Full resolution (JPEG) - On this page / på denna sida - Sidor ...
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
Below is the raw OCR text
from the above scanned image.
Do you see an error? Proofread the page now!
Här nedan syns maskintolkade texten från faksimilbilden ovan.
Ser du något fel? Korrekturläs sidan nu!
This page has never been proofread. / Denna sida har aldrig korrekturlästs.
29de Mai 1880.
Fedraheimen·
87
at det ,,svenske System« strid imot den sanne Fri-
murarskapen, og er Dikt og Bas. Det meiner ogso,
at nettupp avdi det strider mot den reine og upp-
havelege Frimurartanken og hev berre sin Grunn i
Lygn, inkje hev Liverett, men er reint avdomelegt.
Me Normenn maa so mykje meir her vera vare
og vakne, som Forfattaren upplyser, at Logen her
arbeider fhr oet sjolvstyrande Kongedome og Norigs
Samraring med Sverike.
Samtiugi vil vinna.
Sanningi er sterk, og ho vil vinna·
Regjeringi sit fo syrgjeleg trhgg og reknar ut,
at ho kann fara aat mot Thinget som ho vil —
utan Vaagnad.
ho tenkjer som so: Det hender aldri, at desse
Bonder og desse ,,Liberale" kann samla seg i eit
sterkt Tiltak· Det er og ein av dei Ting som
viser, kor saart ho treng um aa koma inn i Stor-
thinget. -
Det er sannt: vaart liberale Parti hev varet
veikt. Dei konservative hev vor-et faae i Tal;
men dei hev havt so mykje Politikk i Livet, at dei
hev kunnat samla seg og arbeida i fast Samlag
under eit sthrande Princip; og daa vert endaa eit
Faatal sterkt. Men dei Liberale hev voret sund-
sprengde i Smaaflotkar, som hev dreget kvar til
sin Kant, og so hev dei havt Magt deretter. Eit
Parti kann vera so mannsterkt det vil: hev det
ikkje eit klaart sthrande Princip og Kraft til aa
bohgja seg inn under det, so at det gjeng fram i
fast Fhlking altid, so snart det gjeld, — so kann
det vinna i tusund Smaating, men det vinn aldri
eit stort Slag, og daa vert det politiskt veikt.
Vaare liberale hev kunnat knipa av paa ein Pen-
sjon elder negta Loti til eit nytt Emboette; dei hev
kunnat faa den og den Komite sett med fo og fo
,,radikale« Folk; men kneip det i eit Aalvors Tak,
— so kom Usemja upp, og so vart dei veike. Og
difhr hev ei Regjering som den Stangske —— vesall
og veik som ho er, og med alle sine politiske og
vkonomiske Mistak — til denne Dagen kunnat sitja
med Magti. Utan Dngleik, utan Kraft, med berre
ein jammerleg liten Minoritet med seg, men eit
stort Fleirtal imot seg — og endaa-sthra Land
og Rike! Det er so Ein kann skjemmast av aa
Ho trur, ho kjenner sine Folk;-
sjaa det. Slikt kunde aldri henda, dersom Oppo-
sitionspartiet var politiskt sterkt, d. e.: dersom det
arbeidde i fast Samlag og med klaart Sikte paa
sin sthrande politiske Tanke.
No er det dette, som er Ulukka fyr Stangs
Regjering: ho kjenner berre det liberale Parti slik,
som det fyrr hev vist seg. Ho hev ikkje lagt
Merke til, at den liberale Politikken hev vaks et
i dei seinare Aar, serleg etter det store Nederlaget
med Mistillitsadressen· Hadde Regjeringi havt
Tanke um dette, so hadde ho ikkje vaagat aa
negta Sanktion paa ei 3die Gongs Avgjerd. Hadde
ho voret i Thinget no, so hadde ho havt ei Kjen-
ning av dette, at det liberale Partiet tek til aa
veksa seg sterkt, —- ikkjeberre stort, men sterkt,
fast i Veden, klaart hver seg sjvlv, med Evne til
Samling og Samarbeid. Men Regjeringi reknar
meddet liberale Parti fraa 1872. Ho trur ho
hev Yvertaket i politisk Kunst og politiskt Vit no
som daa. Og i den Trui er det, at ho vaagar
dette svære Mistaket, som vil gjera baade henne
og Kongemagtimeir upopuloer enn ho drøymerum»
Men lat det liberale Parti enno hava mangt
etter aa læra i Politikken; — fo mykje hev det
lcert i dei seinare Aar-3 Strid, at det ikkje i ei
Stund som denne læt seg føra burt fraa det, som
det i Grunnen vil. Naar det gjeld ei Sak som
denne, so slepper det ikkje lenger sitt Sikte paa
den liberale og folkelege Grunntanken; her kjenner
Partiet, at det kann ikkje skilja seg aat utan med
det same aasprengja seg sjle og dermed uppgjeva
og svika si heile Sak og si heile Sogn. Difhr
vert Regjeringspolitikken i detteTilfellet so forun-
derleg uklok. Det vil visa seg i sjølve Røyndi,
at denne Politikken kjem til aa sprengja seg paa
det, som han just vilde berga seg paa: det aa
stengja seg ute fraa Folket.
