Full resolution (JPEG) - On this page / på denna sida - Sidor ...
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
Below is the raw OCR text
from the above scanned image.
Do you see an error? Proofread the page now!
Här nedan syns maskintolkade texten från faksimilbilden ovan.
Ser du något fel? Korrekturläs sidan nu!
This page has never been proofread. / Denna sida har aldrig korrekturlästs.
156
Jedraheimen.
25de September 1880.
at det vilde ikkje hava nokon Ting tilhopes med «
eit Land, som var kongelaust. Altso —: lat
Nordmennerne agta seg! Lat dei spyrjci Svenskerr
um, kor frie dei maa faa Lov til aa dertil Vcia-
gar dei seg til aa vilja avgjera sine eigne Saker
sjolve, so bryt Svensken Unionen, og so —!
Brevskrivaren vedgjeng, at Grunnen til den
· svære Striden millom Storting og Kongemagt i
Norig ligg i, at Kongen negtad Sanktion paa
Riksraadsaki. Men — hev Kongen gjort dette,
so seer han og staa ved det. Landet seer bød-
gja seg, ikker Kongen; for det er Kongemagti og
ikkje Landet, det spyrst um. Lat Folk og Land
vantrivaftz kva bryr Kongemagti seg uni det, berre
ho kann berkia seg fjolvl — Det er greidt, at
Latrd og Folk er til for Kottgenragti,·ikkje Konge-
magti for Landet. Kva er det desutau Norig vil?
Herr ikkje Norig havt det godt i alle desse Aar?
Helt ikkje Svensken voret snild mot det? Hev
Svensken nokon Gong —— ntan i Statholdarsaki
— brytt seg nm aa vis a Herredometsitt («l1ctone
sit Snpremati«s hver Norig? Kva vil Nordmen-
nerne? — Vil dei kanskje vera frie, ikkje berre
synast vera det? — —
· — Dette er Grunntankarne i det fagre
Brevet. ·
Grunntankarne er: Norig er ufritt; Norig
hev ingen Titig aa segjii mot Sverig. Svensken
er Landseus ovste Herre og Husbond Vil Norig
vera sritt, so vil ikkje Sverig hjelpa det lengerz
men naar ikkje Sverig hjelper det, so vil det vera
ovdelagt. Altso lyt Norig vera snild Gut og gjeva
Kongen alt det han vil hava; for Sverig elstar
Kongedomet hogre enn alt paa denne Jordi, og
Kongedomet er ikkjis Kongedome, ntan det hett
absolut Beto. Norig sæt altso sleppa sine Datu-
mar. —
Mannen i "(—tt,oteborgsposten» hotar endefram
med «Vaapenmagt«. Det viste sig aa vera for
grovt; det norske Balstrievet hadde berre Skade
av aa saa slik Hjelti fraa Sverig. Tlllannen i
dansk «Dagbladet» hotar med Unionsbrot; — paa
den YJiaaten trur han, at han skal kunna hjelpa
Hogrc.- og Novembermemiertre betre. Men han
er for dum han og. Hiiti er so dum, at kvar
Mann kann sjaa, kor han vil av. Han vil imi-
billii Folk, at det er dei Liberrile, som ovdelegg
Unionen; for naar Folk hoyrer det, vil dei skræ-
mast fraa dei Liberale og inn i Bakstrievet, mei-
ner han. Jlle fort honom, at han so lite veit,
kva det store Folk tenkjer! Jlle for honom, at
han so lite forftend, kva det i Sanning er, som
er lszrunnlaget for Unionenk Naar han talar um
«Sveriges Snpremati«, nm Sverigs loglege Rett
til aa bruka Vaapen mot Storthingsfleirtallet o.
s. fr.. fo skrasmer han Nordmennerne fraa baade
seg og Ho·gre; for so snart Nordmennerne fer
dette, vil dei strakst bak den nye Grima kjenita
att — Tankespokelsckt fraa 18141 «
Det er godt og veel, at slike Tankar ikkje
lenger vaagar aa visa seg annat enn i Utlandet.
lenTrollskapen er stygg, kor han viser seg, og
slikt Usygle bor ikkje faa spokjii i andre Land
helder.
Det er nok ikkje for ingen Ting, at desse
Vrevsendingarne hev kometfram no, og at dei hev
komet tvo paa ein Gong, paa tvo nlike Stader og
samstundes baade fraa Kristiania og Stockholnu
Giii forstend so vcel, at det heile er tilstelltz for
det er so trehendt gjort, at det melder seg sjølv.
Det eine Brevet plent som det andre, og so plent
samstundes —: det skulde sjaa ut som dei tvo
Brevskrivaranne ikkje visste um kvarandre, men
skreiv ut or Folkemeiningi kvar paii sin Stad.
