Full resolution (JPEG) - On this page / på denna sida - Sidor ...
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
Below is the raw OCR text
from the above scanned image.
Do you see an error? Proofread the page now!
Här nedan syns maskintolkade texten från faksimilbilden ovan.
Ser du något fel? Korrekturläs sidan nu!
This page has never been proofread. / Denna sida har aldrig korrekturlästs.
130
3edratjeimeu.
.· 14de August 1880.
Fraa Amerika.
Eg likar «Fedraheimeu» for det, at handjervt
og hugheilt her Fridomstanken fram; Gin fcer ei
Kjenning av, at Bladet trur paa Fridomen, no-
kot Eiii knapt kaiin segja uin mange av dei Bladi
som gjerne vil gjelda for srilyndte, men som for
det meste er sviert spake og sniaanialte, naar det
gjeld aa arbeida for Framgaugen. Og likso veel
likar eg, at «Fedrh.» heo svoret Krig mot den Flok-
ken, som held seg sjolv for «Rjomen» i det norske
Folket, men som i Grunueu liver beri·e paa Mis-
trn og Mothug mot Folket og mot Tidi, og som
inkje positivt Standpunkt hev. Det er ein usjelg
Flokk. Deifiktar rasande for aa berga si eigiStil-
ling, det er heile Programiiiet. Og dei fiktar paa
den Maateti, at dei prøver aa bera Folket npp iden
same Mistru til Fridom og Framgang, den same
Modlohsa og Tykkjelotjsii, som magtstel dei sjolve.
Til Vaapen i denne jammerlege Striden sin dreg
dei inn mangt, som aldri skulde brukast paa den
Maaten, jamvæl Kristendomeu. Det er stygt aa
sjaa, og gjer voudt paa mange Maatav Mendei
skal hava Takt, som tek Striden upp mot all denne
Ushsa, endaa dei veit, at i gamle Norig er det
vaagsamt aa visa Mod og ærleg Elst til Fri-
dont og Sanning. At «Fedrh·« hev haldetseg rak
i dei seinare store Stormar er eg serleg glad fore;
for eg trur, at utan heil og klaar Tilslutniug til
Fridomstankarne, vil den Sali, »Fedrh.« er Tolk
st)re, aldri vinna sram. —-
Faer egLov til aa melda litegrand um, kor-
leids me Amerikanarar ser paa Fridomsstroevet
thkar i desse Tider?
Der er ein Flokk i Norig, den, som fhlker
seg nnder «Morgenbladets« Merke, som liksom ikkje
vil vita av, at det sinst ein amerikansk Republikk«
og ei ung norsk Ætt i den; hngsar dei einkvar
Gonge1i paa dette Landet, foer det for aa draga
fram dei Lvte, som det kann hava. Me tek oss
ikkje ncer av dette. Me sorstend so mykje av Tid-
merkji, at me ikkje held ,,Morgenbladspolitikkeu«
for det, som skal eiga Norig og Framtidi. Difor
er me likso likesoele um Morgenbladet som det er
um oss. Det er Fridomsarbeidet der heime, me
bryr oss um og gled oss i; sor her hev me lært
aa tru paa Fridotii og kjenna oss sæle ved den.
Og me elskar Moderlandet som me elskar Frida-
men. Mor Norig er ikkje rik; det er ikke »seite
Dagar««, me hev aa minnast fraa Heimlandetz
men det er oss ikkje mindre kjært aa minuast
for det.
«Dn gamle Mor, du sliter arm,
so Sveitten er som Blod;
men endaa i ditt Hjarta varm,
og dit gav meg min sterke Arm
og dette vilde Mod.
Og gamle du, dit gav til meg
mi mjuke Hjarterot,
og difor maa eg elska deg,
kvarhelst eg vankar paa min Veg,
nm so paa vitlan Fot"".
