FORORD.

* Denne boka er først og fremst tenkt som eit folkeskrift. Månge ting som er velkjende for skulefolk, har eg difor teke med, der det var nødvendigt for aa syne utviklingsvegen i den del av skulesoga det her er tale om. Av det rike kjeldestofiet ein her raader over, kan ein i ei slik bok berre drage fram det mest semierkelege, elles vilde bo verte for stor og for tim g, Den som vil faa det heile oversyn over grundtvigianismen og folie høgskulen i nordlanda, maa sjølvsagt gaa til Grundtvig og dernæst, til dei som i den første gjenombrotstid var med, og som i tale eller skrift har gjort hans syn paa kristenliv, meune-skjeliv og skule kjent, menn som professor L. Schrøder, dr. Jens Nørregaard, prof. Fr. Nielsen. Fr. Winkel-Horn, Holger Begtrup. Chr. Bruun. V. t lhnuiin. Teodor Holmberg o. fl. Mange vil kanskje segje, at boka har for månge og for lange citat. Til dette er aa svara, at det er gjort med fullt overlegg. Naar eg har ftmns skildringar og utgreidingar fraa menn, som baade stod midt oppe i striden og arbeidet og som var førarar paa dette omraade, har eg gjeve ordet til desse. Paa den ma at ca faar lesaren dei sannaste bilrete baade av dei einskilde menn og av deira tid. Fraa først av var det tanken aa skrive berre om folkehøgskulc-rørsla i vaai't laud. Den norske folkehøgskulen er snart 50 aar gamall, og alle er vei no samde om, at den har sett sterke merke i skuleliv, folkeliv og vaar nyare historie i det heile. Men ei samanhengande skildring av dette arbeid, som so månge av vore fremste menn har vore med i, og som dei har öfra so mykje paa, og den strid det førde til — ein strid som ikkje er slutt endaa — det har vi ikkje. Det er i det siste 40—50 aar skrive mykje om desse ting, men det er spreidt i ymse bøker, blad og tidsskrift, og mange av del tiltak som vart gjort fraa 1870 og utover, er det ikkje skrive noko større om heller. Under arbeidet med aa samle og faa oversyn over alt dette, synte det seg snart, at skulde ein faa den rette historiske samanheng, maatte ein attende til Danmark, til gamle Grundtvig og Kristen Kold. Og skulde