Full resolution (JPEG) - On this page / på denna sida - Sidor ...
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
Below is the raw OCR text
from the above scanned image.
Do you see an error? Proofread the page now!
Här nedan syns maskintolkade texten från faksimilbilden ovan.
Ser du något fel? Korrekturläs sidan nu!
This page has never been proofread. / Denna sida har aldrig korrekturlästs.
108
3edraheimen.
3die Juli 1880.
ao Aar, baade innans og ntanlands fall Norig
ned i ei djnp Vinterdvale, som au varaiHnndra-
aar. Daa det nittande Aarhundrade kom, synte
der seg Teikn til eit vaknande Vaarlio; Eidsvolls-
mennerne stod fram o gjorde si Gjerning med
Kraft, daa Danmark ha de gjeoe Landet hver til
Sverige, og sortalde dermed, at den gamle, sterke
Folkeaandeti berre hadde slumra. —— ——«
Deretter vert det nemnt, at der etter den Tid
heve vore Framgong paa alle Leider i det økono-
miske og aandelege Livet, i Diktning og Kunst og
Vitsemd. »Og under alt detta rører der seg
innom Ringen av dei folkevalde eit alt sterkare
Liv, som aukar i Striden millom det gamle Embcets-
velde og den sramveksande Vondemagti. Grnnndra-
get i det heile er Norskdomen — at den kan
hevdast og anka er kvar Nordmanns sprste Upp-
gaave; disyr bør han halda seg sovidt mogelig fri
fyr framand Jnnverknad, ikkje minstfyrSvensk-
domenz Taaretifyr denne ligg, meiner dei,idet,at
hml kjenl ram med ssr fina 0011 Tilskviirclalater.
Det er noko av April i denne hastige Vak-
ning av Vinterdvala» med dei løfte Krafterne,
dei frie donande Stranmarne, dei friske Vindarne,
Snjoslitfsa og — Fuglesangen
Denne Vakning og denne Frigjø1«ing veld »lidt
Rabalder«, det er snmt gamalt, som vert sopa
bort, men der er Liv, og der er Kraft, og derav
vert Somaren fødd.« «
Der er noko av April i baade dei nordiske
Folks Lynne
Skalden Bjornstjerne Bjornsons er sjolo eit
Bilcete av dette Folkelynne, endaa han heve no
kome noko itm i Maj med det bljdareLage idenne
Maanaden; men haii heve no an tekje med seg
noko ao Aprilvedret· Hans Fyregangsina11n og
Fyredome Vergeland var ein meir utmeisla nor-
disk Aprilnatur, allevist i sin Ungdom; han var
den sterke Stramnen, som naar Vaaren heve brædt
Fennerne paa Fjelli, stupar fram gjenom Dale11,
riv med seg Stokkar og Stein, sloymer ut hver
baade det eine og det andre Potetstykkje eller Rug-
aakeren og gjerer rett mykje »Rabalder«. Men-naar
han kjem til deri vene Skogsjoen, kviler han seg
stillt, og Himlens Stjernor spegla seg i det skire
Vatnet.
