Full resolution (JPEG) - On this page / på denna sida - Sidor ...
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
Below is the raw OCR text
from the above scanned image.
Do you see an error? Proofread the page now!
Här nedan syns maskintolkade texten från faksimilbilden ovan.
Ser du något fel? Korrekturläs sidan nu!
This page has never been proofread. / Denna sida har aldrig korrekturlästs.
22de Mai 1880.
Fedraheirnen·
83
Ein skal leggja mest Merke til og spyrja mest etter,
og Storakers Rettleiding kann her vera ein god
Vegvisar. Eg bed disyr Fedrh. taka ho upp.
Ho lyder:
,,Plan syr Samlingi av Folketru.
1. Tidi: Nott og Dag, Morgo og Kvell, Mid-
nott. Vika og dei ymse Dagar· Maanaden·
Aaret og Aarstiderne. Merkjedagar og Hag-
tider: Jol,Jonsok, Paaske, Mikkelsmess,Pint-
sen o.» s. v. God og vond Tid; Tidi«s Morgo
og Kveld.
2. Himmelen: Himmelstrik (Nord, Sud, Anst,
Vest); Soli, Maanen; Stjernur, Vetervegen;
Nordljos· Skyer og Stodde; Tora, Torekile,
Elding; Vetteljos.
3. Grunn-emni: Luft (med Vermerkje), Eld,
Vatn, Jord.
4. Stein, Malmar, Tre, Urter, Dyr.
5. Maanen: a) Kroppen og dens Luter; Avfall,
som Haar, Negler« Blod o. s. b. Kropsleg
Verksemd som aa ganga, standa, detta, sputta,
njosa, hiksta, slaa, symja, plistra, anda paa;
tala og tigja; Styrke; eta og drikka· Klæde
og Bunad. Kjenslur som Klaae, Verme
o. s. b.; Kvila. b) Sjæli. Draum, Mara;
Hug og Ham, Fylgja; Ynskje, Ord og Namn.
C. Mannsliv«etz Truloving,Brudlaup; Vars-
øl, Kyrkjegonga; Smaaborni,Daap,Konsirma-
tion, Uppfoding, Hus og Heim; Lauseld.
Husstell: baka, bryggja, staypa Ljos, kjinna
Smør, slagta, smida, sy. Matste·ll,Koppar og
Kjerald og andre Greidur· Vitjing av Fra-
mandfolk; ,,Folkeskikk« (Høflighed). Aa spela,
rpykja o. s. b. Hage- og Gardsarbeidl Kre-
turstell. Veiding og Fisking. Flytjing og
Ferding. — Gudsdyrking (Tru, Lagnad).
Trolldom av alle Slag, Svarteboki, Aatgjer-
der, Støyping, Maaling, Galder, visa att o.
m. m. — Sjukdoinar,Raader syr dei. Dan-
de, Gravalz Helferd, SkrymtogHeimgangarar.«
— Dette er Planen. Cg er stod paa, at
alle, som vil, kann minnast eit elder annat um
einkvar av dei her nemnde Ting, og det dei ikkje
minnest, kann dei spyrja etter, og so bør dei skri-
va det upp. Eg vonar, at fleire og fleire vil ko-
ma med iArbeidet fyr aa berga Folkeminni vaare.
« K. H.
Deri nye Skulelogi
fyr Byarne vil, naar ho tred i Kraft, merkja eit
stort Framstig i Utviklingi av Folkesknlen vaar·
Ho legg Tyngdi av Skulestyret yver i Skulekom-
missionen, gjev Prestarne sin rette og rimelege
Plads der, og bev, ved dette og ved aa saa Sam-
sundslcere inn i Skulen, sett den Tingen fast, at
Skulen er ein Folkeskiile, ein Samsundsskule,
ikkje berre eit prestelegt Underbruk til Jnnaving
av Pontoppidan. — Men koat vil no Thingets
liberale Fleirtal, og serleg Bønderne, gjera med
LandsfkulenP Det vil vera den grovaste Urett
aa lata ein Part av Folket hava ein god og
tidhoveleg Skule, og ein annan Part hava ein
gamaldags og skral, og det vil vera eit likso grovt
politiskt Mistak aa lata Landssolket verta lig-
gjande atterut syr Vyfolket i Upplysning og Fol-
kevit. Me nnner Byarne av fullt Hjarta ein god
Skule, ei god Uppfostring, Upplakring i alt, som
hjelper Folk sram; —— men me vilde av mange
og store Grunnar sinna det syrgjelegt, um den
største Delen av Landsfolket skulde maatta lig-
gja etter paa det gamle »Almueskole«-Standpunktet
og altso verta endaa mykje veikare mot Byfolket
enn dei er. Me trak-, at dei Liberale i Thinget,
og serleg Bønderne, vil hava kullt Syn fyr dette,
so at den gamaldagse Skulelogi av 1860 snart
maa koma under Revisioii. Det vilde vera Sjplv-
mord ao Banderne, nm dei ikkje gjorde dette.
