Full resolution (JPEG) - On this page / på denna sida - Sidor ...
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
Below is the raw OCR text
from the above scanned image.
Do you see an error? Proofread the page now!
Här nedan syns maskintolkade texten från faksimilbilden ovan.
Ser du något fel? Korrekturläs sidan nu!
This page has never been proofread. / Denna sida har aldrig korrekturlästs.
186
Fedraheimen.
25de November 1882.
Careless. Det skal eg — men
lat no ikkje dette gamle Saudehovud
faa deg til aa øyda burt noko av
Pengarne paa gamal muggi Skuld
elder onnor slik Faavitska! Kaupmenn
er dei skamlausaste Folk, ser du.
Karl Surf. Rett sagt, aa bitala
deim var aa gjera deim endaa meir
skamlause.
Careless. Ja, visseleg.
Karl Surf. Ja, ver urædd.
Ja, det var ein under-
leg gamall Mann! — Lat meg sjaa.
Tvo Tridiedeler av desse Pengarne er
mine med Rette — fem hundrad og
treti Pund. Paa mi Æra! — Eg ser,
at Forfederne mine var langt gjævare
Folk, enn eg badde haldet deim for.
— Mine Ladyer og Herrar! Eg. er
dykkar lydigaste og takksamaste Tenar
(han bøygjer seg høvelegt til Maalarstykkjom). — (Row-
Ha, gamle Rowley. No
kjem du i rette Tid til aa taka Av-
skil med dei gamle Kjenningarné dine.
Rowley. Eg høyrer, at dei skal
flytja ut. Men eg undrast paa, at du
kann halda deg so godt i Lag under
so mange Motganger.
Karl Surf. Ja, dette er Knuten.
Mine Motganger er so mange, at eg
kann ikkje faa Tid til aa sleppa ifraa
meg Gladlyndet. Men eg skal nog
verta rik og gnagut, fær eg berre Tid.
Ja, du undrast paa, at eg ikkje tek
(Careless gjeng ut).
ley kjem inn).
meg det meir nær, at eg skal skilja
meg ved alle Ættingarne mine. Det
er vist mykje rørande; men du ser
aldri, at dei røra ein Finger; kvifyr
skulde daa eg?
Rowley. Er der daa ingjen Ting,
som fell tungt for deg i ein Augne-
blink? Å:
Karl Surf. Eg lovar for, at det
fell tungt for meg no. — Sjaa her,
beste Rowley, kann du ikkje vera so
snild aa faa bitala dette Skuldbrevet
og so taka av hundrad Pund til
gamle Stanley?
Rowley. Hundrad Pund! Tenk
væl yver det! — —
Karl Surf. Aa nei, tal ikkje um
det! — Stakkars Stanley! han er no
i Beit; og um du ikkje skundar deg,
so kjem der snart ein annan, som kann
hava betre Rett til Pengarne.
Rowley. Ja, det er Saki. Eg vil
aldri halda upp med aa minna deg
paa det gamle Ordtøkje. —
Karl Surf. ”Ver rettfærdug, fyrr
du er gjevmild!” Ja det vilde eg og,
um eg kunde; men Rettferd er som
ei halt gamall Kjering, og eg kann
ikkje faa henne til aa laupa so lett
fram som Gjevmilda.
Rowley. Men, Karl, tru meg.
Tenk paa det ein Time!
«Karl Surf. Ja, ja, alt det er
sannt, — men høyr, Rowley, solengje
eg heve nokot, — vil eg gjeva — og
so — til Vegs med all din Snakk! —
og no fær det vaaga seg (dei ganga ub.
Andre Møtet.
(Sir Oliver Surface og Moses koma inn).
Moses. Naa, Sir! Eg tenkjer, som
Sir Peter sagde, at du heve fengjet
sjaa Master Karl i all sin Glans, d’er
syrgjelegt, at han er slik Villstyring.
Sir Oliver. Sannt nog; — men
han vilde ikkje selja Bilætet mit.
Moses. Og so er han so glad i
Vin og i Kvende.
Sir Oliver.
selja Bilætet mit.
Moses. Og han spelar so høgt.
Sir Oliver.
selja Bilætet mit. — Aa, der er Rowley.
(Rowley kjem inn).
Rowley. Naa, Sir Oliver! Eg høy-
rer, at du heve gjort eit Kaup.
Sir Oliver. dJa, ja, vaar unge
Bengil heve skilt seg ved sine gamle
Forfeder, som det voregamalt Skrammel.
Rowley. Og her heve han gjevet
meg det Ærend aa gjeva deg att hun-
drad Pund av Kaupsummen — det er
til deg som til den fatike Stanley.
Moses. Det er det verste av alt;
han er altfor gjevmild.
Rowley. Og eg saag ein Skoma-
kar og tvo Skraddarar i Forstova, og
eg er viss paa, at det vilde voret nog
aa bitala deim med dei hundrad Pund.