Derfor vilde me gjerna sjaa Landet jitfrelst
av alt det, som no tyngjer det og «hindrar det i
aa liva sitt fulle, sterke Liv, so som det kunde
gjem. Me lengtar etter, at det meir og meir skal
arbeida seg ut or all Standsfordom, alt kunstigt
Antoritetsvelde, alt ufritt Væse11. Det er ikkje
mange av oss-, som ikkje er med paa dette. Det
kann vera nokre Prestar, uppalne i-Norig, som er
so teologisk innko"vrde, at dei itkje lengerkannlcera
elder faa Juntrykk, ikkje eiugong naar dei kjem
«uppi eit fo nhtt og sterkt Liv som det anlerikanske
Serleg hev me med Orvent og stor Samhug fylgt
Striden dykkar no i siste Stortiugssamlingi. Og
for aa faa fram eit Uttryk for denne vaar Sam-
hug var det, at me motte fram, so mange ao oss
som hadde Hug og Tid til det, i Minueapolis
den 16de Juli og heldt Folkemote
— Det er i det heile ikkje socert rart med
Aandslivet millom oss-. Dei aandelege Hugmaal
er ikkje mange. Me er komne hit fatike, og alle
vaare Tankar gjeng daa gjerna upp i dette eine:
aa kava seg fram, aa tena seg upp. Hev her sn
voret nokot Aandsarbeid millom oss-, so hev det
voret for Khrkja·. Det hev voret det einaste, me
hev funnet det vert aa strida syre utanum vaar
»busi11ess"· Og so maatte det vera. Med det
aalmenue humane Aandsliv stend det altso itkje
frcegt til. Likeviel er det nsannt, naar det stundom
vert sagt, at her ikkje finst Liv elder aandeleg
Sans. Den Fridomen, me hev her, den Utbyting
av Tankar og Meiuingar som gjeng nmerkjeleg
men nstanseleg for seg millom oss, Naudsyni av
aa vera um seg, — alt hev hjeltit til aa vidka
Syiiet ogsstyrkja Sjolvstendet Og hev me enn ikkje
sviert mange Menn imillom oss, som serleg hev
utmerkt seg hell vunnet Jnnflytelse, so er her daa
ein Folkegrunn, som kan n bera, og som med Tidi
vil bera. Metet i Minneapolis den 16de Juli
er ei Minniug um dette.
Hovudtalai«en ved Motet var Sakferar A r c-
tander, ntlcerd i Norig. Desntan talad Forurett-
nen, Sakforar U e la ud (Son av gamle Storthings-
maunen) og Redaktor Jceger, Styraren av «Bnd-
stikken», det best styrde norsk-amerikauske Blad.
Hr«· Jceger fortalde oss, at det «Norske litercere
Selskab" i Minneapolis hadde skaffat oss eit reint
norskt Fing, som no prydde Salen; det var Mei-
ningi, at det skulde brukast ved andre slike Til-
felle og kunde aldri nokon Gotig vigjast ved eit
betre Tilhoite enu dette i Dag. Hari minnte i
klaare vg varme Ord um Strideii for det reitie
norske Flaget. Deretter kom Hr. Arctander upp
og heldt ein nppglodd, vekkjimde Tale. Det van-
tad ikkje paa strohmande Ord, djerv Sving, sterke
Liter og spottande Utfall. Hr. Arctander hadde
kuapt gjort ein slik Tale i Norig’; det kunde mer-
kjast« at baade Publiknm og Talaren var ameri-
kanske Maatehald, «Sindigher«» er det for det
meste, som merkjer ein uorsk Tale; Ordi er vcel
vegne og fell stødt, tungt, gjeo varigt Jnntrykk,
fordi dei giengs ut pa(i aa vekkje Tankar, Etter-
tanke. Deti ameritanske Talarenlegg seg samanlik-
niugsois smeir etter aa vekkja Kjenslur; han
forstend seg meir paa aa koeikjii Eldhiig for det
Rette og Hariiie hver Uretten, meir paa aa lokka
fram Mod elder skrcema til Mismod, enn vaa- aa
leida fram til klaar, roleg Yvervitningz Ordihans
fell snogge» skarpe, sme»ttande; hans Taleknust er
glimande, elektriserande; han kaun vekkja Eldhug,
men denne kolnar osta av att gjeuom det rolege
Overlegg. Jngen er meir glad i klingande Ord
nm abstrakte Teoriar enn Amerikanaren, naar hati
kjem retteleg i Lag — Anierikanaren, som til
daglegt viser so inykje «eommou seuseV (ja·mt,
praktisk Vit). Det var slike Tankar, som alt imil-
lom kom for meg under Arctanders Foredrag. J
det heile var Taleir gild. «Det fyrste Kraoet til
ein Talar ved eit slikt Have er det, at han ikkje
maa lata Folk «somna"; og nm eg stundom syn-
test at det vart mest vcel mykje av det gode, sa
hadde det mindre aa segja« Det var eit Minutt
under denne Talen, som eg aldri glahmer. His.
Arctander fekk i det heile sterkt Samtykkje; men
daa haii i eit raskt, fint Drag teiknad den Vert-
ning, Sanktionsnegtingi hadde havt nthver Norig
med Einar Tambarfkelves Ord i den gamle Soga:
»Norig or di Haand, Konungl« —— saa braut
Colnmba.
Korsikaiisk Forteljitig etter Prosper Ytekririieik·
V.
