Full resolution (JPEG) - On this page / på denna sida - Sidor ...
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
Below is the raw OCR text
from the above scanned image.
Do you see an error? Proofread the page now!
Här nedan syns maskintolkade texten från faksimilbilden ovan.
Ser du något fel? Korrekturläs sidan nu!
This page has never been proofread. / Denna sida har aldrig korrekturlästs.
Fedraheimea
Pris for Fjordmggaaret Kr. 1.10
med Porto og alt. Betaling fort-aat-
Eii lllele aat ilet itorlle Folket.
Losingar kostar 10 ØretPetitliica»
og daa etter Maaten for større Bokstauar.
CLaurdag den 9de Oktotier 1880.
4. Aarg.
»Lat inkje Folket faa for mykje av Knustap
og Sjolvsttjre–.
(Franihald). ·
So meinar mange. "Ein Arbeidsmann vil
inkse berci Plankar, naar han veit, kor«Rouen
ligg", segjer Storhandlaren, difyr skal Folket inkje
hava Upplysning Etterpciii segjer han: «Folket
hev so litet llpplysiki11;1, at det kann inkje bruka
Sjolvsti)rist, um det fekk det. Difvr skal Folket
inkje hava Sjolvstvre.«. Hiiit ræddast Sjolvswret
og, maa vita, for han sorstend godt det, at av
Sjolvsthre kjem lttttnskap og Klokskap. Knnskap og
Sjolvstvre gjeng Hand i Hand. Det beste med
Sjolvstyret er inkje just det, at Styringi daa vert
betre; det er berre faa, som kann stora, og var.
det lierre ei god Sthring nm aa gjera, var det
best aa lata ein dugande Mann standa fvr den,
mu det fanst nokon (Ervekongen?). Men den
gode Stvringi er inkje Hovudsaki og kaun inkje
skapa «den storste Lukka for den storste Mengdi",
sont er eremaalet for all liberal Politik. —Det
er berre Sjolvstt)r«kst, som orkar det; det gjev Fol-
ket Umtanke og Klokskap og leerer det upp til aa
kjenna Andsoar·
sonleg Gudstru og syr eiti sann Fedrelands-Elsk.
Jiiiot all denne Vinuingi veg det litet, um kanu-
henda eit og annat i Stvringi gjeng mindre godt.
Ei god Styrtng» som kjeitt ovantil liksom ei Gaava
til Folket er mindre verdt enn mange Mistak»
som Folket hev gjort sjolrtt og kjenner Andsvaret
syr sjolvt· Det veks seg stort gjenom Mistak.
Difor er so mange av vaar Halvkultnr rwdde
Sjolvstyriskt Det hjelpers inkje, at dei veit, at eit
Folk svrutan Upplysning aldri kann verta rikt.
Mange av,Stor«l»iandlararne og Embettsmennerne
vaare gjev ein god Dag i, um Folket vert rikt,
dei vil vera rike sjolt)e, um so Landet skal siga
ned i Armod, og Storlniiidlar«m’ne og Emheetts-
mennerne etterpaa kjem til aa armast ut. Dei
veit, atarmast Folket 1ct»vileingong iTidi dei ho-
gre Klassar armast ut imot dei hogre Klassa1«kie
iandre Land, men det vert inkje i deira Tid.
Blodet skal koma yver deira LEttmenner «Etter
oss kjetlt Siflodi’l, «ap1·es moi le cleluge"l, sont
Ludvig den 15de sagde. Dei veit, at med eit
upplyst og klokt Folk som Grunnlag kann det
veksa npp hogre Samsung—3-.Lag med Knltur og
Rikdoiii, men daa spvrst det meir etter Dugleike
og Framsyn, og det er for mykje Strcev aa , leg-
gjci seg etter slike Ting. Det er maklegare aa
tjovcr alt hjaa Folket enn aa arbeida seg upp
sjelde, so dei framleides kann vera i Fyreenden
Kann henda og, at dei inkje vilde vera gode til
aa arbeida seg slik upp helder, men at nye Men-
ner kunna arbeida seg npp av Folket og trengja
undan dei, som no raaber-. Difyr: ingi Upplys-
tung, inkje Sjolvsttire.
