Full resolution (JPEG) - On this page / på denna sida - Sidor ...
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
Below is the raw OCR text
from the above scanned image.
Do you see an error? Proofread the page now!
Här nedan syns maskintolkade texten från faksimilbilden ovan.
Ser du något fel? Korrekturläs sidan nu!
This page has never been proofread. / Denna sida har aldrig korrekturlästs.
, 21de Februar 1880.
Fedraheimen.
Dette ser fagert ut. Men eg undrast likevoel
paa, um ein heilt ut aandsfri og fanningselskande
Kristen vilde taka det plent paa den Maaten.
Den aandsfrie Kristne trur paa Kristendonien
av ingen annan Grunn enn den, at han hev fun-
net Kristendomen aa vera Sanning, ja den heile,
aalmenne, ,,absolute« Sanning-
Men trur han det heilt og fullt, so maa han
og tru, at alt det, som er sannt, gjeng inn under
Kristendomen elder daa visstikkje kjem iStrid med
den. Naar det kjem nye Tankar under For-
handling, vil han altso ikkje mura seg inne
i ,,Standpunktet«’ som i eit Klosterz men han
vil segja: eit av tvo, anten er den nye Tanken
sann, og daa vil han styrkja, utvikla elder iallfall
uppklaara og reinska mine Trudomstankar, elder so
er han usann, og daa vil han falla fyr Kristen-
domens Sanningsmagt og dermed berre tena til
aa visa, kor sterk og fann Kristendomen i Grun-
nen er.
— Den, som i rette Rayndi hev den ,,sanne
Tru« og den ,,sanne Gud«’, vil med andre Ord
altid kjenna seg bunden — ikkje til den og den
Formularen, men til det Sanne· Det, som han
fimi Sanning i, maa han tru; det, han ikkje finn
Sanning i, maa han kasta. Ginast paa det Vil-
kaar kann han tena Gud ,,i Aand og Sanning.«
Den, som segjer: ,,eg hev eingong lovat, at eg
vilde tru det og det; eg trur det i Grunnen ikkje,
men eg vil tvinga meg til aa tru det!« han
forbryt feg mot Sanningsaanden og vydelegg seg
sjolv. Og dersom det er Kristendomen, han paa
denne Maaten ,,trur paa,« so spottar han Gud-
Dette maa me sjaa aa slaa fast. Me hev her i
Landet havt altfor mykje av dette blasfemiske Hove
til Sanningi, som skaper Fuskarar og Syndarar
mot Aanden, men som ikkje skaper Kristnez me
maa koma ut av det. Er Kristendomeiis Gud den
sanne Gud og ikkje ein Avgud, so krev han dette
av kvar Mana, at han syrst og fremst skal vera i
Sanning, — vera kald elder varm, meii sann,
ærleg. Aa elfka Gud er fyrst og fremst aa elska
det sanne; for Gud er Sanning so visst som han
er Kjærleik." Det aa segja: og vil tru paa Kri-
stendomen, anten han so er sann lelder ikkje! er i
verste Meining aa fornegta Kristendomen; og den,
som meiner, at han som Kristen ikkje hev Lov til
fritt aa preva alle Tankar og Lærdomar, som kjem
upp, og fritt aa trn paa alt i dei, som han etter
ærleg Gransking maa segja er sannt, han gjer
Kristendomeii um fraa ei aalmenn Sanning til ei
Sersanning elder til Heidendom og er altso likso
god ,,Fornegtar« som nokon ,,Fritenkjar«, men
Fuskar attaat, og altso verre enn den cerlege
Fritenkjaren.
