Full resolution (JPEG) - On this page / på denna sida - Sidor ...
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
Below is the raw OCR text
from the above scanned image.
Do you see an error? Proofread the page now!
Här nedan syns maskintolkade texten från faksimilbilden ovan.
Ser du något fel? Korrekturläs sidan nu!
This page has never been proofread. / Denna sida har aldrig korrekturlästs.
- » -—-s.-s ..-q-«——q—-"—«—·—-·——mä-
7de August 1880.
Jedraheimeu.
·127
dingar og andre-, som var med i Meteh meddi dei
fhrste skulde rvhsta ved Namnnprop, nokot, sont
laag utanfhr Planeii shr Metet
Dei Ut·sendiiigar, som rohstad shr aalmenn
Rohsterett ntan Grensa« var Herrarite T o l les s en ,
Skrwddar fraa Arendal» M. Arnesen» thgnings-
sormann fraa Bergen, J. M. Aasmundsen,
Lærai« fraa Farsnnd, J P. Jeriseii» Skomakar
fraa Landvik, J. A. Ugland, Maskinist fraa
Mandal, G. Hansen, Trelasthandlar, og O.
Ungersnces, Gardeigar» fraa Kristiania opstre
Samfund, O. P. Andersen, Vognmami, fraa
Kristiaiiia vestre Samfund, O. N. S an n e, Naoiga-
tionslierar, og A. Andersen, Arbeidar, fraa
Straumen ved Arndal, A. Hilden, Arbeidar,
fraa Stranmsgodset ogAassida ved Dramn, ialt
11. Av Styret fyr Kristiania Arbeidarsamsnnd
rohstad iktje i denne Saki Hermrne A. J o h nss on ,
Fatikforstandar, F. Otto, Fabrikant, A. Hølaas,
Sekretasr, M. Larseit« iaskinmeistar« A. An-
dresen, Maalar, oxz G. Gngelstad, Skræddar,
fhrdi dei ikkje hadde nokon Fullmagt til meir enn
andre Medlemer aa representera Kristiania Arlieidar-
samfund ved Motet. Mot aalmenn Ykoysterett,
men med Uttale fraa fleire nm, at dei vilde ha
yRohsteretteit vidkat etter det Daa-S·orensen’ske For-
slag, rohstad Redaktor J S"vendsen, Leerar
Oddmund Ljone, Lie1«c1r O. Johnson fraa
Arndal, Bokprentar J. W. Eide, Rekneskaps-
sorarsLJohannesem Ekspeditor Olav Parti-
soti frait ·Bergett, Leerar G. Johnsson, For-
mann M. Mathiesen» Kanpmann L..-Larsen
fraa Drainit, Saksorar O.Yl11derseit-Dietz fraa
Fredrikshall, Leerar .I. H. Nilssem Smed J.
Evensen fraa Fredriksstad, Vokdindar E·Foss,
Garoar N. O. Skaalertid fraa Hamar, Kapp-
mann Steensohn fraa Hamarfeft, Vokprentar
Schniidt, Leerar Thorvik, BundtmakarElie-
seit fraa Larvik, Arbeidar H. Gulbraiidseit fraa
Stranmsgodset» thgmeistar B ak r e m ,
lærar Hoye fraa Stavanger," Fyrsteleerar O.
Varmlto, Assisteiit P. QKlinge fraa Trond-
heim, Arbeidar Torsteit Mentzen fraa Trums,
Lierar O. Hansen, Arrbeidar C. Holnten og
Bodker Johannesen fraa Tnnslierg, fraa Kri-
stiania vestre Arbeidarsamfund Jiistrnmentmakar
A. J, Kroth og SkomakarSandberg og ende-
leg av Styremedlemer i Kristiania Arbeidarsam-
sund Sakfvrar A. J. Dietrichs og Arbeidar O.
Kjelseii. Utsendingarne hadde fengjet Paalegg
heimanifraa um aa sthdja Daae-Sorensens Royste-
rettsforslag, men likvasl vart det Fleirtal fhr det
Forslag nm aalmenn I)to1)sterett, som vart framsett
av Skomakar Skaarer fraa Kristiania, og som
i Avdeildi vart stndt av Redattor JsidorKjel-
berg fraa Linkiiping i Sverig. ·
Ved eiti Kongress, som forhandlar iAvdeilder,
er det vigtigt aa faa dngande Menn til i Saiti-
motet aa greida ut dei Tankar, som er komne sram
i Avdeilderne. Herrarne Dr. Stoltz, Satforar
eWichstrom, Fatikforstandar A.Jol)nson, Red-
aktor G. Lorentzen, Kund. A. Gliasseii og
Kanpmann E- Sande gav gode Yvershn fhr
Sammotet, allvisst var det ein Hugnad aa hohra
Dr. Stoltz greida nt det, som var komet frani i
2dre Avdeildi.