Dageki etter var Miss Nevil og Kammer-jom-
frna nte og gjekk langs med Strandi; dei kom
heim litt fyre Skyttaranne Dait vart ho-var eit
ungt Kvende, klædt i Snart, som reid inn iBhett
paa eiii liten, men sterkbygd Hest. Til Fyljesvein
hadde ho ein, som saag ut som ein Bonde; han
reid og, var klcedd i brunt Ty, med Hol paa Anl-
boganne; ei Flaske hekk kring Halseit i ei Reimz
ein Pistol var fest i Belte; i Haandi hadde haii
ei Fliutebhrse, som laag med Kolven i ein Leder-
pung fest i Sadelbvmmenz med eit Ord: hait var
klædd heilt ut som ein Teater-Røvar hell ein kor-
sikansk Borgar paa Ferd. Den unge Kvintia var
so merkjeleg fager, og dette gjorde, at Miss .tevil
lae Merke til henne. Ho syntest vera ikring dei
tjuge, var storvaksi og ljosleitt, hadde djupblaa
Augo, roseraud Munn og Tenner so kvite som
Emalje J Andlitslage kunde Ein lesa Bhrgstap,
Uro og Sorg paa ein Gong Paa Hoviide hadde
ho ein meZZa1-o, dette svarte Silkeslore, som Ge-
nuesaranne hev innfort paa Korsikci, og som klcer
Kvendi so framifraa godt. Lange kastaniebrune
Flettnr laag ikring Hovude som eiii Turban«
Klædnaden var nett, men ntan all Stas·
Miss Nevil hadde god Tid til aa taka henne
iAngnesmU for den 111ezznro-klædde Dama hadde
gjort Stans i Gata og syntest med stor Jver aa
spyrja seg fyre um eitkvart; daa ho hadde fengje
Svar, gav ho Hesteii eit Rapp med Ridepisken, so
han tot til aa tvispringe. Ho stana ikkje, fhr
ved Porteic aat Hotelle, der Sir Thoinas og Orso
budde. Etter aa ha skift nokre Ord med Verten,
sprang den unge Gjenta lett ned fraa Hesteit og
sette seg paa ein Steinbenk ved Sida av Jnngau-
gen til Huse. Miss Lydici gjekk i sin Pariserbli-
nad framum den Framande, ntau at denne lyfte upp
Augo. Daa ho opna Glase eit Kvarter etter, saag
ho Dama med Mezzaroen sat paa same Stadeii og
i same Stilling. Snart kom Obersten og Orso
til Syne, dei kom heimatt fraa Jagti. Daa sae
Verteii nokre Ord til den syrgjeklcedde Frokni og
peika ut della Nedbia aat henne. »
Ho raudna, reiste seg med Liv,toknokre Steg,
men stana straks nrorleg og liksom maallans.
Orso var heilt nær henne og saag paa henne med
Nyfikna.
»De er Orso Antonio della Reblsia ?«’ sae ho
med dirrande Røvst; ,.eg er Columba".
»Columba?« ropa«Orso.
Og han slog Armanue um henne og kysste
henne kjær-legt; Obersten og Dotter hans vart litt
farne; for Folk kysser ikkje kvarandre paa Gata i
Englatid·
»Bror«, sae Columba« »dn vil tilgjeva meg,
at eg hev kome utan Bod; men eg hoyrde av Pe-
nenne vaare, at du var hitkommen, og det var slik
Troyst for meg aa sjaa deg«· .
Orso famna henne endaa ein Gougz so snudde
han seg aat Olierstem
»Dette er Syster mi, som cxj aldri hadde
kjennt atter, hadde ho ikkje uemnt seg sjelv. Co-
lnmda — Oberst Sir Thomas Nevil. Oberst,De
vil orsaka meg, men exJ kann ikkje hava den LCFra
aa halda Middag med thk idag ...... Shster
mi . · .«
»Aa, kva Slag! Kors F- vil De halda Mid- s ’
dag, min kjære ?«« ropa Oberste11, »thk veit daa
vcel, det finnst ikkje meir hell ein Middagsitzat»t
dette Herberge, og den er aat —oss-. Frgknidtl
fegne Dotter mi ntifraa ved aa slaa Lag med oss.«
Columba saag paa Bror sin, som ikkje leet
seg beda leuge; alle samau gjekk daa inn 1 det
største Rome iHerberge; det bruktest baade til
Dagleg-Nom og til Matsal. Daa Frøketi della
Rebbia vart fyresteld for Miss Nevil lsoygdeho seg
djupt, men sae ikkje eit Ord. Eiti kunde sjaa, sat
ho var mykje fortryllt daa hokannhendefyste Goug
i sitt Liv fann seg sramfvre Folk fraa den» store
Verdi. Likevel var det ikkje noko i Aatferdi hen-
nar, som smaka av Landsbygdi. Ukjennskapen med
alt frelste henne fraa aa fara keiveleg aat. Just
dette lika Miss Nevil, og daa det ikkje var noko
Roin tilovers i Hotelle — Obersten med Frslgje
hadde leigt dei alle — so gjorde ho seg so uvand
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