Men slik gjeng det no ikkje i denne Verdi. In-
gen tvilar um, at baae desse Brevsendingarne
skriv seg fraa same Upphavet, og at dei er sende
paa denne Magten for aa narra Europa til aa
tru dei. Det vert dessmeir sagt, at dei skal hava
fitt Upphav paa same Staden, der Stykket i
«(støteborgsposten« kom frari. For Grunntanken
og Meiningi i alle desse Framavlingar er plent
den same.
— Det fcer no vera slik Slag, kor dei er
komne ifraa. Ufjelge og nfysne er dei, og usanne
attpaa, og det einaste, dei kann gjera, er vondtz
difor maa dei motfegjast, um dei fo hadde det
gildaste 11pphav. Den, elder dei, som ligg og
spreider ut slikt millom Folk, til Skade for Univ-
nen, til Skam for Norig og til liti LErci for
Sverig, han — elder dei « gjer ein laak Gjer-
ning som ikkje vil fora korkje Gagii elder Ros
heimatt til sitt namnlause, laynlege Upphav. —
Kongen var i sterk Tvil, um han skulde negta
Sanktion paa Riksraadssaki, segjer Stockholms-
brevskrivaren. Han hadde vael ikkje gjort det hel-
der; men det var det, at han var viss paa, det
vilde koma ein Grnnnlogstrid likevakl (so!), og daa
torde han ikkje fleppa Stang ifraa seg. —
Stang, som Kongeti visste ikkje hadde Thin-
gets Tillit, og som altso minst av alle kunde
greida ein Grunnlogsstrid —! Stang, som i sei-
nare Tider hev fort Kongemagti meir og meir
uppi Ufora, og som ikkje eingong no forstod, kor
mykje det galdt ——! For aa halda paa denne
Mannen var det altso, at Kongen ikkje tordegjera
det han sjoltt trudde var best. — — —
Kong Oskar 11 lyt nok agta seg meir for
sine Venner enn for sine Uvenner Ingen i No-
rig hev vael enno tenkt seg Kong Oskkir — slik.
Her-Nemndi hev teket til med Arbeidet sitt.
Grimsgaard, som er General, og som godt
forftend, kor naudtrengd ei ny Her-Ordning er, vil
ikkje vera med i Nemndi, ntan han seer serskilt
»Lov« av Kongen. So kann daci alle sjaa, kva
den Maanen bryr seg mest um. Baade som Em-
bettsmann og somStortingsnumn skulde han fyrst
og fremst siaa etter, korleids han best kunde
tena Landet, og Hr.(szrimsgaard veit, kva Lan-
det i denne Vegen treng· Han veit det betre enn
dei fleste. —
Men um honom kann Eiti mean kva Ein
vil. Hciii hev sjolv sagt, at han ikkje forstend seg
paa Politikk, og det hev han vist er sannt. Han frer
domastderetter, — ikkje som Statsmann, ikkje som
General, ikkje som Stortingsmann, men som —
Kongen-S Tenar og Hoffmann.
Verre er det med Hr lKaptein Gregersen,
Thingmann fraa Nomsdals Amt. Han hev fyrr
faret med aa vera liberal og bondevenleg; han var
daa og med i Komiteen og vedtok denne Saki, like
eins i Thinget, og endeleg kom han inn no for aa
vera med — endaa Permissionen hans lydde paa,
at han berre skulde vera her i «private Anliggen-
der» —; han matte fram i Nemndi og syntest
vita væl, kva han vilde. Han skal endaa ha lovat
paa, at dersom Regjeringi vilde prooa aa tvinga
honom ut, so vilde han strakst sokja Adskil. Slik
Kar var Kaptein Gregersetr. Men 2—s3 Dagar
etter dette kom han og sagde, at no vilde han
ikkje vera med! Var det hendt nokon Ting?
lei; Regjeringi hadde endaa ikkje gjort nokot;
Regjeringi hadde berre «konferert«, snakkat paa,
at det og det vilde ho gjera, dersom han vaagad
det og det, o. s. fr., og so hadde tilslutt den store
Politikkeren og Fridomsmannen Kaptei11 Gregersen
vortet fæle11 og tenkt med seg: nei, det er nok best
eg stikk Pipa mi i Sekketi.
So gjeng Ordet. J alle store Drag skal det
vera heilt upp sannt — og vel so det.
Hermed er, denne Mannen politisk færdig.
Alle, som kjenuer til Saki, segjer, at Hr. Greger-
sen hev faret baade nfint og nklokt aar, jci reint
nt jannuerlegt. Det er vel so, at han ikkje vil
verta so svært mykje tregad elder saknad; men
det at hati sveik no, just i ei Aalvors Stund, det
gjer, at Folk vil leggjii Merke til det.