Sir Oliver. Godt, eg bitalar Skuldi
hans og hans Godgjerd med. — Men
no er eg ikkje lenger Millomhandlar.
Og no fær de føra meg som gamle
Stanley til den eldste Broren.
Rowley. Ikkje strakst. Eg veit,
at Sir Peter vil vitja han ved denne
Tidi. — (Trip kjem inn).
Trip. Aa, mine Herrar, eg bed
um Tilgjeving for, at eg ikkje kom og
førde dykk ut. — Der er Vegen —
Moses, eit Ord :— (han gjeng ut med Moses).
Sir Oliver. Der ein Kar det.
Denne Skarven tok fat paa Jøden, daa
me kom, og vilde faa Pengar av ho-
nom, fyrr han gjekk til Herren hans.
Rowley. dJaso?
Sir Oliver. Ja, og no avtala dei
um ei Livstrygd. Aa, Rowley! I mi
Men han vilde ikkje
Tid var Tenararne nøgde med sine Her- |.
rars. Daarskap, naar dei var loslitne;
men no vil dei likna deim i Lasterne
deira likesom i Helgedagskledi deira
(Meir.)
(dei ganga ut).
Romarbrevet paa Norsk
er godkjent av Styringi og Autoritet-
arne, og no hev det komi paa Trykk,
for at Folket au kann gjera sin Dom.
Det er ikkje berre for dette Brevet,
det hev myki meir paa seg. For med
dette Brevet er væl Upphavstaket teki
til aa faa heile Bibelen umsett paa
Norsk, Difor vil heile Verket verta
gjort soleids, som dette vert godkjent.
Og fyste Gongen, me fær Bibelen paa
Maalet vaart, korleids den vert laga,
det vil i lang Tid hava Fylgjur baate
for Kyrkjelivet og Maalet.
Det trengst difor, at alle gjer seg
kjende med dette, so Folkedomen kann
koma so heil, som det er Raa til.
Det hadde ikkje vori ille, um Boki no
au hadde vorti gjenomset og dømt av
ei Nemnd av dei ulærde og laage paa
Kyrkjefolket og Maalmannsflokken sine
Vegner, samaleids som ho alt hev
gjengi igjenom ei Nemnd av dei høge
og lærde paa Theologia og Maalviten-
skapen sine Vegner. Den Nemndi
kunde daa vera storthingsvåld, Folk i
ymse Stellingar og fraa ymse Lands-
delar. Men um ikkje anna, vil Stor-
thinget sjølv og, naar det no fær Mel-
ding um Verket, ikkje vera daarlegaste
Forkynnaren av Folkemeiningi paa
alle Leider.
Men han vilde ikkjek
Eg maa beda alle, som hev Hug
anten til Kristendom hell Norskdom
um aa gjera Boki kjend, so langt dei
naar. Upplaget er væl noko lite
kanskje (berre 2500 segjer dei), so
dei maa vera ute um seg, som vil
hava henne. Naar det lid paa, skal
nok Markus Evangelium koma. Daa
vil Domen kunna verta endaa paa-
litlegare.
Eg vil no segja nokre Ord um,
korleids eg meiner, slike Umsetningar
helst burde vera, og um kor myki eg
kann venta aa faa det utført no for
Tidi.
Aa setja um ei Bok fraa eit Maal
til eit anna, det kann gjerast paa
mange Maatar, alt etter det, som ein
er meint paa aa visa ved Umsetningi.
Er det det, ein vil, visa korleids Folk
tenkjer og talar i framande Land hell
i forne Tider, og kva Slag Grunnar
dei hadde i eit og anna, daa maa
ein stella seg so, at det vert det fra-
mande, som fær den fyste Rangen, so
ein sigtar paa det i alt, for aa faa
det fram, so skynelegt og greit daa,
som det kann gjerast paa eit anna
Maal; sitt eige Maal maa ein tøygja
og jamna etter det framande i Ord-
fellingi, ja faa det til slik, so myki
ein kann, som ein kunde tenkja seg,
at dei vilde gjort det sjølve i det fra-
mande Landet hell den forne Tidi,
um dei hadde bruka Maalet vaart.
Ein kann daa bruka Heimemaalet
myki annleis hell Folk jamleg talar;
ein treng ikkje passa stort meir, enn
at han ikkje fører det utum det, som
er skynelegt, hellest kann ein vrida
noko myki paa det.