So riesonerar dei, som gjev seg sjolve Attest
fytt aa vera deii «oploste Del af Nattonen«, Men-
ner med «Syn’paa Nationens sande Interesse»
og Menner med «s—and Fædrelcindskjarlighedl«.
- —»- .- -»«–-—«.–.-.».—x-» –.-«.- .–– –«–V»«–-«.»-»-—.-.-s—-—-»-WV«A M
Det er og Vilkaaret for-ei per-·
Jer, det er lettare aa styra eit nmyudigt og
faaknnnigt Folk. Eg vil inkje roda um Prestar
og Fntar og Skrivarar; dei hev god Grnnn til
aa klaga paa Tidertie. Det hev alt no gjenget
so til Atters med den gamle ««Lovlydighed» og det
gamle «patriarkalske Forhold", at allvisst paa Flat-
bygderne tarv iukje ein Vonde lenger hava med
seg ein Toppe elder ein Aai·s11gl,· naar han skal
tala ved ein Embiettsmamr Men jamviel Osfi-
serarne klagar. Det hev gjenget til Atters med
Here11, sraa di det kom Kunnskap og Upplvsning
inu i Geledet, og dei berre ynskjer all «Jntelli-
gensen« ut or Heren. Det— er ingen «militcer
Aand« lenger. Alle veit, at den prenssiske Hereit
er so god, fhr di der finst so mange Brillttri
Geledet. Det segjer, at det var den tyske Stille-
meisteren, som vann ved Sadowa, og den thske
Prefessoreit, som vann ved Sedcin. Men hjaa oss
vil Osfiserarne hava Jutelligensen ut. Kvifyr?
fyrdi det er maklegare aa kjotsit alt hjaa Soldatett
enn aa arbeida seg upp sjolve Offiserartte maa
vera mvkje betre enn Soldatarne, og kami dei
inkse naa det ved aa leera meir baade lttunnskap
og fiirslesg Aatserd, so lyt dei naa det ved aa jaga
Jutelligensen ut or Soldararrce. Slik reesonerar
mange, som kallar seg «den oplyste Del as Ratio-
nen«, og dei vaager seg til aa segja def reint ut
og. Det er Lukkcr, at det no er mange gode
Menner av Ofsiserarne, som hev eit annat Syii
paa Tingetr, elles kom Militiergreida til aa ganga
heiltnpp under i Plkillnmnskap, so me sekk den
«gode« gamle Tidi att med Kak og Hasselpaakar,
daa Soldaten gjekk sraa Geledet beint til Slave-
riet, og Ofsiseren ropa til Fienden: »Er de galne,
som skpt, ser de inkje, at der er Folkpaa Brni?«
(Meir·).
Frankrike ettcr Ludvig den 14de.
(Etter Hettmsr).
(Framhald)·
Sjaa i Mode-Bo·kerne fraa den Tidi! Sjaci
paa denne gamalvorne ungdomslege Marki’en paa
nette Mennett-Steg, med den slakke, lystne Smi-
len, med den lette Staskaarden, med Troyci gull-
sanmad og langslakad, og medsnokvitt,"p11drat«1)
Haar-, ei underleg Blanding av Lanswnde og Stiv-
leik, av medvisst Vordskiip og mjnk Sjolvbeygjing;
sjaa paa denne Dokka av ei Dame, med Pudder-
haar, som gjev slik ein stikkande Glans aat Augo
og Augnehaar, med Kniplingar cog Stas, med det
tronge Snorlivet og den vide,hraskande Fiskebeins-
stakkean, ntsaumad med Rosttr og Blomster, med
den djupt avdcekkte Varmen, medPynteplaasterss
og hege Sko, —— rett ei Avspegling av ei kjæle-
sjuk Gratie
1) Pudder: Haarmjol (fint, koitt).
1) «Krinolinen«.
2) Svarte, runde smaae Plaaster, dei fette paa segiAad-
litet, at- Hudi skulde synast dess meir kvit.