Kristiania, den 28de Mai
Hordaland. (Vrev). Det tek til aa tynnast
« i Flokkjen her no av dei, som i den sidste Sven-
skekrigen oar med og varde Lande. Mest glahmde
er dei og. Det er ingen, som finn paa aa gjera
Stas av dei, med’ dei liver, og naar dei dvyr —
ja, det gjeng som vanlegt: Skjyldfolk og Grannar
samlar seg til Sælabads; den svarte Kjista stend
der midt paa Golve utan Kransar og Prhdna, —
—.
—–.—————-— .—.—L - – ——-—- , .
det tykjest ikkje hava det, der Dauden hev vitjat;
der er det berre svart og kvitt, ,,enten — eller«,
eit Spursmaalsteikn, som gjeld likso vel den attli-
- vaade som den avlidne: dei ncermaste Grannar ber
Liket ut, dunkar med Kista mot Dørstokkjert og seg-
jer 3 Gonger ,,Farvel;« Kjakemeistaren syng ei
Salma, og fhr kvar rjukande Stova, dei fcer stam-
um, hev han eit Salmevers; det er den siste
Helsing.
Naar fo Folket er heimkomet, hev sett seg um
Langbordet og Olbollen gjeng kring, so kjem Talen
paa den avlidne; alle lovar, ingen lastar, og det
jamnaste med god Grunn. Det hev voret godt
To i dei Gubbarne fraa 1814, som var med og
stridde fyr Fedreland og Fridom — so er det med
dei, eg kjenner —; dei hev vel havt rikare Minne
aa livt paa enn Folk flest.
Um ei Tid kjem det gjerna nokre Ord um ein
»Veteran fraa 1814« i eitkvart Vladet. Dermed
er hans Soga ute, og dermed tykkjest alle vera so
vel ferdige med den Sali. Det er, liksom Tanken
um aa verja Fedreland og Fridom ikkje lenger rett
vedkjem oss-; det gjorde dei gamle godt og vel
ifraa seg fyr alle Tider, ’sso me kann sleppa aa brh
oss med det. Og sa er det tilslutt ikkje fritt, at
me endaa glaymer aa takka dei, som i hine harde
Tider stod Striden ut og vanli oss denne Fred
og Fridom, som me no er so sæle og trygge
ved. —
Etter gamall Skikk skal eg no her fortelja li-
ten Grand um ein av desse Gamle fraa 1814,daa
eg ser, at ingjen annan gjere det.
Han heitte Aslak Tro og var Husmann paa
Frette i Etne. Han dvhdde her i Vaar, og var
vist den siste av dei Etnesbuar, som var med i
Svenskekrigen. Aslak laag fyrst iKristianssand;
der hadde dei det nok snaudt med Mat, men unoggje
(nok) av Tid, og so vart daa mange sende avstad
til aa tena seg Maten sjolve. Aslak kom i Ar-
beid hjaa ein Mann paa Eik; der var han, solen-
ge dei laag iKristianssand· Daglani var ikkje
stor: 4 Skill. Dagen; men endaa sparde han ihop
Penger, og han hadde liggjande paa Kjistebotn av
desse Kristianssandspengarne, til dess det vart ny
Mynt; daa laut han byta.
Langt um lengje skulde dei aust til Grensa,
dei som laag i Kristianssand og. Millom dei var
han— Tørres, Gardmannsson fraa Frette; slik ein
oen Gut, godt likt av alle; daa han kom til Kri-
stianssand, vart han tekjen til "Uppassar aat ein
av dei høgaste. Han skulde aust, han med dei an-
dre; men den Dagen, dei skulde reisa, vart han so
snøgt sjuk, og døydde um ei Stund. Kameratarne
hans trudde ikkje, det gjekk rettigt til; dei meinte
helst, at han, som Tarres var Uppassar aat, gjer-
na vilde hava han hjaa seg lenger, kanskje og fri
med dei norske Skipi rodde uppunder Brui og
gjorde fast Tog um Paalarne, som Brui var bhgd
paa, og so rodde dei ner etter med Straumen det
meste dei orkad og drog Paalarne undan Brui,
so ho rauk sund, og mykje Folk druknad. Sidan
stormad dei Sudvirke, og daa gav ,,Borgi« seg og.