Kristiaiiia, den 21de Mai
Dersom me vil hava eitherarstand, som min-
dre og mindre kjenner seg Eit med Folket, men
som meir og meir vert den ytste Haletippen av
Embcettsverket og serleg av Presteskapet, so skal
me lata Stifsdirektionariie faa heile Retten til aa
innsetja Lærarar. Og etter som Throndhjems
Stifsdirektion og Kyrkjedepartementetfortolkar Sku-
lelogi av 1860, fo hev Stifsdirektioiiarne denne
Retten-
Throndhjems Stiftsdirektion innsette ifjor ein
Lærar i ein Krins paa Jndernyi, som Skulekom-
missionen ikkje hadde innstilt og ikkje vilde
hava. Daa Skulekommissionen klagad til Kyrkje-
departementet, svarad dette, at Stifsdirektionen var
« hev Hjelp av ein Leerar.
ikkje bunden til Skulekommissionens Jnnstilling.
Naar det stend i § 64 av Skulelogi1860, at Stifts-
direktionen skal utnemna Lærarar ,,e ft e r Fo r sla g«
av Skulekommissionen, so vil dette ,,efter« berre
segja ,,ester at," ikkje ,,isølge.« Skulekommis-
sionen skal gjera Jnnstilling; men Stiftsdirektionen
kann gjera som han vil, um han vil bry seg um
Jnnstillingi elder ikkje.
So segjer Departementet. Og etter det kann
me oenta, at Stiftsdirektionarne vil vera sriare i
aa bruka Magti si no enn syrr, daa dei ikkje so
voel visste, um dei kunde.
Men dette er ei saarleg Magt. Skal Skulen
vera, det han er meint paa, ein sann Folkeskule,
io maa Lærarer og Foreldre halda ihop; men daa
maa og Foreldri, gjenom Skulekommissionen, sjalv
saa velja sine Lærarar. Feer deiLceraren ,,sendan-
de« «ovanisraa, anten dei no vil haoa honom elder
ikkje, so vertLaeraren fraa fyrste Ferd ein sramand
Maan, og so vert Skulen sramand med, og me
scer heile dette Ustellet, som me alt hev havt meir
enn nok av: ein Skule, som liver syr seg sjalv og
litet kann utretta, og ein Heim, som ikkje bryr seg
meir um Skulen enn han just er npydd til-
Disyr er det no sramsett Forslag um aa saa
§ 64 meir tydeleg skriven, so han kann segja greit
det han skal og bør segja. Dersom dette Forsla-
get ikkje gjeng i Aar, so vil det ganga fo mykje
vissare, naar Landsskulelogi i det heile kjem under
Revision.
BskcL Ei lita meilloero av 1v8«r Høyem.
Pris iunbunds 30 øyro. Boki er eit ftutt Or-
drag or ,,Norsk Mkillcere« av same Forfattaren og
er meint paa aa brukast av Born elder andre, som
J eit Aatheng inneheld
denne Boki sei Jamnforing millom dei gamle og
dei nye grammatikalske Nanini.
Som Tillegg til ,,Verd. Gang« er utkomne:
»Norsk Folkebibliothek, Tredie Bind: Norske For-
fattere til 1814.« ,,Om metrisk Maal og Vaegt«
(m·ed 20 i Texten indtrykte Tegninger).
Daane Embcettesmemn Amtmann i Bor-
gesysla Karl Sibbern, 71 Aar gl.; Landsdvmar
i Jndreayi H. J. Eng elsen, 64 Aar.
J Aarsmstet i Samlaget fyr solkelege»Fyre-
lesingar i Bergen vart nyst kastat heile Styret:
Yverlaekjar Kahrs, Direktpr Bern er og Kand.
