Full resolution (JPEG) - On this page / på denna sida - Sidor ...
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
Below is the raw OCR text
from the above scanned image.
Do you see an error? Proofread the page now!
Här nedan syns maskintolkade texten från faksimilbilden ovan.
Ser du något fel? Korrekturläs sidan nu!
This page has never been proofread. / Denna sida har aldrig korrekturlästs.
13de Marts 1880·
lata Soga fortelje aa Skalden kvea; daa blin-
kar Stjernunne ute, aa daa stende Fjglle liksom
aa lyer paa aa draymer. — (Meir.)
Lysingar um Skulclærarpostar.
Skal tru kvat det fkaloera godt fore, at Søkje-
tidi til SkulelaeravPostom er so stutt? Ein kunde
tenkja seg, at dei gjorde det fyr aa faa Leerarar
snart, so at ikkje Skulen skulde»gaai staa.« Men
det maatte det daa altid vera ei Raad syre, og eg
tykjer slett ikkje, at den Grunnen veg upp mot den
Skaben, som den stutte Sokjetidi gjer. For det er
daa greidt, at det, at Sokjetidi er so stutt, maa
vera til stor Skade og Tap, ja Urett, ikkje berre
mot Lærarom, men og motSkulen. Den vanlege
- Sokjetidi er 6 Vikor, reknat fraa den Dagjen, daa
Lysingi verd skrivi paa Prestekontoret, og daa
Lysingi so skal sendast inn til Bladom, ostast til
Hovudstaden, so kann kvar og ein skyna, at i eit
so vidskaatt Land, som Noreg er, verd det ikkje
Tilsore fyre alle Lcerarom aa søkja. I minsto ser
eg, at her uppe i Finnmarki fcer ein ikkje vita um
Skulepostarne, fyrr Sokjetidi er ute, so det er ugje-
rande aa koma seg herifraa, naar ein eingvng er
fo uheppen aa koma hit. Og er det daa ikkje
Urett mot Leerarom, at dei ikkje skal faa Tilsore
til aa koma seg aat eit betre Rom, men skal vera
reint aa segja utestengde fraa aa sukja? Det
vilde daa visst vera ei Uppmoding fyre Lærarom,
naar dei kunde haoa vissare Von nm aa koma seg
til nokot dette. Og er det so ikkje ein Urett mot
Skulom og, at ikkje alle Lærararne, som vil, seer
søkja, so det kann verda den rette Kappingi, og
ein kann faa velja ut dei beste? Det er no visst
ikkje so; men det kann stundom sjack ut liksom
Skulestyri paa ymse Stader vilde etla Lærarpo-
starne til ein elder annan i Nærmunom, som dei
serleg unner det gode. Andre Tenestemenner, t. D
Telegrafistar, heve det slik, at dei etter Alder og
Tenestetid etter Rokes stig upp i hogre og betre
londe Rom. Daa ikkje Skulen heve eit samlat
Yverstyre, som set inn Leerarar, so er det vel ikkje
so beint fram moglegt aa faa det so her. Men
det skulde daa i minsto vera Tilfore fyre ein og
kvar aa sokja, kvart han vilde i Landet.
Eg vilde difyr serlege beda Lærarar, som sit
i Stortinget um, at dei vilde sjaa aa faa inn i
Skulelogi —- ho skal no sram paa Tinget no —
eit Bod, som sette fast, kor lang stuttaste Søkje-
tidi skulde vera-
Eg sagde her fyrr, at det var ugjerande aa
faa vita um LærarsRomi i rette Tid her i Finn-
marki. Det er daa vel lite likare baade her og
endaa meir lenger sud paa, naar ein er so klok,
at ein held »Foedrelandet« elder ,,Almuvennen.«
Er ein derimot so »ukristeleg," at ein les ,,Fedra-
heimen« og »Verdens Gang«’, som eg og visst mange
til meg, so skal du ha Takkl Du er urcedd syre«
at du scer sjaa ei einaste Skulekunngjerdsz ,,V. G-«
heve elles voret so snild aa taka deim inn lell
under »Ledigt;« men naar Sokjetidi er liti, so skynar
ein, at dette verd endaa meir for seint. Det er
lell so ovsnildt gjort av ,,V. G.«, at eg maa takka
honom her. ,,Fdrh.« heve so litet Rom aa rutta
med, at det er ugjernnde syre honom.