Jngen av dei tvo heilt opp norske Skaldarne
heoe vore eller er nokon Songsngel i den kyrre
Lunden og Somarnotti. Der sinst Vaarsong i
Dikti deira, som er lik Sveivetonarne som Lerka
giv fraa seg opp i Skyt, men der er meir Strid-I-
song hjaa deim. Vaade hadde dei til andre Tider
vore ein Tyrtcens·
Og ein maa taka baade deim og det Folket
som dei speglar av Lynnet til, slike som dei" er,
ikkje som me, snilde Folk, vil hava deim. Faa dei
ikkje vera og leva som Naturen — lat oss segja
den gode Naturen — deira manar deim til aa
leva og arbeida, so vore deiinkje — —«»
Graatenmocn (Brev). Ei Eksissamling kann
vera god til mhkje meir hell aa leera eksera. Allvist
daa her, det kjem saman so mykje gjæv Ungdom fraa
heile Telemarki; det vore raadlaust annat, dei maa
samle seg i sams Htig um sams Tankar« og det
er daa mest for Fridoin og Norskdom, Hugen lei-
kar. Og i dette vert dei an so vcel nnderstuddc,
med di dei hev so gjildsleg ein Kaptein, -—- ikkje
soleids nettnpp, at haii strævar for mykje med aa
bera fram slike Tankar sjolv — var det likt seg! —,
nei; men han er endaa den bedste Kapteinen, me
kunde hava. Er- det nokon her, som ikkje hevtenkt
paa Fridoni, Maalsak, Folkehogskule hell nokon
Tiiig sovore — han lyt koma til aa sanse etter
det her, naar han ikke er reint ein Styving daa;
for det er slik ein makalaus Kaptein, so flink til
aa eggja Folk uppl Og slik ein morosam Maate,
han tek det paa!
leeids daa dei her fekk Bodi um, at Folket
hadde vunnet i Thinget og at Repreesentantarne
vaare djerveleg hadde haldet frant oaar Rett og
vaar LEra, so var dei so glade; dei gjekk rundt
Moen og song Songar og ropad Hnrra fox Jol)an
Soerdrupl Og Telegrammet, som Tidenden stod i,
slog dei npp paa ein Begg, og ovanfhr det eit
Vilcete av Johan Sverdrtip: »Lengje live Johan
Sverdrnp!« stod skrivet nedunder. Andre Dagen
kjem Kapteineti drivande og sæt sjaa det, — flaug
so beint paa Veggen, reio Bileetet ned, sleit det
sundt, kastad det iSoyla og trampad paa det! —
Meii Bileetet kom upp att strakstz Sverdrtip, den
Guten er ikkje let aa tyna· Um Koelden, daa
Kapteinen kom att, saag han same Bilcetet, pluk-
kad det ned og tok Bitarixe med seg. Men Mor-
gonen etter stod Sverdrup paa Veggeii att, like
blank! Kapteinen kjem marserande» ser Vilaktet
paa Veggeit langt ifraa; so tek haii seg Augne-
merke og marserar med lange Stig beint motVeg-
gen, djero og vill sont Jakob von Tyboe . . .
Bilcetet i Fillurl Men tridje Venda kom Sva-
drnp upp, og daa er det tvo Bilaete, det eine so
hogt appe, at ingen kan naa det. Kapteinen kjem,
— fram mot Veggeii som han var olm, og freistar
aa skrapa Bilretet ned med Sabelen, men kan ikkje
naa; so set han ein Manit med ein Stige til aa
taka det ned, —- »for han likad ikkje, at det var
Papir uppklint paa Veggen«!
Og no iMaalvegen. Det var ein, som bru-
kad sitt eigetMaal, endaa han hev voret paa Lære
i Byen; — »tal Norsk, Gut!« sagde Kapteineti,
»naar du taler med mig!« »Ja eg meiner eg gjer
det, eg, Hr. Kaptein«t, svarad Guten. »Ja, men
tal det Maal, du er oplært i paa Skolenl« sagde
Kapteinen· »Ja eg er bedst lærti dette eg«, meinte
Guten. So kunde ikkje Kapteineii segje nokon Ting-
No er det Maalmenn i Grutinen mest alle her;
sume er raedde av seg og knotar, naar dei skal tala
med Kapteinen; men han kjem vist snart til aa
eggja dei app, so dei kjem ut ao Ræddhngen.
Det er enno for lite Samhald, og naar dei
ikkje er samstellte, so er det faarlegt, allvistdaa
for Underossicerar, aa bruke Maalet sitt for mykje
Dette vil vel Folk ikkje tru; men janmen hev det
Grunir for seg. Me hev høyrt so mykje, at me
veit, kor me hev den Kareir Han hev sagt um
Folkehogskuleii, at dei, som hev voret paa den,
kan ikke vente sig nogen Fornemmelse Det hvo-
rest raatt ntt; men det er sannt. Kapteitien vaar
synest tru, at den norske Heren ikkje er annat enn
eit politisk Drivhtis til Dyrking ao Morgenbladske
Poiteplatitor·
—— Liksom Eldeii royner Gnllet, so er an eiit
slik Mann god aa hava her for aa royiia Hugeir
i Telemarki, nm han stend sees for Eld og Staal.