.W–ww«.,»»-—.-—.-«w»-x- M»WM »»«–M«-·f««s»»»- . »—–s
Under Ludvig xll’f hadde alt voret stivt og
regelfctst liksom Forskrifter-tie for Hoffskikken» Det
svwre Frakkekragarne og Kjoleslaki og ikkje mindre
dei likso lange Vesteslaki var stivde nt med eit
Staaltraadnett3 Krage, Halsdnk og Handringar
var stivde for at dei ikkje skulde avlagast; dei svcere
og ulaglege Lokkeparykkarne noydde Folk til aa
bem seg hogtidlegt. sto, under Regentstapet,gjeng
det tvertimot ut paa aa visa seg tva«nglaus, lett-
snar i Snuningi. Dei stive Frakkeflaki kjemburt
etterkvart, og i Staden for den store Lokkeparokken
kjem Pndderhaaret, stivt krulli1t, so det ikkje av ei
snogg Rorskla skal knnim koma i Ulag, og bundet
upp bak i ein Haarpisk. J Samstev med dette
vert alt. i Huset mjnkare og liks om meir daarande;
ikkje so store Rom, ikkje desse stive, glimande
Stassalarne; men smaa, koselege «Solons» og
«B0u(ioirs«, med mjuke tyrkiske Sosa’ar, utstoppci
med Pntnr, som leet seg sknve og leggje tilrettes
" mest som Ein sjolti vilde, og desntan de»n«1naklege,
svellande Armstolen, le fauteiiil, som og kom npp
·no, og som snart trengde til Sides dei gamle
hoge, stive Karmstolarne («Lcenestolarne«) sraa
Millomalderen; — svære, sarga Silketjeld heng
for Glasi til aa doyva Ljose og gjera det mjnktz
paa Veggjerne sanselege Bilæte millom store Speg-
lar i Gullkarmar; paa Omneu av.9)tarmor, paa
Bord og Hylltir altslags smaklans Smaastas,Po-
stelinsvcisltr og rikt prydde Taffel-Ur; Husbnna- "
den utskorkktt med Krokar og Krot; heile Romet
syllt med ein Ange av sine Dropar og Luftesaker,
som eggjer Sansarne og kjover med sin Sotleik
alle naturlege og sunde Luftdrag
Ein hev med god Grnnn sagt, at Sogci nm
Stas og Ovbunad sell i 3 Skifte, soleids: raae
Naturfolk finti si Gleda i barnslegt Glim og Glit-
ter, sann og fri Daning i frisk, snnd Hygge,
«Komfort«; men ei Tid, som gjeng atternt, avlar
ein Ovbnnad, som lierre tenar Sanselvsterne og
saasengjeleg Opdesykja Eiit kann segjci seg sj»olv,
kva Skiste denne Tidi hoyrer til. Umgangstonen
er fin og elskverdig; men innantil er alt kaldt og
vill-stt)rt. Der er Sans for det maalande, for
det hovande i Kliednad, for det livande i Form
og Fat-ge, men alt villt, lunefullt, nnaturlegt,
vridet. Det er den lystne Forfining aat merg-
lause Skrælingar, den eggjande, kryddestrame Sma-
ken, som innrotne Klassar likar best. ·
Deri einaste Tidi, som byd fram —nokot til-
svarande, er den romerske Keisartidi, daa den var
pacr det verste. Men som veel er, finnst det her
ein djup Skilnad J Roiit gjekk Rotenskapeit
jamt ned gjenom alle Folkeklassarz ingenstad Mot-
stand, ingenstad Spira til eit sunnare Liv. Men
her i Frankrik er det paa ein annan Maate.
. Lansliviiaden og Rotenskapen hjaa Adelett er berre
liksom den stygge Utsida; innansor er betre Maliii.
Jnnanfor vil Ein, naar Eiit ser væl etter, finna
Hugdrcig og Hendingar, som tydeleg vitnar um,
at nokot nytt arbeider seg frain. Denne ville og
lanssloppne Tidi er med all sinGatenskap likevael
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