Hr. Gregersen hev ikkje vunnet meir Tisltttlt
i det andre Partiet helder ved dette. Det er ikkje
slik Framferd, som vekkjer Tillit. Dei Menn uppi
Romsdalen, som i Thingvalstidi spaadde, at Hr.
Gregersen vilde gjera seg ferdig alt i fyrste Sl"s-
fion, seer vist Ret. Og det vertknaptnokon Ting
av med det «Centrumsparti,« som Hr. Gregersen
skal hava droymt um aa sari istand — mot
Sverdrup·
Kaptein Jakobsen, som ikkje let seg skrcema
av Ord, hev uttalat, at han er med iNemndi, til
dess Regjeringi kommanderar hononr ut. Og
det, kunde det henda, Regjeringi vilde tvilci litt paa
aa gjera.
Velde er — etter eitTelegram — meint paa
aa reisa hit den 7 de i neste Maanad Mgbl. hev
meint paa, at han ikkje tenkte paa aa koma; men
gamle Velde er vist ikkje den, som sviker. Provers
Regjeringi paa att negta honom Permisfion fraa —
Limsmannsembiette hans, so er Velde Mann for
aa gjem som Ueland i 1854; — Ole Velde er
ikkje «Tronderhovdingen» for ingen Ting.
Utlandet. —Dak dreg i Hop til Uver ute i
Evroiia —— i Tykkerrike kann eiii vita. Etter
Raadavgjerdi av Stormagtertte skulde baade Ottek-
land og Montenegro faa Grensesteinarne sine
utflutte. Men Tyrkarne hev naudleg oilt gjera
dee. Magter-tie hev skrive «Notar", men dee hev
ikkje mona. No for ei Tid sidan sagde dei so, at
Montenegro iuuau 20i«e Septbr· skulde hava Byen
Dulsigno, ellest vilde dei bruka Magt. Ja Tyk-
karnelova dee, men Magterne sende likeviel kvars
sine Krigsskip av Stad, til aa vera viss paa, at
dce vart gjort. Tyrkarne drog au ut, men so
sinetter i Staden deira ein Flokk Albcmar iun i
Byen, og Tyrkarne hindra deim inkje. No hev
Albanarne (mange av deim). endaa dei er skylde
Grækarne, tekje Mohameds Trui, og daa dei er
uyare i Trui eu Tykkarne» held dei so mykje fast-
are ved henne og 1neiner» Gud kann ikkje vilja, at
dei Vantruande (kristne) skal taka Land fraa Al-
lahs eigue Varu. Dei er reine Fanatikarar, og
segjet« nei, naar deri engelske Admiralen og no ogso
Tyrkar-Gjeneralen (Risa Pasja) byd deim aa fara
bort fraa Dulsigno. Slik stend det no, fo frerme
vel strakst høyra, om der her laust for Aalvor elder
die bryt av denne Gangen au.
Dei fegjer ellest, at Englattd« som fyrr mest
heve hjelpt til aa halda Liv 1«den sjnke Mannen",
som dei heve kalla Tyrken i 30 Aar, no er like
scel, om han andast. So spyrst dæ daa berre om
dei kantt verta samde om dre, som er etter honom.
Men det er vel mindre Vort. Austrike-Ungarn,
sont no heve gjeve opp Trui paa aa faa meir aa
segja i Tyskland, skjeglar austyoer· Han smaka
godt, den Biten, dce fekk for eit Par Aar sidan
(Bo-Znia og Hersegovina, som Tyrkland maatte
gjeva fraa seg), og dce er fust paa meir. Dce
hev Tyskland og kanskje Jtalia med seg, men Rus-
land, som no i mange lange Aar heve teukt seg
vera den rette Arvtakaren, vil ikkje gjerne gjeva
opp den Tankeri, og dei segjer dre godsnakkar med
England og Frankrike, so dæ kann faa deim mat
paa si Side. Frankrike bryr seg lite om deri ori-
entalske Greida, men so hev dæ eit Ord aa segja
Tyskeu, so kunde das oerta oppgjort mce dce sama·
Englaiid heve kanskje ikkje noko imot aa faa lite
meir Land av dæ tyrkiske i Asia (dee er ikkje so
lenge sidan, dce fekk Kypern). So dce kann nok
henda, her vert fterkt mot fterkt. ·
J Frankrike heve Fyrste-Riksraaden Fret)-
cinet gjcve fraa seg Styre. Ettermannen hans er
Ferry, som fyrr heve vore Riksraad for Skule-
stelle. Den fyrste vilde ikkje vera streng mot Je-
suitarne og dei andre Prestesamlag.
Gladstone, som heve varet sjuk, er no god
att og kann taka Hand mce i Politiken.
Trykt i Nikolai Olseiis Boktrykkeri. Fredriksstad.
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