Eg trur mest, at det skulde voret nokre Ord i
Logi um, at Lysingariie skal verda sette i dei
Vladi, som Leerarne mest les —?
· Det fcer vera nog dette. Einkvar annan kunde
visst skriva betre um Sali, men daa eg ikkje paa
lengje hev sett nokotfraa andre, lauteg segja dette.
Ein Leerar i Austsinnmarki.
. smak mot slikt·
Fedraheimen.
43
Kristilluia, den 18de Marts
»Moderlecmmet, et Maanedsskrift for Ung-
dommen. Udgivet af Johannes J. Netteland, Vikor
Har-danger.« Fyrste Numret av detta Bladet er no
utkomet. Det byrjar med eit rett fagert Dikt paa
Norsk, og ellest heve det mange fine Ting (paa
Dansk), som vist Ungdomen vil vera glad i. Bla-
det vil bera fram »kristelige og folkelige Fortællin-
ger, Historiske og Naturhistoriske Skildringer, Even-
tyr, Digte, blandede Meddelelser,« Anekdoter og
Gaader, tildels ogsaa 5«sZi««cemiegaader·« Bladet er
endaalitet, men etter Priseii (Kr. 1.10 fnr eit heilt
og Kr. 0.55 fyr eit halvtAar er det stort. Ellest er
det nok Meiningi, at Bladet sidan skal verta ein
Gong so stort til, men Utgjevaren vaagar ikkje det
endaa.
Me heve mange Blad ,,for Ungdommen,« so
det kunde vera nok; men dei er ikkje i alle Maa-
tar so gagnlege som dei skulde vera. Det van-
tar ikkje, at dei heve godt Jnnhald, men dei
hjelper kanskje meir enn dei fleste andre Blad til
aa skjemma burt Maalet. Eg maa tenkja paa meg
sjeld. Eg fekk fat i eit ,,Btc«irneblad,» som var
rett morosamt. Det synte meg »Vegen til Fortel-
jingarne aat Vjornson og andre slike gode Ting
paa Dansk. Eg hadde godt Have til aa lesa gode
Boker paa Norsk og, — kann soleids hugfa ,,Tor-
grim« av Janson og ,,Ferdaminne« av Vinje; men
eg kastad dei stødt; og hadde fenget som ein Mot-
Detta fylgde meg endaa, daa eg
var vorten Maalniann, ja endaa etter at eg hadde
fenget Vondord paa Skularne, syrdi eg allstgdt
fortalde paa Norsk. Eg heve snaudt vunnet dette
yver heilt endaa. Me bør knapt føra Ungdomen
for langt inn paaden Vegen, og allramest no, daa
Norsk skal brukast i Skularne. Dettesiste er godt,
men hjelper ikkje som det kunde, so lengje alt det,
dei unge fcer aa lesa, er paa Dansk, tilmed Bar-
nebladi, som Borni ofta er svcert glade i. ,,Fedra-
heimen« er god-nok, det vantar ikkje; men meste
Lestren der ligg korkje fyr Born etder Ungdom,
han krev Menn. Kvifyr daa ikkje reisa eit Ung-
domsblad paa Norsk med eingong? Nei, me er
ikkje god-til aa bera det endaa. Me ser kortraatt
det gjeng med Bladi fyr vaksne. Difyr fcer me
vera glade til, at ein Maalmann no vil freista
med eitBlad, som heve baade Norsk og Dansk. Det
nyt-tav ikkje aa vaaga seglenger endaa. Utgjevareii
heve sagt meg, at han vil arbeida fyr Norsken alt
han er god til;-— men daa maa ogso Maalmen-
nerne tinga Bladet til Borni sine. Det finst mange
gode Maalmenn i Hardanger. Dei heve ogso frei-
stat med eitMaalblad —— »Maaltrosti,« men det kunde
ikkje halda seg. Fraa den Tidiheve Maalmennerne
sovet fyr det meste. Fcer dei no gnika Soevnen
or Augo, vil dei sakte kunna gjera mykje, serleg
daa der er mange duglege Lærarar, som vist dei
tjuge Aar heve brukat
Sknlen, fyr Prest,
Provst og Bisp·
Eg vil daa be
da Folk taka venlegt mot Bladet!
