Full resolution (JPEG) - On this page / på denna sida - Sidor ...
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
Below is the raw OCR text
from the above scanned image.
Do you see an error? Proofread the page now!
Här nedan syns maskintolkade texten från faksimilbilden ovan.
Ser du något fel? Korrekturläs sidan nu!
This page has never been proofread. / Denna sida har aldrig korrekturlästs.
«Land skulde fara til aa stodast i Hagen.
Fedraheime -.·
—— ’—
Eit Blad aat det norsk-o Folket.
———=sx-«Zos»——4-————
Kjem ut kvar Lanrdag.
Pkis fyr Fjordnngaaretz
Kr. 1,10 (= 33 ß) med
Porto og alt. Betaling
fyreaat· -
Laurdag den 24de April 1880.
«Lysingar kostar 10 Dre
-(3 ß) Petitlina, og daa
etter Maaten for større
Bolstavar.
4de Aarg.
,,Ein halve Huge vi’ mc kje ha."
(Bjug·)
Det er ille med Maalmannshugen vaar, naar
han ikkje kann vera stodare hell som so: han kann
leggjast og takast att, naar de skal vera. Det er
betre vera stod all Tidi hell hugabraad fyrstundes
og so srdan sleppe Tak. — Sogur og chedi dei
renn upp av Jord som Tre i Hagen, og vent er
det sjaa, naar det laver med Blom og med Ber-
So segjer au Hallvard Bergh, meii han kartar
-Treet, og hogg av dess Greiner og kastar det paa
stridan Straum. For han trur, dei vil ikkje hava
det no straks i Samlaget, og so er det ,,keidsamt«
for honom aa vente. Aa jau, andre feer nok lcere
aa vente. Sjaa Jvar Aasen og dei Gamle, dei
heve venta so lenge paa, at Ungdomen i Norigs
Men endaa
hev ikkje Modet veikna hell Hjorta vendt seg.
Men me er so reint for lette, me trotnar,
med’ me er unge. Kva maa Folk segja, kva rer
dei imillom seg, Motmennerne? Aa jaudei segjer,
at det er berre eit Paafund dette med »Maalet,«
det er berre nokotdei leikar seg med, snart brukar
dei det og snart brukar dei anna, og det er ingen
Livsens Trang for dei og for det norske Folk. —
Men det er aldri sannt: me skal lcere dei, skal me,
at det er Aalvor i det — dei Karaiine· For meg er det
daaei Trang aa faa bruke Maalet, og eg trnr
au, det er so for andre, som daa heve Vitet til aa
tenkje etter. J gamle Dagar kanskje det gjekk an aa
arbeide til det gode for aa vinne Ære og Pening,
men det veit eg, at det duger ikkje no, for Verdi
hev eg ikkje endaa sett er slik laga, at ho rosar
det, som godt er, og loner det som er Gull verdt.
Ein maa oelje millom det aa gjera godtder, som Hri-
gen stemner, og det aa tekkjast denne Verd. Jau———
eg segjer ikkje sannt, det er er daa Ære endaa,
men det er paa ein annan Maate:
Doyr Fe,
Doya Frender,
Doyr sjalv det sama,
Eg veit Eit,
Som aldri dopr:
Dom um Daudan foer-
Men me vil jamnast vera sor smaae ogtenkje
sor stutt. Sæt er den, som kann segja med sjolve
seg: Eg gjeng og strtevar i Armodsdom, vert
hædd og hata og Livet mitt tryt som Dogg for
Sol. Jngen spyt etter det. Men endaa er eg so
glad berre i Arbeidet mitt, at Ingen skal kunne
taka den Gleda staa meg. — Det et Ingen, som
spyr etter Grunnsteinen, naar Huset stend ferdugt,
men er det skakkt og skeivt, daa vert det den, som
foer Skuldi. Og me skal berre vera glade me foer
leggje honom ned og stræva aa leggja honomfast,
so dei sidan ikkje skal turva grava oss »uppatt og
me skal faa ei Umtale med Skam. Bene vixit,
qui bene latuit (scel er den, som vcel er løynd),
sagde dei gamalt, og det turvte me Maalnienn au
agte etter, so me ikkje berre heve Maalmannskapen
paa Tunga daar; det var betre aa arbeide. Scel
er»den, som maa kuniia finnast som ein sprekklaus
Stein; men det er faae det. Um han er aldri so
liten, fyrst haii er —av rette Grjot, so meiner eg
han er hrevare enn ein baade stor og ruven: den
vert eten upp ao Vers og Vind og jamnat ut til Mold.
Det er vondt aa sjaa, so mykje Arbeid gjeng
til Spilles, so mang ei Livskiaft vertoydd Upp til
Unyttes, endaa me ·hev so lite Naa til aa misse
nokon: det er att so mykje Rndningsland endaa.