Motet vart ferdigt med heile Planenz det kann
vera eit SpnrsmaaL um dette vars den rette Maaten
aa taka Tingen paa. So mange Spnrsmaah
som var nppe til Drhfting, kann ikkje uttomast,
naar det skal jagast soleids paa soiii her.
Vaart Blad hev diverr ikkje’ Ram shr dei
mange Resolutionar, som vart vedteknez Me fast
visa til dei større Blad og til den Boli, som Mate-
sthret vil utgjeva.
Unifram dei Herrar, som alt er nemnde, skal
Fyrste- i
me enno taka fram desse Namn paa Meiiii, som
tok Deil i Raadleggjingarne: Redaktor N. Nilfen»
Handelsborgar R. E. Heiberg, Urmakar G. A.
Vigsors, Kaupmann E. Sunde, alle av Kristiaiiia»
Satfotar Nik. Jul. Søretiseii, Kund. theol. Kr-
Olseti fraa Fredriksstad, Skomakar Lund og Leemr
Moxness, fraa Trondheini» Garvar Glad fraa
Stjerdaleii·
Fraa Trondheim matte l4 Maiin umsram
dei 3 valde Utsendingar; fraa Hamar motte berre
2 av dei Zvalde, likaeins fraa Fredrikshall berre 1
av dei 2 valde; fraa Drainii var og eit Par Menn
inne paa Motet ei Stund.
Av stokk-konservative Menn mptte fram berre
ein, Hr. Satforar Tvethe. Kvifhr srammotte ikkje
Hr. Fnllmegtig Boeck, som —so ofta hev sagt, at
han vil hjelpa Arbeidare11? Og DHrr. Th. B.
Chalnier, Skræddar Ole Haloorsen. Kanpmann
Einar Bjertiies o. fl? ’
Jodariie i Franksnrt.
tEtter eit Brev til Vergens Nstenblad).
Frankfnrt er kalla Jode-Bheii,.og Naninet
haver godt. Jkkje fordi Semitarne i Byen er so
mange som tei kristnez er det ein paa foart 1200,
er vel det det hogste. Men Namnet kjem av di
Abrahaiiis Borni, etter Strider« soni heve oarad
gjenom Hundradaar« fhrst heve sknltlia dei kristne
aat Side i Penge-Vegjeii, og dari dei hadde fengje
gjort det, so saag dei ogsaa og sekk Tiik i dei
hogste Emboetti i Vhen (soleids Vorgmeisierskapen).
So her kann Jodeii ganske vist segjc1: »Geld re-
giert die Welt« (det er Pengarne» som raar i
Verdi). Daa dei er komne so npp, kaii ein vita«
at det an var lettare for Frankfurt-Jodarne aa
faa ned dei Boltarne« som det lange Aaretalet
hadde sett npp millom Jodar og kristne. Det er
ingen Titig iVegeit sor, at eiti Soit av dei gamle
Hanse-9Etter kaii gifta seg med ei Datter av Ra-
kels Folk, og det gfeiig ogso jamleg for seg. Par-
tarne tola vanleg, at den andre heve ei on-
nor Tru.
Etter at Jodctrtie too Gonger hadde oorte
jaga ut, kom dei i det 17de Hundrad Aaret inn
att med Trhgd« fraa Kjeisaren. «No skal de faa
Skjelmarne att«, vart det sagt til den hogekOverk
heiti i Byen, og dei gode Borgararne maatte finna
seg i det og takir imot den ·Slegti, dei var so
sinna paa, og det jamvel med gode Ord, for dei
hadde Trhgd fraa Kjeisaren. Etter den Dag heve
Jodarite gjenom Strid og Audmhkingar smaatum
Seiiii naatt fram tilldet Einvelde, som dei no sit
med, dei heve vokse dei innfodde heilt hver Havn-
det. Endaa midt i det fhrre Hundradaaret var
nok alle dei store Pengehandlararne i Frankfnrt
Thskarar. Jodariie hadde si «Judengasse« (Jode-
gate), der dei tnska ogi veksla i det smaae, imangt
ufrie Under dei store innfodde Hust, som ogso
tidt og ofte let deim kjenna det. Men just denne
Smaahandelen, som nok imillom lite tolde Ljoset,
var for Jodariie god nok til aa leggjaGrnnnen
til dei Milliardar« som gjer, at ein no" kann segja
at dei raar hver Kjeisardome og Konge-
rikje. Lite tenkte dei innfodde den Gangen paa,
at dei um 100 Aar skulde vera heiltundantrengde
av dei Medtevlararne sine som dei mismcette slik.
No for Tidi sinst der ikkje ein einaste thsk Penge-
handlar, som eiii kann segja hepe nokoit Jnnverk-
nad paa Pengemarknaden. Huset Vethmann, ein
Gotig det fhrste iFrankfurt er atterntsiglt for
lang Tid sedan, og det er ikkje berre Rotschild
som heve gjort det, Bethnian11-Hitset og sleire
andre fører liksoin eit «Stilleben« (stille Liv).
