendom· Kor kunde
daa Luth. Kirket., som les Fedrah., elder iallfall
hev Tilfore til aa lesa det, byggja ein so svær
Klage paa ein Artikkel som den? —- Var det -av
,,luthersk kirkelig« Elsk til det sanne? Elder var
det av ,,luthersk kirkelig« Hug til aa faa ein
Motstandar fordi-de
Lat oss sjaa Tingen i Samanheng ,,Luth.
Kirket.« skriv ein dundrande Artikel, som hellest
»Foedrelandet« finn ,,utmerkt«, fyr aa faa dei frilynde
Vladi her iLandet sordomde som ,,antikristne.« No
veit me, at »Antikristen« idet teologiske Maalet er
jamgodt med Djevelen og vcel so det. Det gude-
lege Bladet vil altso faa dei frilynde — elder dei
mest kjende frilynde — Bladi sordamde som dje-
velske, som Guds-og Sanningshatande og forneg-
tande, som detverste og avstyggjelegafte, som Folk
veit aa nemna· Millom dei Bladi, som det paa
denne Maaten vil brennemerkja, er ,,Fedrh.« Fyrr
eit gudelegt Blad no sagde ein so stygg og foel
Dom yver eit annat Blad, skulde det iallfall fyrst
forsara, og det grannt, um det hadde heil og full
Ret-i til aa gjeradet, Ein slik Dom utsegjer ingen
skikkeleg Maan, naar han ikkje hev dei sværaste og
vissaste Grunnar aa byggja paa. Men kvat gjer
,,Luthersk Kirketidende««? — Det les ikkje eingong
Bladet; det bryr seg aldri det Grand um aa koma
etter, kvat Bladet i Royndi hev sagt og meint;
det eiterar blindt etter M.F.ngbl." —og M. F.
hev naturlegvis tagt med ,,Reservationarn·e« —,
og det byggjer paa eit og annat, som einkvar
Jnnsendarens) kan hava sagt i »Fedrh.," — og
dermed læt det Domen falla.—Og so kjem det
etterpaa og fortel, at ,,der foreligger ikke Noget i
’vor Færd ved denne Leilighed, hvorover De paa
Moralens og Sandhedens Vegne behøver at for-
arges««t
V) Den Jnnsendaren, som »Kirketid.« her stydjer seg
til, hev sidan skrivet privat til meg og sagt, at haii
ikkje lenger held paa sine harde Domar yver Bladet
i denne Sak. Dette vil Mannen — som er ein ærleg
og god Mann — visst i Tilfelle sanna.
«
nar, slengde ho henne ifraa seg paa Mosen, tok
fram eit Heste av. ein Roman og vilde just til
med den; daa drog ei Hand Skautet sakte burt
fraa Nakken og Halsen paa henne. Ho braadde i
litegrand og vende seg ikring og matte eit venleg
smilande solbrennt Andlet· ,,Thomas, kor du
skræmde megl« ·
’,,Du trudde kannhenda, det var Bekkemannen,
elder kannhenda sjalve Skogsmannen med dei lange,
lange Veini!» skrattad Thomas, kleio yver paa hi
Sida av Kampesteinen og sette seg breiddined Elfe.
,,Aa! slikt trur eg ikkje meir paa,« svarad ho
modugt, for no var hoikkje eismalllengen ,,Men
du trur paa deim, du.«
,,Eg trur paa vaar Herre; men eg troyster
meg ikkje til aa negta,« at det er slike Vette til,
som dei eg- nemnde, og at Skogfrnitj sinnst, er
visst, for ho tryllte daa fyrre Haasten han Vars-
Ols Qla, so han ikkje var rett i Hovudet i heile
aatte Dagar, etter det han hadde sett henne her
frammed Aai, som ho sat og kjembde det lange
gule Haaret sitt,« svarad Guten aalvorsamt·
(Meir.)
V) skogsnufvau.
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