For turre Greiner, fruktlaust Arbeid er det for
Maalinenn fara so mykje aa skriva Boker paa
Dansk: det kloyoer Hagen, det tærer Sasti og
Krafti, Tankanne bleiknar, og dei veiknar av, og Maa-
let vavrar paa Tunga· Dei vert til ingen Ti11g,
fordi dei syndar mot si Utvikling Det er Ingen,
som kann bruka· tvo Maal som eit sannt Uttrykk,
Hugen maa hava eit einast, som er daa Moder-
maalet, dei andre kann Eiti berre bruka til- Nartd-s
berg. Og gjeld dette andre Stader, so gjeld det
alloisst for oss; me maa vera so mykje meir vare
og vake, for det me i norsk Maal og norsk Tanke-
gang ikkje endaa hev naatt Alders Fullnad og Ut-
viklings Maal; me stende i Vokstren og hev ikkje
Manndoms Stodleik, me er som mjuke Royr; som
svigar for alle Vindar, so at kjem fremminde Tan-
kar og fremminde Maal for hardt innpaa oss, so
bohgjest me radt til Jord, og me krcnde ikkje vera
god til aa reisa oss atte« mot den same Sol og
den same ljose Himmel. — Som- eg, eg kann ikkje
bruke Dansk utaii til Berging,-3«) og eg vil hell
ikkje venje megtil aa verte for stod i aa brukeden, eg er
rædd, det kunde hefte mi Utvikling paa Norsk, eg
er’rcedd, eg kom til aa tenkje for mykje paa frem-
mind Maate, um eg skreiv paa Norsk an daa. Eg
vil daa heller sreiste det eg kann med aa vera heil
paa Norsk all Tidi, um eg au ikkje kjem lenger
enn til aa gjera det litt lettare for dei 2Etter, som
sidan kjem, aa arbeide. Det skulde allvisst alle
bondefodde Skulegrctar passe, som er norske i Hu-
gen og som hev Vilje til aa arbeide, at dei ikkje
skjemmer seg ut og klvyver seg, naar dei kjem burt
i den nye og fremminde Lærdomen, so at dei sæt
V) Jnkje Halvard Bergh og inkje John Lie hell.
ein Fyremun i aa skrive og tenkje paa Dansk; set
dei ikkje Utviklingi paa norsk Maal som det forste-
so sorspiller dei Livet sitt for Maalarbeidet, daa er
det vandt, um dei sidan sullt ut kann taka atti att
med norsk Tenkjemaate, so det ikkje fcer eit halv-
fremmindt Lag, og Norsk vert berre som til Ver-
ging og ikkje so fullsannt Uttrykk for deires Aand,
som det hellest kunde vera. For Menneskje er au
mykje berre som eit Vanedyr i so Maate.
Det er mange Maalmenn endaa, som liver i
den falske Tra, at Norig er eit heiltcivilisera Land;
dei talar um aa ,,liva« og tena Pengar og " slikt.
Nei den som ikkje kannliva avs Nordanvind, gnaga
Bork og hellest slaa Tonni i Veggen, hait erikkje
lagad til aa vera Maalmann, han bør helst halda
seg til dei danske Kjotgrytunne· Me maa takke til
at det ikkje er forbodet aa skrive Voker paa Norsk, —
det var daa. for mykje aavente, at ;,Jntelligentsen«
vilde baade lesa og lvna dei. For me veitdaa, at
fo lite sramkomne Folk som dei er, aldri plagar lesa
gode Boker av seg sjolve; det kann dei ikkje skyna seg
paa, daa baade dei og ,,5.lltorgenbladet« ikkje er komne
paa eit so hogt Kulturstig, at dei hev Vit paa Li-
teratur hell slikt endaa. Me fcer vera glade, me
seer trykt Boker og betala Pengar attaat· For det
kostar allstott aa vera Kar. Men det me skriv, og
det me arbeider»no,det samlar mesliksom ein Kapi-
tal, som dei sidan kann draga Rentiir av.
Norsk er Norsk, anten det so er Bygdemaal
hell Landsmaah men Dansk-Norsk er ingen Ting,
hell er det nokot, so er det daa Dansk. Vest er
det no stødt aa hava Segner paa Bygdemaal,
men Landsmaal gjeng daa an au, og eg heo sett
at Menn med kleinare Heimemaal hell Valdriseki
hev kunna lære aa skrive det.-k) —- Aa skrive upp
og samle er Ei-t, det gjeld mest for Vitenskapen,
og daa maa det helst ikkje vera eit Ord univride,
hell eit aldri so lite Drag burtbrote, men aa gjeva
ut som Folkeutgaave til Morolesnad er eit An nat;
daa kann Ein meir jamne det til med eigne Ord,
soframt Ein daa trnr seg til aa gjera det betre,
enn som Ein hoyrer det,berre rettLit og Lag maa
han passe«paa. Og det hev Bergh gjort utruleg,
so det berre er Smaating, som er innkomne i Sti-
len sraa eit meir ,,reflekteret Standpunkt-«
Aat Fors. til Norigs Sogn.
Eg las dine Ord her ein Dagen um ABCboki
hans Andr. Austlid. Dit-seer inkje bli vond; men
V) Er dei so endeleg forhippa paa aa øve seg i Dansk,
so kann dei sinne upp noko anna; Segnerne vaare
foer dei ikkje taka og stjemme ut; dei skulde halde seg
for gode til det. —
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