Dei eig nok stor Rikdoni, men dei heve ikkje noko
t-
aa segja kortse i Handelslivet elder i det sosiale
Livet. lls sont passes les jouiss de fete! (Det
er ute med Festdagarne). Der er kringunt 200—
Vankar og Pengehandelshits i Byen, meii det er
vandt det er 30 alt deim,"som er i Henderne paa
«Thskarar, Resti heve Jødarne. Dei speler Vasen
paa Børsen, dei heve ogso Hegemoniet(Yver-st1)ret) i
det sosiale Livet. J Heradsttsri og i Politiken,
der dei fhrr sekk noton Motburd, heve dei au sor-
stade aa smjitga seg sram fraa Enibiette til Ent-
bcette» til dei naadde Hogdi, daa Jøden Miquel
va1«t vald til Vorgmeister.
Naar ein vil leita etter Grnnnen til at Jø-
darnekann vera so um seg, at denne oesle Folke-
parten kanii naa fram til aa svinga Raadestaven
hver heile deri kristne Lyden, so er den ikkje vond
aa finna.- Han heiter Rotsch i ld. Fraa den Stundi
haii for framum dei thske Pengehandlararne tok
Yoermagti til Jodartte til i Frankfnrt. Det er
kjend, at Rotschild for ein Del maa takka Fyrste-
hjelp for Grunnlaget til sine Millionar· At
Korefhrsten av Hessland var so sthven, at han
let Hird-Jode11 stella med Skattarite sinesor ei
litiAogivt, er det ikkje noko aa segja paa ; det var hans
eigeii Eigendom, som han hadde Lov til aa ohda
bort som han vilde. Meit at det thske Sambands-
rike etter Seiiija med Frankrike i 1815, daa det
franske Folket litsom i 71 maatte til med ovstore
Utlegg til Uppbhgging av thske Ritsfestningar —
at det thske Sambandsrike let desse nhorpelege
Snmmarne staa i 20 Aar hjaa Jodciriie mot 2 e-
Rente, det var eiit Uohrdskap, soiii ikkje vittnar
um at Niks-Skatmeisterarne i den Tid hadde stor
Greide paa sine Tittg. Det var det sont lagde
Grnnnen til Rikdomarne til Fi«anksnrt-dearne,
til at Jødedomen vann hver den kristne Lhden liaadei
Pengeoegen og i det sociale; fraa den. Tid heve
»da«3 Judenthnm« (Jødedomen), endaa Folket er
so snart, l«hfta Hovndet bhrgt- hver dei storadelege
LEtteriie i den gamle Hansebhen og stohtt ned
Tankenmatar» som hadde Hevd i Httiidrad-L·lars Tal-
Huset Rotschild er, som alle oeit, sremst i
alt som oedkjein Pengestellet. Fraa Frankfurt raar
det hver heile Sud-Thskland; det kjend mest an
paa de t, hose det gjeng mae Pengetilstandet i Vajern,
Badeii og Vhrtemberg Svaliariie ldce gamle Folke-
namnet) heve daa an funne ut, at Landskatte-
meisteren deira ikkje bur iNaadshnset iStiittgart,
men i »Fahrgasse« iFrankfnrt. Mest alle Peiige-
umsetningarne til dei sudtyske Landi, som ein
kaii oita gjenom Aari er oorte Milliardar, heve
Huset Notschild havt Hand iHanke med. Der
finst saatidt einJarnveg i dei sudthske Landi, utan
at dette Huset heve stade Faddar til honom, men
Faddargaava heve nok gjenge den galne Vegeit —-
i Loma paa Faddaren. Men det er itkje berre·
Landspengarne, sont Rotschild« heve Magt hver paa
denne Maateii, dei rike Adelsmennerne maa ogso
for ein stor Del lata Hilset greida Pengariie deira,
som det finn for godt. Foi« mange av desse gamle
Riddar-9Etteriie, som iHnndrad-Aar heve trona
paa Riddarliorgerne sine, der Sverdet ved Upp-
sedingi er rusta i Sliri, og der dei no er
likso glade i den klingandthnti som i Kjeklet’
og Strideriie med Granneriddararne i gamle
Dagar — for deim er RotschildkLhden Penge-
Oraklet, og dei let gjerna honom sthra med Medelen
sin. Paa deit Maaten er det ei ·lett Sak for
Huset at setja Gariii sine rundt heile Tyskland.
Og det er ikkje berre i Thskland det er nm seg. ,
J 1874 let Rotschild Russarkjeisaren faa
2000 Millioiiar Mark (1800Mill.Kr.), som
han vilde brnka til aa jaga den hoge Porten og
haiis niohainedanske nndergione, Borni aat Pro-
feten, ned i Bosporos. Han hadde vel an fengje
fram denne kristeleg-menneskekjakrlege Tanken, um
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