Det me skal tru, maa me sjolve kunna vedkjen-
nast. Det er daa til siste Slutten oss, det er Spurs-
maal tim; det er Spursmaal um,kvat me skal tru,
kor me skal finna det Sanne; det er- fraa vaar
eigi Sanningstrong me maa gaa ut. Det vilde
lite nytta, um her var ei »evig .Sanning«, naar
ho var slik, at me ikkje kunde paa nokon Maate
finna henne sann, forstaa at ho var sann. Med
,,Sanning« meiner me altid det, som er Sanning
fyr oss, som altso er —— um eg maa bruka eit
ofta misbrukt Ord — menneskeleg Sanning. Kvar
Vrahmaprest elder Dervish kann koma og sortelja
oss, at ,,so og so segjer Brahma elder Allah, og
difyr skal du tru det«; men den aandssrie Man-
nen vil altid fyrst sjaa etter, um det, som Dervi-
shen segjer, hev Grunn i seg sjølv. Naar vaare
Dervishar segjer: det og det skal du tru, fyrdi
,Gud hevjsagt det, anten du no finn det sannt elder
ikkje,« so gjer dei dermed Vaarherre um til
slik ein Allah elder Brahma, som krev blind Dru,
istadenfyr at den sanne Gud krev Mannens frie
Tilflutning«tildet i seg sjølv sanne. Det aa-
leine kann-vera »Guds Ord« til oss, som i seg
sjolv hev Sanningsmerket, og som me etter ærleg
Proving maa vedkjennast er stemmande med San-
ningslogjernei oss sjolve. Annan Veg hev me
ikkje aa ganga· Andre Sanningar kann vera fyr
det dei er; men dei er ikkje fyr oss og kann ikkje
hjelpa oss. Men trur me altso paa Kristendomen,
fyrdi me iFridom vedkjennest, at den inneheld den
fulle menneskelige — i beste Meining menneskelege
Sanning, so vil det strakstvera oss klaart, at daa
maa og alt, som er 1nenneskelegssannt, kunna semjast
med den, og me kan altso aldri i Kristendomens
Namn avvisa den frie Forhandling·
Den sanne og aandsfrie Kristne vil altso,
naar han finn ein ny Tanke, tryggt og fritt taka
honom upp og prøva honom etter vanlege menne-
skelege Grunnar og vanleg menneskeleg Tenkje-
maate. Det kann vcel stundom synast, som at ein
menneskelegt sann og god Tanke strider fimot det,
som skulde vera Guds Sanning; soleids var det
eingong mange kristne som meinte, at det var imot
Kristendomen aa tru, at Jordi sveiv umkring Soli,
elder aa bruka Lyn-Avleidarar paa sine Hus og
Kyrkjur. Men i slike Tilfelle vil den aandssrie
Kristne strakst minnast, at han nok enno ikkje hev
fatat Guds Sanning heilt ut i alle Ting, og han
vil tru, at den nye Tanken, han hev funnet, just skal
gjeva honom ny Forklaring. Jstadenfyr aa avvisa
Tanken med eit stutt: han er ukristeleg (d. e. han
er i Strid med den Uppfatning, eg no hev av
Kristendomen), vil han altso helder prova aa vinna
upp til ei klaarare, reinare og større Uppfatning
,av Kristendomeit, so han kann faa den ny-funne
Sanning til aa hova inn i den. Han vil smed
andre Ord ikkje berre slutta so: ,,kristelegt,
altso sannt,« men liksovael so: ,,sannt,— altso
kristelegt.« (Meir.)
Fraa Forsdal.
thd Ketil Killand).
,,Gudag, Olavl aa Takk for seinastt« med
dessi Ora helsa eg min gamle Veir. ,,Gudag —
fo du æ paa dessi Vegjinn?« —- ,,Aa ja,’ du ser
kji anna. "Koss liver du4’ naa — kann du gjete,
ko eg vi eg idag? Eg vi rektig ha deg ti aa
fortelje om gamle Kjempur aa slikt noko for meg.«
»So du vi’ de? Her as- kji mange, som fer mce
slikt Vas naa. Ko Nytti ska naa detta gjere? —
Ko vi du, eg ska fortelje om? om gamle Kjempur
ottalands hell —?«« »Aa Takk, helst om dei, som
hev livt her i Førsdal; for dei andre kann eg vcel
lese om i dei same Bøkar, som dei eingong ce
lærde o’, aa eg vi helst ha dei som alli- hev vori
skrivne; derfor gjekk eg hit ti deg.« »Aa ja, eg
kann fomenkji so liti, bare eg kaam paa dei; —
men den beste ville vere Guro Beting. — Hev
du skriva om, daa FBerolanne aa Scebyg-
gjanne ville byte midjom seg? — Der blei
vaalde nokle Karar — like mange — her i Førs-
dal aa i Sætesdal. Dei sill reise fraa ijr-
kjunne moe ei Gong, aa der dei treftest, sill Byti -
stande. Du veit, der ae langt, aa derfor blei dei
enige om aa reise tileg om Morgoen. Fure-do-
lanne tenkte kji paa noko Fantestykkji aa reiste
paa den fastsette Ti; men Seeresdglanne reiste om
Kvellen, aa derfor, kann du vita, fekk dei ein lang
Ondamone aa mvtte Foredolanne langt neiHaddi·
Men Førsdølanne va sikre paa, at dei ha fuska,
aa ville kji finne seg i sovori. De blei Slag, aa
8 Scebyggjar fallt; dei andre dreiv dei fyre seg
upp igjenom Heice, ti dei kaam der, dei totte Byti
burde stande, aa der blei de sett. wayggjanne
blei negravne i ei Myr, aa Gravce deires blei
fyllte moe Fjorsande, som visas den Dag idag-
Eg kjem ihug, her i Rui budde i gamle
Dagar ei stor Kjempe, som het Grondij aa burt
paa Flateland va ein Kjempekare, som het Faksi.