Men er det det, ein vil hava Tak
i, berre Tankarne og Meldingarne i
seg sjølve, som dei framande Skrifter
ber fram, daa kann ein fara aat paa
noko annan Maate. Ein vil daa gjera
det so klaart og greit og so heimelegt,
som um det var sagt paa denne Dag
og i dette Land, so vidt ein kann
sleppa til daa for Tankarne og Hen-
dingarne sjølve, so dei er klaare. Det
framande ser han daa som eit Mein
og Munnband, det han vil løysa, so
Tanken vert laus og naken, so han
kann faa klæda honom i Ord og Bu-
nad, som høver Folk etter Skikk og
Tale der, han vil senda den ut. Lik-
som ein Mann, som buset seg i eit
anna Land, han skapest um i all si
Aatferd, Mannen kann vera den same
med Tykkje og Tankar, men det same
fær likvæl eit anna Lag. — I ei slik
Umsetning kann han tøygja og jamna
paa det framande, um so skulde vera,
heller, enn at han torer sleppa noko
med, som ikkje høver Folk.
Til den eine hell den andre av
desse Maatarne maa alle Umskrifter
halla. Paa den fyste Maaten meir
høver det best saadane Skrifter, som
er runne og bundne liksom fast til ei
viss Tid hell eit visst Folk, so dei
ikkje kann løysast ut av sitt historiske
Samheng uta aa missa myki av sitt
Verde; og paa den andre slike, som
hev Lærdomen hell Fortelnaden meir
aalment og ubundi, hell slike som
stend oss sjølve nære i Tid og Ten-
kjemaate.
Bibelumsetjingi no vil halda seg
nærare anten den eine hell den andre
av desse Maatarne, alt etter som ein
ser Boki meir som ei Upplysingskrift
um desse forne Tider og Tilstand —
hell som eit Ord, som talar like beint
til alle Tider og alle Folk. Dei fyste
vil daa hava Umskrifti Ord for anna
so plent etter det rette Maalet, som
det er Raa, og dei andre vil leggja
mest Vegt paa, at det vert ein kraftug
Vitnesburd for kvar Manns Hjarta.
Men dessuta er det ein tredje Ting,
som kjem attimillom desse Maatarne
ved Bibelumskrifti, og det er det ser-
skilde, det heilage ved denne Boki,
den høge Rang, som ho hev framum
alle andre Bøker. Dette vert eit Av-
syn, som for ein Del kjem til aa
skyggja baate for den plente Atter-
gjevingi og den folkelege Stilen; alt
vert som maala daa med ein Glans og
sett med eit Gamaldoms Lag, so at
Bibelen vert standande som eit blaatt.
Fjell attum den andre Bokheimen.
Denne Svipen er noko, som eg trur
ikkje burde leggjast serlegt Arbeid paa,
for er Bibelen, som me kristne trur, noko
serskilt og umfram alle Bøker i Hei-
men i Heilagdom og Vyrdnad, so treng:
ikkje me koma med Lappverk for aa
gjera det meir augsynt, den vyrder
seg godt nok sjølv, meiner eg, fær den
koma fram, som den er. Me likar
ikkje aa tala med ein Mann, som rett.
som det er, liksom peikar paa seg
sjølv, at me skal sjaa kor heilag
han er. Eg fær noko slikt Inntrykk,
naar eg les denne gamle Bibelumskrifti,
det er eit Inntrykk, som er langt burte,
naar eg læs Bibelen paa Hebraisk
og Gresk. Dette er det einaste rette
Maal: so. myki Vyrdnad som Bibelsti-
len hev yver Tale- og Skrivestilen paa
si Tid, so myki kann me leggja den
yver den vanlege Stilen i vaar Tid og
ikkje det Grand meir; me tener ikkje
anten Bibelen hell os sjølve med det.
Det er greidt, at Bibelen fyst og
fremst hadde Verd for si Tid, det
gamle Testamentet for Jødarne og det
nye for dei fyste kristne, og det er
difor rimelegt, at den Sida kjem fram
i, Umsetningi, Samhenget med desse
gamle Tider og Seder, so ein ikkje
gjer det utsjaaande, som um det var
skrevi plent i vaare Dagar. Men Bi-
belen hev og umaatelegt Verd som
Folkebok for alle Tider; ved Reforma-
tionen vart han lyft upp som Grunn-
kjelda for all kristeleg Tru og Livnad.
Difor maa han jamna seg so myki
etter den vanlege Talemaaten, me no
hev, at han verkeleg kann vera noko,
som grip og rettleider kvar Mann i
hans daglege Liv.
Liksom me hengjer eit Bilæte paa
Veggen i ei Raame, so maa me lyfta
Bibelen upp for oss i ei Raame, som
er dens eigi Tid, so den lyser for oss
med sitt eiget Ljos og sin eigen Hei-
lagdoms Glans, uta at me korkje legg
til hell tek ifraa. :
Sidan Reformationstidi, daa dei tok
til for Aalvor aa arbeida med Bibelen,
hev Vitenskapen gjort store Framstig.
Erasmus var ein av dei fyste, som
sende det nye Testament i Trykkjen
paa Gresk, og etter den Utgaava hell
Teksti hev Umsetningarne gjengi alt
til vaare Dagar. Men i dei gamle
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
