Full resolution (JPEG) - On this page / på denna sida - Sidor ...
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
Below is the raw OCR text
from the above scanned image.
Do you see an error? Proofread the page now!
Här nedan syns maskintolkade texten från faksimilbilden ovan.
Ser du något fel? Korrekturläs sidan nu!
This page has never been proofread. / Denna sida har aldrig korrekturlästs.
154
3edraljeimen·
25de September 1880.
Songarsamsund »Scheldesonerne". Hciii er den,
som heri skrivet mest av alle Flemingar« Nemna
maa me enno ei Bok, han gav ut i Antwerfsefl
1847 um De Vlaemsche beweging:— »—Eit Ord
til Publikuiic og til dei flamske Bokskrivarar«.
Andre flamske Bokskrivarar er: Hendrik Ca u s-
eience, fodd 1812z han hev skrivet Bøker« som
er umsette i mest alle europeiske Maal (ei tydsk Ut-
gaava paci 58 Smaabaud utkom i Munster 1846
—1874); Johciti Jakob De Laet (kallad seg som
Forfattar Johan Alfried De Laet), fodd 1815;
han gav ein Gong Von um aa verta til nokot,
daii han skreiv sitt Doktor Van Dromenveldt (1845),
og styrte fleire Blad godt, men hev seinare gjevet
seg til aa baka Braud ’(1855l); — Seraphinus
Cornelis Amandus Willems» fodd 1818, Mei-
star i dramatisk Songspeldigtning (Tooneelliederen);
— Ferdinand Augusthn Snellaert, Lækjar, fodd
1·805), Forfattar av Voki vVael 611 Vlomitig
(Wallon og Fleming) Geni 1847, og fleire Skrif-
ter um Literaturtilstandet i Belgia, Medstiftar
(med Reus) av Samlaget »Tungemaalet er plent
det same som Folket", verksam fyr aa faa istand
Venskriftet av 1840 (saman med Blammoerts um
Flamskens Rett og Hovudmann fyr dei seinare
Bonskrift fraa Gent um same Saki: — Prudens
Viin Dnyse l»1804—1859); hans Diktsamling
De Nazomer (Ettersumaren) vann i 18(30 Pris-
lon paa 50()0 Franes, liksomein Prosaavhandling
nm Rederykkamrarne fannst verdig Gullmedalje;
—- 2 Broder Snieders: Jan Reiner,fodd1812,
Lækj·ar, og August, fedd 1824, Redaktor og Ro-
manskrivar 3 Broder Van Ryswyek: Jatt
Theodor, sodd 1811, originalForfattar,Jon Bap-
tiste, sodd 1818, Redaktor, og Lambert Hyazinth,
fodd 1822; — Jakob Frans Johan Heremans,
fodd 1825, Frans Rens, fpdd 1805, Dominikus
Sleeckx, fodd 1818, P. Visschers, Prlkst og Ut-
gjevar av ei Mengd mest religiøse og moralske
Boker, Fraits De Cort og Emanuel Hiel baae
dede 1834.
Dei nemnde Metm er berre nokre faae av
dei mange flamske Vokskrivarar. Sktilde merekna
upp alle, vart me seintferdige. Beernart, Behæ-
gel, Belleits, Vergmann, Billiet, Blereau, Blieck,
Bogaerts, Boone, Vormans, Voucauillon, Brockaert,
Vrouwenaer, Brouwers og Vruylants er soleids
alle dugande Forfattarar; Under Bokstaven Dfinn
me 35 Forfattarmimn o. s. b.
