A 'orge. 99 berre „deri gamle Pontoppidan" og „den gamle katekismus" skulde brukast i skulane. Hovudinannen for „den nye forklaring" var Kaurin, men ansvaret vart lagt paa Wexels. Han vart kalla vranglærar; boka var „et foster af løgnens aand", forfattarane var „falske profeter, som bedrager sjælene med saligheds haab". Anonyme og namngjevne stykke i smaabøker og blad vart spreidde ut over landet. „Foreningen for denne indre Mission" vart skipa i Kr.a 1854. I nær samanheng med dette har vi „ynglingesagen". Den gjekk ut paa aa faa i stand ungdomslag, som skulde støtte dette kristelege arbeid, som i det store og heile gjekk i pietistisk leid. Alt dette sette sjølvsagt sit merke paa skulen og skule-ordninga. Folkeskulen (eller almues k ulen, som han enno vart kalla) var fraa først av religionsskule. Og no daa ortodoksien og pietismen var raad ande, vart .Pontoppidans Forklaring" éin er aad ande i skulen. Heile det store, innvikla system, som er sainla og samantrengt i denne bok, stræva lærarane med aa faa inn i barna, g jenom lekse lær in g, og først, og sist gjenom katehisation. Den lærar som kunde drive det lengst i den vegen, veit balden for den beste til aa undervise i kristendom, Hovudvegta vart lagt paa aa utvikle forstanden og minnet. Kvar av dei mange læresetningar med dei skriftord som til høyrde, vart plukka op i smaa-bitar og hamra inn, bite for bite, stykke for stykke, eg so med smaa millomrom plukka ut att gjenom katekisation. Dei mol og masa so lenge paa denne maaten. at jamvel biskop Essendrop, som var ein mann av den gamle skule, tykte det gjekk for vidt. Han skal ein gong otter ein viskats ha, sagt til ein lærar; „Guds ord er saakorn, og saakorn bør ikke males." Etter kvart vart, det, freista med aa faa verdslege fag med; men med det gjekk det baade trå att og smaatt. Skulelova av 1860 gav „almueskolen" friare hender. Andre fag enn religion kom med. Det var prestane — og fleir-