Nordahl Rolssen; dei sekk berre 20 og 21
Rayster. Jstaden deira vart valde Redakteram-
spurde eg. ,,Nei.« 2,24, inkje ein Minut for tid-
leg elder sor seint, kom mitt Treen. Cg skvattinn,
fekk so vidt kveikt paa Pipa, so var me i Gang-
Eg talde Stationarne paa Fingrarne til aa vera
trygg. Tridje Stationen kom me upp paa Jordi,
og no bar det utyver paa Landet. Det var godt
aa koma ut or Byen ei Stund. Paa ein Station
saag eg Namnet Shepherd’s bush (Saude—gj(etar-
Byskjet), det var nokot annat enn Kolroyk og
Gjprma. Det var liksom eg hadde voret ein gamal
Mann lenge og med eingong vart Smaagut att.
Eg kom til aa tenkja paa den Tidi, daa eg og
,,Noeten« og ,,Gallaken" og ,,Sel)rann« leikadi
Skog og Mark heile Dagen. Det var andre De-
sember, men endaa fint som vaa ein Vaardag.
Daa eg kom til Kew Gardens, for eg lenge um
i Hagen og saag paa nokre smaa Blomar (vente-
.leg Ugras), som blomde her og kvar, og kunne
inkje riva meg laus· Sistpaa laut eg draga meg
sjolv i Skjegget til aa minna meg um, at eg ingen
Smaagut var, og at eg hadde gjevet mange Pen-
gar til denne Ferdi, so eg laut bruka Tidi betre.
So saag eg paa nokre Samlingar av ymse Ting,
som eg inkje forstod meg paa, men so fekk eg med
ein Gong sjaa det store namngjetne Palmehuset,
med Glas-Tak. Der gjekk eg inn og glaamad paa
dei veldige Palmetrei; allvist midt i Huset stod
det ei høg vakker Palma· Eg vart so sorundrad,
so eg tok meg ein ny Buss og sette baade Hen-
derne i Luma og kjeikad Hovudet attyver og skulde
til aa bisna paa detta store Treet·
,,A11 out««
,,Ut alle ihop« var det ein som sagde.
var 4, og dei skulde stengja Hagen.
Paa Heimvegen talde eg Stationarne paa
Fingrarne att; ved den 10de for me ned i Jordi;
naar me kom til ein Station, var det ein som
ropad ut Namnet, men det var so utydelegt, at
eg kunne inkje skyna, nm han sagde ,,Baker Street«
elder ,,Tyskestranda,« elder kvat det var; men det
var endaa lett aa rettleida seg, totte eg, for Ram-
net til Stationen stod paa ei Tavla fleire Sta-
der, so naar ein passad godt paa, var det inkje
so faarlegt. Endeleg kom me til den trettande
Stationen, eg las Portland Raad paa ei Tavla,
det havde godt, og eg smatt ut. ,,De kann takka
Gud, De kom voel heim,« sagde ei gomol Dama
paa Hotellet um Koelden. "
Klokka
»Ja, det«kann eg," svarad eg, og so fortalde
eg, at paa Vegen til Stationen var det ein, som
stakk til meg ein Traktat, og at paa Stationen
spurde eg ein Jarnvegsmann um eitkvart, eg skulde
hava Greida paa, um me skulde skifta Troen og —
sovoret. Han svarad nokot tvert, so eg gjekk sraa
han, og daa det endaa var ei Stund att, til
Treenet kom, tok eg upp Traktaten oglas i. Men
·so kom Jarnvegsmannen burt til meg og var
svært blid og sagde: ,,De er visstein god Mann,«
og so gav han meg all den Greida eg vilde hava.
,,Ja der kann De sjaa,« sagde Dama-
Hovud-Lina paa denne Jarnvegen under Jordi
gjeng ut fraa Aldgate, ved Tower, og gjeng so i
Nordvest under Gaturne C Husi og ender og daa
uppe i Dagen millom hoge Murar, og gjeng so
mot Vest til Vestenden av London, og so i ein
stor Ring ned mot Elvi og derfraa mot Aust til
Mangion Houso ved Banken· Fyrste Trænetgjeng
Klokka 6 um Morgonen, og kvart Korter gjeng det
eit Træn, til Klokka vert 8; so er detberre 5——10
Minutar millom kvart Treen, til ho er 8 um Kvel-
den. Fraa 8 til Midnatt er det eit Korter att
millom kvart Træn. Paa eit Stykke av Lina
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