DeiRcedde vil han gjera til Trælar«z god-meinande,
stille Folk vil han gjera til stoe nationale og poli-
tiske Stridsmenii, og dei kvasse og traadlondte vil
han gjera til ——·« Republikanarar.
S v e i n.
Stortinget hev spart inn hver 3 Mill. Krunnr
paa Riksbudgettet iaar, so me slerw den direkte
Skatten denne Gang og.
Samlaget til Fremde av vaar« Fiskedrist hev
nyst sendt 7 unge Fiskarar paa Vestlaiidet til
Holland Dei skal der vera med dei hollandske
Fiskararne og freista aa lana Kunsten av dei. Hol-
landsk Fisk er mykje— meir etterspnrd og hogre be-
lalad enn vaar, daa han vert betre medstellt; 2
Fiskarar er fhrr sende til Skottland.
Paa Vonhcim-Skulen er det i Somar 50
Gjentor. Korkje han eller Sogetun-Sknlen fekk
Amts (og Riks) Lon i Aar helder.
Fyr Sjofckdi ser det ikkje stort likare nt iaar
enn ifjor; iVinter var Trelastprisarne ikkje laage,
og Folk selde daa alt dei vann, so Vaarskipingi
vart stor, og Fragtersne nokonlnnde. Sidan hev
det gjenget ned atter; likvael er Trelastprisarne no
stigande, daa Frani-Flotningi hev voret vanskeleg
og Storhandlararne sokjer difyr aa sikra seg Last,
medan ho sinnst.
Ein Jnnscndar i »V. G,« skrio nm Amm-
skuleleerarne, at dei ikkje maa taka det som Vite11-
skapsmenn i Sogenndervisningi, men fylgja med
Tidi, ikkje droyitia um »Yggdrasel« og sova med
»Dane« (?), men standa paa Vakt som «Thor«, gjera
Gutarne vise paa Folkestyre, Val, Kommunestell,
Grunnlog, Finansvceseii, Forsvarsoei·k osb.
»Astenposten«, eit Blad, som ligg lægre enn
»91iorgenbladet«, veit aa sortelja, at dei, som var
med i Folketoget til Soerdrup, var mest »Haand-
verkssveinar og Arbeidarar«. Me skal ikkje negta
det; det er daa Folk, som kann nokot, og sont hev baae
Vet og Dug. Ellest skal me upplt)se um, at me
saag sjolve Redaktoren av »Astenposten« ved Sida
av Toget, ein Manic, som tvo um ikkje tri Gonger
hev roynt seg med aa taka Student-Esamen, men
som kvar Gong hev vortet heimvist for aa leera
aa skran norsk Stil.
Slaatonni heve dei tekje til med i Aakers
Sokn. · Der er lite paa, paa Hogderne er Graset
mest viset. Det er godt i Aar syr deim, sonc
heve noko For att fraa i Fjor, og det er nok ikkje
so faae her paa Austlandet.
Heidmatko-Jaknvegen (fra Minne til Haniar)
venter dei skal verta serdig i Oktober.