" Oddmund Vif-
Kvitscid 28de Febr. (Brev). Tysdagjen 24de
Febr. hae Hallvard Midtbgen fengje istand eit
Primiloyve paa SandaakeriMorgedal· Der motte
sram ei sior Mengd mce Folk fraa ymse Kantar,
men — forskuld Væe [Veret] — mindre i Aar en
ifjor· Aa dce visa seg straks au, at Væe va kje
te lite paa; sor straks syrr Loypingji tok te, kom
dae Toyr, so Ski’i klabba, og mangein go Løv-
par maatte ikoll, naar han hae kome ei Stykkji
neetter Bakkjen; aa framivi eitHopp, som va gjort,
va dce faae som kom, aa dce va nettup der, dei
hae silt gjort beste Karsstykkji aa seisa seg 20——80
Alne neetter Bakkjen i Lufti. Af Primivinnarane
va Mesteparten heime i Morgedal, aa Morgedplen
ce Gut, som ce kje te spvkje mee, naar han kjcem
paa Ski. Etter Domsnemndi va dessi te-kjende
Primi: Torjus Torjusson Hemmestveit, Morgedal.
Osmund Vetlesen Vrekke, Do. Olaf Drangstveit
Do. Gudmund Slettemoaas, Ordal. Eivind Berge,
Morgedal. Aslak Bjaaland, Do. Olav Brekka, Do.
Olav Midttveit, Do. Aslak Jøytil, Eidsborg (Laar-
dal). Talleiv Østtveiten, Gjelstadhei. Thor O. Rue,
Hoydalsmo (Laardal). Olaf Kualset, Ordal· Eivind
Verstaa, Morgedal. Aslak Kosi, Do. — Av yngre,
millom 13—17 Aar, sekk dessi Primi: Mikkel
»Maalet hennar Mor« i
Hemmestveit, Morgedal· Halvor Bjondalen, Do.
Johans Sollid, Do. Henrik Florentz, Kvitseid,
Halvor Haugann, Morgedal. Olav Berge, Do.
Hans Haugann, Do. —— Av Gutar under 13 Aar
fekk dessi: Olav Bergland, Morgedal. Knut Ly-
berg, Kvitseid. Svein Sollid, Morgedal. -
Hallvard Aslaksson.
Ein tropisk Bank-vaie kallar Professor Rasch
Ostraviktjerni i .Soggendal, og Nainnet tykkjest
høva. Det er visst eit med dei undarlegaste Vatni
i Europa, um Ein ikkje skal segja i Verdi· Det
ligg so til, at Sjoen lett bryt inn; eit Lag ferskt
Vatn, oftaste 8 d. o. tjukkt, flyt uppaa, Saltvatnet
under. Det undarlege er, at Vatnet paa kaldaste
Vetren tett under Jslaget stødt held seg paa ein
Vermegrad av 110 R., medan Vermen um Suma-
ren ofta stig til 17o R. Nokre hev gissat paa, at
varme Kjelliir i Botnen skulde vera Orsaki, andre
at den rotnande og cesande Sjovoksteren er Skuld
i »Fænomenet·« Rasch trur ikkje paa nokot av
dette. Sumarvermen er lett nok aa skyna, daa,
Tjerni hev fleire hundre Fot hoge Vergveggjer paa
alle Kantar, so Vermen i Dalen kann ganga upp
til 30 O R. Dertil kjem, at Tjernbotnen er kolsvart,
fo Solgjeislurne liksom sngast upp av den, og dei
bratte Sidurne rundt ikring samlar etter Maaten
utruleg mykje Sol paa den vesle Vassflata· Same
Orsaki trur han den store Vermen um Vetren hev.