Umkring Aaret 1200 bhgde dei ei diger Stem-
bru paa same Stellet· Dei sette upp eit Kapel
paa Brui og ei Huse-Mad paa kvar Sida, so det
faag ut liksom ei Gata. J baade Enoarne var
det sterke Portar, og paa Toppen av dei stakk dei
upp Hovudi til Lands-Svikarar og grove Brots-
menner. Paa Brui stod det eitheilt Slag i 1850.
Denne Brui var den einaste Brui hver Tems til
fyr 100 Aar sidan. 1832 reiv dei ho ned, og
1831 hadde dei bygt den Brui, som no stend,
lenger uppe. Detta er den gjævaste av alle Lon-
don-Bruerne og hev kostat 2 Millionar Pund,
928 Fot lang og 45 Fot breid. Dei Bru-Kjer, ho
stend paa, tenkjer eg St. Olav inkje skulde hava
godt fhr aa rugga. Lhkte-Paalarne er stvhpte av
Kanomir, som dei tok fraa Fransmannen under
Ufreden i Spania mot Napoleon den fyrste.
Jagenstad i Verdi er det truleg so stor Ferd-
sel som her. Dei hev reiknat ut, at 30,000 Vog-
ner fer yver herpaa eit Jamdvger, og yver 100,000
som gjeng til Fols,1) men dei hev stellt seg med
slik Umtanke, at naar det hender, at det kjem so
fullt av Vogner paa ein Gong, at dei kjvyrer seg
fast, stend det inkje lenge paa. Ake-Doningar,
som kjvyrer langsamt, som Lastvogner og slikt skal
halda seg paa Sida, og Kabbar og andre, som
kjvyrer fort, held seg i Midten.
Her paa denne Brui kann ein merka Stor-
domen. Nedansyr hev ein Hamni; hit upp kann
dei største Skipi koma, men inkje lenger fyr Skuld
Bruerne. So langt ein kann timja, ser ein ein
heil Skog av Mastar, og i den dimme Stodde-
lufti skollar dei meir enn elles. Og inkje berre
i Elvi, men midt i tjukke Byen, i Dokkarne paa
baade Sidurne av Elvi, ruver Riggen paa dei
største Havskip attum Husi og hogt hver dei. Ned
paa Elvi er det eit annsamt Liv av smaa Sim-
baatar, fulle med Ferdafolk, og Kola-Praamar og
Smaabaatar. Fraa Brui ser ein Tower, Tollbudi,
1) Paa Brui hver Tista paa Fredrikshald gjeng det
etter eit laust Yverslag 10—16000 kvar Dag.
« imot oss, etter oss kom det tvo elder tri·
St. Pauls Domkyrkja, Cannon Street Jarnvegs-
Station og tallause landre Bygningsverk, og the
Monument of London, ei Stytta som er uppsett
til Minne um Lauselden i 166(3. Ho er 202
Fot høg og stend 202 Fat fraa det Stellet, der
Lauselden braut ut.
Gg kom upp paa eit Omnibus-Tak og kjvyrde
heim hver London-Vridge, og daa kunne eg sitja
so reint trygg aa sjaa paa. Fyr eit Liv! Eg
laut tenkja paa ,,Stakkels Kristianssand,«’ der ein
kann skjota med Kanonur langs etter Gaturne og
tarv inkje vera rædd ein skal raaka nokon. Der
kann ein ganga med Henderne i Luma og lata att
Augurne. Det einaste, ein lht passa seg fyr, er
Troppi til Kammerherre Knutsen, som er so stor
som ei HusmannssHhtta og stikk seg fo langt fram,
at det berre vert att nokre Tumar av ,,Fortauget.«
Eg skulde gjevet mykje, um eg kunne fenget den
Troppi hit!
Detta var den siste og gjævaste Ferdi eg
hadde i London. Me kom yver Brui og kjoyrde
upp King William’s Street. Eit Stykke upp mat-
test sleire Gatur. Her kom det tvo Omnibussar
Kabb’ar
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