» Ein Bonde fortel i »V.c.«, at han »kjenner
ein Mann« som i denne Tidi fer ikring paa
Romerike og gjer dei Unvplyste vise paa, at
Fylgdi av Storthingsraadgjerdi den 9de Juni vil
verta, at me liksom Federne kjem til aa eta Borke-
braud. Me hev og hoyrt gjetet, at det sinnst
deiin her iByeit og paa Upplandet — »Nooember-
koreningen« —, som trur, at det er Joh. Sverdrnp
si Skuld, at det hev voret knapt med Regn i
Skeidsmo i Smaat
Det svenske Blad liizako skriv, at naar Ein
ser paa den Stangste Regjering og det lille Slett-
get, som styd henne iKampen mot Folkeoiljen,
kjeni Ein til aa tenkja paa det Slags Folk, som
syrelmr Univeltingar og so «forbanse«9"( hver deim,
naar dei kjem. Sigrar repnblikanske Meiningar i
iorig« so faZr dei konservative skjota Skyldi ikkje
paa Sverdrnp, ikkje paa Bjornsoll, ikkje paa
Jaabeek, men paa den Stangske Regjering, meiner
Bladet, sor baade fyrr og no hev ho sett srain so
radikale Grnnnlogsorslag at ingen i Landet er so
radikal som ho. Dageiis Nylreter upplyser, at dei
Røvstei—» som er komet frani i snme svenske Vak-
strcevarblad, inkse hev med Folkemeining i Soerig
aa gjera. Goteboi«gs Handelstjdniug segjer reint
nt, at det svenske Folk hev djnp Samlnig med
det norske Folks Kamp fyr aa halda si Rikssok
fattning· Det danske ,,il)iorgenbladet« kallar
Stangs Regjering «afsceldig" og domer Paafuicdet
nm det absolnte Veto som «en taabelig Doktrin«f
Paveit er no an vorten usams med det bel-
giske Stytee, som ikkje vil hava meir med honom
aa gjera. Han fcer nok snart ikkje mange Venerne
att, stakkars Kroken.
Vismakl er vorten uklar med Frimnrarane i
Tyskla11d. Han heve sagt, dei er verre end Jestii-
terarne aa hava aa gjera med. Dei meiner at
hait nok i deim skal finna siii Yoermann
Sosialistnkne i Thslland heve vorte. nsamse
med seg sjeld. Det er Tingmannen Hasselmanm
dei andre Sthrararne er vortne Uvener med, dei
segjer, han gjeng altfor vidt.
J Frankrike er det stort Staal, av di Jesil—
iterarne og andre slike no ikkje heve Lov til aa
hava Samlag lenger. Fyrr den Liide Jtmi hadde
dei knnnasokja Styret om det, men dei vilde ikkje.
Det er vel vandt det hadde nytta noko med Sok-
naden helder.
Hankok heiter deri (demokratiske) Motstanderen,
som iden repnblikanske) Garfield kjeni til aa
tevla med om Presideiit-Eiiibcettet i Amerika. Ftsr
sine Vener er hati ein Engel, som Garsield an er
for sine, men Demokratarne kalla den siste eiic
Meineidar og Soikar og Tjov. Nepnblikanarne
segja vel det sama oni Hankok, naar det lid paa.
I Persia doyr Folk i Mengdevis av Soolt.
Saakorti kostar some Stader 2 Kr. Pnndet. .
I Ny York kostar dei sterke Drykkjeriie, Folk
drikk, dubbelt so mykje, som Brandet» dei et.
Paa Kasfetrcet er det komen ein Sopp som
allevist paa Seiloti heve gjort stor Skade-
Vinavlen i Europa. Vei-det av den Virk,
som vort aolad i etternemnde Vinland, er etter
Hausners Statistik: Frankrik 642 Mill. Krnnnr,
Spania 297 Mill., Jtalia 284 Miil-, Anstrik 284
Mill., Porttigal 64 Mill., Tydskland 32 Mill.,.
Grekland l4 Mill., Russland 7 Mill. Av Cham-
pagne var den franske Produktioii i 1873:
22,881.838 Flaskur, i 1845 berre ("3,635,652.Fl·
? a 3 Mill. Fl. vert nppdrnkne i Frankrik, Ne-
sten utford
«chrahennen« kjem seint i Veg denne Gun-
gen — sidan skal han koma fram til same Tid-
som forr.
Fredriksstad·
Trykt i Nikolai Olsekis Bogtrykkeri
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