sDen svarte Botnfargen kjem av ein Sjoblom, som
veks i Mengd der, og som, naar han rotnar, legg
seg som eit svart Hy paa Botnen· Denne Tjerni
kann bli ei Gullgruva, naar ho vert skikkeleg sthrd,
og det er her no Von um. J Stavanger hev dei
gjort eit Samlag for Ostre-Avl, og dette hev lagt
seg um Tjerni· Berre Namnet syner, at Tjerni
fraa gamalt hev voret rik paa Ostra. Rasch trur
det er den laglegaste Staden me hev til stik Art-
Freistnadar hev vist, at Ostra der veks fortare hell paa
dei likaste Stader endaa i Frankrike og Cngland, og
at dei aukar i Tal 3 Gonger so fort som dei en-
gelske og franske. At dei er so utruleg froevsame
trur Rasch kjem seg av fyrst og fremst Vermen heile
Aaret rundt, dinest av den Ovmengd med Mat:
ein Bekk stryk gjenom Tjerni og fører mykje med
seg, men serleg feitar Ostra seg fraa det Utal
av andre Skaldyrungar (av sine eigne og), som
Vatnet yrer av. Rasch raar til aa ala upp Ostra
til ein viss Storleik i Tjerni, og so herda henne
i kaldare Sjø, — for ho veks so fort i Tjerni, at
Skalet vert for tunnt, — og so selja henne til
England, der dei feitar henne ei Stund til og so
sel henne att. .
Naar Nordmentc kjem utanum Landsgrensa,
hev deidet ofta so, at dei trur dei daa kann fara aat
som dei vil. Serleg ser det ut til, at vore kon-
—servative Radikalistar brukar denne Skikken
aa slaa seg laase, naar dei kjem ut millom Frank-·
ande. Me hugsar han Kareii, som skreiv fraa
Kristiania til eit Stackholmsblad, at ,,alle dannede
og fædrelandssindede Nordmcend« heldt med ,,Gø-
teborgsposten« i det, at Norig var eit ,,eröf1sadt««
og altso ufritt Land, og no hev me ein Ditto, »en
navnlris Nordmand« —- ja, namnlaus ja! det vil
me tru — som skriv i ,,(·)Stgöta Gorrespondeu—
ten·« og takkar Gud, fyrdi Kongen — som han
trur —— hev absolut Veto i Grunnlogsaker, d. e.:
takkar Gud, fyrdi me ikkje er frie. Kvattru
Svenskarne og andre Utlendingar maa tenkja um
eit Folk, som »fostrar slike Søner’«? —
Dokumcnt No. 1 heiter eit Verk, som no er
trykt og framlagt fyr Storthingsmennerne, og som
— endeleg! for det var paa Tidi — gjev ei heil
og vitug og civiliserad Form fyr det norske Stats-
budgettet med. Alle, som hev Vit paa slikt,segjer,
at Verket er godt, og at det vil vera eit stort
Framstig, um den her framlagde Budgetformi vart
godkjend og gjenomford, og det so strakst som mug-
leg. Kann me, so skal me skriva meir um dette
sidan.
»Berrfotlagct« er eit Lag i Russland, som
samlar buslitne Handlarar, fordrukne Embcettsmenn
og sovorne. Dei vel ein Forstandar, som alle
maa lyda, og so hev dei ein Kasserar au. Laget
gjeng mest ut paa aa tigga Pengar ihop. Poli-
tiet gjer inkje imot dei, for det er Tiggarar av
hogre Rang det, veit du.
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