Jmot Wallonarne stend alle Flemingar som
ein Mann, og det gjeng Dags dagleg Wallonar
vver til deim, allvist no daa Flamsken er komen
paa Moten og Flemingarne (sidan 187s31 heri sen-
gjet sitt Maal logfest som Skule- og Rettsmaal,
jamgjeldt med Fransken. Meit derimot er det mil-
lom sume av deim Maalstrcev med aa sameina
Flamsken med Hollandsk J detta Augnemed held
dei Lærde baade i Holland og i Belgia mest kvart
Aaret Maalkongres i ein eller annan Byeii (sNe—
derlandsoh Taal- 811 Letterkuudig Goug1ses),
men liksom største Mengdi i Belgjci ikkje vil uop-
gjevli Flamsken og taka Hollandsk istaden, soleids
er det i Holliiiid dei allra fleste, som ikkjevilgjera
nokot som helst Brigdei sitt Maal fyr aa faa
Flemingarne inndregne i sitt Bokrike. Det ser
disyr ut til, at det ikkje vert nokot av med Sam-
einingi annat enn eitkvart litet Brigde i Rettskriv-
ingi, og di større og rikare det flamske Bokriket
veri, di vandare vert det sjelvsagt aa faa Flan1-
skeit nt or Heimen. Me trur ialfall tryggt aa
kunna segja, at eit Maiil, som samlar so mange
um seg, at det vert skriver ei 130 Blad og Tids-
skrift i det og derav ikkje mindre emi 8—«10
Dagblad, ikkje læt seg tyna. «
Me les i det siste Hefte as »Norsk Haand-
lexikon syr almennhttige Kundskaber», utgjevet av
Almuevennens Redaktor, Chr. Johnsen, at Flamsk
«som Skriftsprog»g væsentlig kun i Navn er
«forsskjerckgt fpkc Honandsk, luedeka denne-kn-
liges Dialekter frembyder nogle Afvigelser«. Det
kann vera sannt nog, at dei tvo Vokmaal likjest
kvarandre mykje og allvist stend kvarandre mykje
nærcire enn Hygtydsk og Hollandsk, men dei hev
likvel ikkje so heilt faae Skilsmaal. Soleids i
Skrivernaaten, daa Hollendingarne brukar Dub-
bel-aa til aci teikna lang a-Ljod, Flemingarne
derimot ae (aan, aarde, maar —— aeu, aerde, maer),
Hollendingarne teiknar ij, der Flemingarne skriv
t) (Zijt, gij — Zyt, gy) o. s. b. MenSkilnaden
ligg ikkje berre i detta, daa Flemingarne brukar
ymse Ord og Former, som ikkje er hollandske, og
det derattaat er ein heilt annan Svin, Tone,Lag
elder Mcicite aa setle Tankarne franc paci i dei
flamske enii i dei hollandske Bokerne, allvisst meir
Participialkonstruktion i Hollandsk enn i Flamsk
og Flamsken i det Heile er mjukare enn Hol-
landsken.
Utansor Live.
(«Den Spitelske fraa Aosta« ao (5)’rev,Xaoier de Maistre).
(Slntten).
(Sjukingen:) Yuksame Framandel Gud fri
Dykk fraa nokonsinu aa verta noydd til aa livci
aaleinel Syster mi er ikkje meir; men Himmelen
vil gjevci meg Kraft til aa bera Livet som ein
Mann, for det bed eg um av alt mitt Hjarta.
Hermannen«: Kor gamall vcir Syster Tyk-
kar, daa De miste ho?
S. Knapt 25 Aar; men Sjukdom og tunge
Dagiir badde gjort, at ho saag eldrent. So vond
enn den Sjukdomen var, som tok ho fra meg og
som hadde vanstellt Anlite hennar, vilde ho endaa
vore fager, dersom ho ikkje hadde vore so forfæ-
laude bleik; ho var eit livande Bilcete av Dauden,
! og eg kunne ikkje sjaa det ntan eg lant sukke.
H Altso berre reitit ung —!
S. Ho var for veik og fin, ho kunde ikke
uthaldci so mykje vondt paa ein Gong Um ei
Tid kom eg etter, at det nok ikkje var Raad aa
avvende Ulykka, og Lagnaden hennar var so tung,
at eg var noydd til aa ynskje Enden. Etter som
eg saag ho tærast lmrt og vesna, lae eg med ei
myrk Glele Merke til, at Lidinganne hennar snart
var til Ende. Alt i ein Maanads Tid hadde eg
set ho veikne meir og meir burt; ho daana alt i
eit, og egoisste aldrirett, nm ho skulde vaknaatt.
Ein Kveld i Fyrstningi av August saag ,eg ho var
so magtlaus, at eg ikkje vilde ganga fraa ho. Ho
sat i Armstolen, daci ho i fleire Dagar ikkje hadde
kunna halde ut aa liggje. Eg sette meg attmed
henne, og i det djupaste Myrkre hadde me siste
Samtala vaar· Taarunnc mine vilde ikkje stanse,
og eit tungt Hugbod uroa meg. «Kvi græt du
so?» sae ho; »kvi vil du syrgje so? eg gjeng ikkje
ifraa deg, naar eg doyrz eg vil vera nære ved
deg, naar du hev dine vonde Rider’««
Ei Stund etter bad ho um aa konm ut i
Hagen; ho vilde bedii i Nattelunden, der ho bruka
aa halde til Mesteparten av Sumaren «Cg vil
sjlilt Himmelen, mea eg dohr", sae ho. Egtrudde
likevæl ikkje, at den siste Stundi var so nær enno.
Eg tok og lyfte henne upp i Armanne mine.
