Norge. 247 men her berre som vitnemaal om det religiøse liv. At det kunde gaa an tale med eld og varme om reint menneskelege ting, skyn a dei ikkje. Alt som var av denne verda, var synd. som ein maatte passe seg for. Baade i form og innhald var det noko nytt, som fraa 1864 kom og sette merke i det norske folk. Kaar ein les kultursoga, er det dei som liar etterlate seg kunstverk og skrifter, ein ser mest til; kunstsamlingar, bibliotek og arkiv hyser store aandsrikdomar, som komande ætter kan byggje paa og suge næring av. Dei som brakar det skrivne ord har den foreinun, at dei ikkje berre kan faa. innverknad paa si samtid, men og paa ettertida. Annaileis er det. med dei, som brukar det muntlege, li-vande ord. — Dei faar ikkje sine tankar gøymde i boksamlingar! ein ser ofte so lite til det dei har gjeve av tankar, kjensler, aandsverdier. Og likevel kan dot hende, at det er desse siste, som har kveikt mest liv, gjeve mest, varme og sett (lei sterkaste merke otter seg. Ei einaste god, kveikjande tale, ei av desse som slær ned i tilhøyrarane, so dei ikkje kan faa fred for dei kjensler og tankar, som talaren har bore fram, bar større aands verd enn 1(X) medels gode bøker. — Og naar alt kjem til alt, er det betre aa ha ein og annan av sine beste tankar gøymd i den varme livande mannehug enn i boksamlingar og arkiv, sjølv om dette siste gjev baade større ære og betre livebrød. Det er stor skilnad paa den maaten kvar einskild pennens mann verkar paa, men endaa større er skilnaden millom kvar einskild, naar talen er om det livande ords menn. Det er altid større skilnad millom kvar einskild i ei samling menneskje enn millom fotografiar av desse. Paa eit lærar-møte, som Ole Vig hadde faatt i stand (i 1845), var første emne: „Om fordelen ved at bruge det levende ord i skolen". Det var mange, som syntest, at Vig var for .ensidig", det var for sterkt aa. kalle det skrivne ord eit daudt ord. — Men Vig svarte med den grundtvigske setning: „Der er saa stor