Du kann vite her ce lengji sia; for daa va Rui
aa Flateland Garar, aa Kjilland va Plassar. —
Dei va Govenir, men enddaa spendte dei Belti
for aa prøve, kven va besste Karen av dei. Der
blei ei skjymeleg Ote, aa faldt gjaare dei baae.
De va enddaa her ne paa Russmoen i den Kjem-
pehagjen, du veit, aa Segnceseie, dei bleinegravne
jamsies paa Moen. —
Om Kjempunne paa Breiviksheice hev
Du væl? —- Paa Vergji budde ein Kongji, som
ha 9 Sonir. Den eine av dessi ville endelege
have ei Kongsdotter, som va fo fælt vene, men ho
ville kji have han. J gamle Dagar —— tikkje du
kji de va merkjelege? —k va de so, at naar ein
Mann ha 9 Sønir, so blei dei reikna for 1 adde-.
samne, aa derfor tore ingjen seie noko mot nokon
av dessi Brøanne. Endeleg kacim der ei svære
Kjempe, som etti Segnce sill heite Sterkodder aa
va enddaaxfraa Tromoyaez hanibau seg ti aa slaast
mce dei eismadde. Dei mattes paa Breiviksheice,
dei 9 Broanne paa den eine aa Sterkodder eis-
madde paa den andre Sia. Daa dei møttes, sa
dei: ,,Æ du Kar for okkon adde 9?«’ ’ Sterkodder
svara: ,,Eg brukar kji aa telje; di kann kaame so
mange, som di vil« Dei 8 faldt straks, men den
9de fekk snitte seg ti aa skjere Sterkodder i Skrovi,
fo Tarmanne rann: so blei han au drepen. Ein
Bondi fekk Lov ti soume atte Skuren. Broanne
grov dei ne plent, som dei va fallne. Der blei
sett ein Steine mce Hovui aa ein me Føtaiine,
aa heilt fraa Gjevarvatn, som her ce ei hall Mil
ti, henta dei fine Fjorsande sor aa fydde Grefg
tinne mce; Detti ce bevisleg; for i Sommaar hev
dei gravi, ti dei kaam ne paa ei Hedde; men daa
hindra Vatni dei.
Her i Førsdal ska etti gaamaalt vere drepne
2 Prestar. Den eine av dei va ti Gjestebos paa
Bondal. Han blei uvenni me ein Bondi, som
han ou bleidrepen av. JVeggjen ftend ein Krosse
ti Miiini om de den Dag idag. ——
Paa Tovsli va dei for eit Par Mannsaldrar
sia so fælt plaga av nokle Røvarar, som hellt ti
i Skogjen. Vesste va dei om Sommrenne, naar
dek [Folk] va paa Støylanne. Ei Hceg [Helg]
etti dei ha reist paa Heiæ, sill Maanen vere heime
aa passe paa dei, naar dei kaam. Mannen va
rædde dei aa krabba derfor upp paa Loemoni aa
tok mce seg eit Par Bprsutn Om Nottæ kaam der
4 Karar, som va Vroar, aa prova paa aa ville
brjote seg inn i Buri. Mannen, som saag detti
fraa Møni, va kji lengji om aa skjote. Den eine
datt mce same, aa naa blei der eit fyndlegt Jam-
merskrik paa dei andre. Dei reiste «so fort dei
kunna, aa tok den drepne mce seg aa begrov han
i ei Hole, som sia ce kadda Tjovehola· Rovaranne
blei alli sedde der meir.
Tvo Røvarar, som ou va Vroar, va der,
som hellt ti paa Austnaa i Tovdal. Dei ha
stoli ei Gjente, som dei ha hjaa seg i den Hytta,
dei ha gravi seg. Daa ho ha vori der i 7 Aar-
trudde dei henne so væl, at dei sende henne heim
paa Garen for aa stele.· Ho kaam heim om Nottce
aa gjekk inn aa sa de ti dek. Ho fekk mie seg
Rug’e, som ho sille straa paa Vegjen, der ho foor,
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