»Berre styd meg uppe", bad ho, "eg hev enno
Krcift til aa gange. Eg leidde henne sagte burt
til Lunden og laga eit Sæte aat ho av turre
Blad, som ho sjolv hadde samla; eg lae eit Slør
hver ho for aa verjci ho mot Doggi, og sette meg
med Sida av ho; men ho ynskte aa vera aaleine
Eg gjekk til Sides, men
Eg saag, kor Slore hen-
med sine siste Tankar.
passcid væk paa henne
nar lyfte seg ender og daa, og kor dei koite Hen-
deune lyftest mot Himmelen Daa eg nærma meg
burtliat Lundeu, spurde ho meg etter Vatn; eg
bar det til ho i Bikaren hennar; ho vaette Mun-
nen, men kunne ikkje drikke. »Eg kjenner, det ber
mot Enden«, sa ho og vende Andlite hurt. «Tor-
steti min vil snart vera slokt for all Tid. Hcild
meg appe, Bror; hjelp Syster di aa koma gjenom
denne ynskte, men grvsjelege Gjenomgangen Hald
meg uppe; les Boni for dei Doyande". Dette-.
var det siste, ho sae til meg. Eg studde Hovude
hennar inn til Brjoste mitt og las upp Boni for
dei Doyaude «Gakk inn iÆveheimen, kjære Sy-
ster", sae eg til henne; «gjer deg laus fraa Live;
lat denne jordiske Hamen etter deg i Armanne
mine?« J tri Timar heldt eg henne slik nppe i
denne siste- Striden, endeleg slokna ho i all Fred,
og utau Kamp foor Sjæli hennar fraa Jordi".
Ved denne Enden av Forteljingi lae Sjilkiit-
gen Henderne for Andlitez Medkjensla gjorde deii
Framande 111aallaus. Etter ei Togn stod deit
Sjuke upp· «Framande", sae han, »naar Siit
hell Modloyse tek Dykk, so tenk paa Eiubuen i
Aosta; daa vil de endaa hava Gain av, at De
gjekk inn her".
Det gjekk saman ned til Hageporten Drilt
Offisereti skulde til aa segjii Farvel, drog han paa
hogre Hansken «De hev enno aldri haandtekest
med nokon«, sa han; «gjer meg no den Gleda
aa taka mi Haand; det er Haandi aat ein Ven,
som hev hjartelegSlnnhug med Dykk". Sjnkingeu
skvatt eit Pcir Stig att Ende, liksom faslen, so
lyfte han Augo og Henderne mot Himmelen.
«Du allgode Gud!« ropli han, «dyng dine Bæk-
singuingar hver denne hjartegode Mannenl«
»So gjer meg ei onnor Gleda", svara Fra-
1nandkaren. "Eg maa fara; lange Tider kann
gange, fyrr me ser kvarandre att. ltinnde me
ikkje — med naudsynleg Varsemd — skrive til
kvarandre ender og daa? Slikt eit Samband vilde
, vera til Tidtryote for Dt)kk og til stor Glech for
meg". Sjukinkfeii tenkte etter ei Strind« so sa han:
«Kvifor vil eg gjera meg noko SlagsTankar
Eg bor ikkle hava Lag med andre enn meg sjolts,
og ingen annan Veir enn Gud; me skal sjaa logr-
andre att hjaa honom Farvæl, ædle Mann;
vert lukkelexs . . . let) væl for all Tid!» Deri Fra-
mande gjekk. Sjukingen leet att Dori og skaut
Loka fyre«). — «
Kva er dke for ein Framgangsmaate, som
mest verkar til Fall for Kongedome og
« Jnusoring av Folkedon1e"kk)
Eiit og annan tykkjer vel, at detta Spurs-
maale er underlegt, anteu av di han meiner at
der er noko opprorskt og veltelysta (revolusjomert)
i d(e, eller av di han ikkje kann tru, at da-, alt
skulde vera Tale om aa faa bort Kongedlzme og
faa innfort Folkedeme, fo dæ berre var Spurs-
maal om den Maaten, som snoggast kunde faa
dei tvo Styreformerne ombytte nue einannan.
Oiir dæ fyrste vil me berre minna om, at dæ er
ikkje Meiningi mæ detta Stykkje aa eggjit opp til
Omvelting, men aa varit deim, som sknndar fram
slik ein, og dermæ lyt Lesaren roa seg so lenge.
’) Sjukingen livde endaa 6 Aar, etter at han haddetnla
med de Maistre· Hcm dpydde iTaarne sitt den 13de
December 1803, 52 Aar gamall. Ein kann lesa i
Ministerialboki: PS. S. Maurjce et La20r82 Guaseo
Petrus Bernhnrdu8, loprig nffeotus, iiliug anarj,
obiit 13 dec. 1803«· Han livde 13 Aar, 5Maanadar
og 21 Dagar i Taarne-
«’) Dæ er ein svensk Prest som heve skrive detta Stykkje,
da- heoe stade i «Kristiansstadsbladet«l.
-ss-(-.-q«k - .
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
