Folkeh øgxkulen. høgtidelege forsikring av 27de (15de) mars 1809 skulde Finlands gamle grunnlov staa ved magt. Russekeisaren skalde i, Finland vere storfyrste, verje om Finlands rett og styre etter tinske lover. For eit. lite folk. bunde til eit større ved ein union, som er komen i stand gjenom vaapeiimagt, er den nationale kultur og den aandsinagt, det kan arbeide seg fram til, den sikraste verja. Dette lærde finnane snart aa skyne. Fraa 18B0—40 og utover gjekk der over det finske folk ei vekkj ing, som seinare folkehøgskulen har ført lenger fram og nærmare inn til det aalmenne folk. Runebergs og Topelius7s diktning og ikkje minst Elias Lønnrots arbeid for det finske maal la grannen til det vekkjings- og oplys-ningsarbeidet, som folkehøgskulen seinare tok op. Daa ein av dei første finske folkehøgskular skulde opnast (1891), skreiv Topelius til den unge høgskule styr ären m. a.: „Jag har i 50- år varit en trumpetare för ljus åt vart folk, men nu är tid att, äfven på. dette område lemna platsen at yngre. Folkehögskolan är ungdomens sak — dess initiativ liar väckt frågan till hf, och dess fosterlandskärlek skall, hoppas jag, föra den segerrikt fram." i eit brev fraa 1893 skriv han: „Jag har haft, nöjet mottaga ett Wasablad, hvari jag benämnas „folkhögskolans skald." Denna hederstitel delar jag med stora förgangare, och äran tillkommer den eviga makt, som höjer Finland och ingriper skyddande i alla dess öden. Jag är endast ett ringa redskap för Guds „Varde ljus!" Men jag emottaga r hederstiteln för viljan, icke för verket." Naar han nemner dei „store föregångare" tenkjer han vei først og fremst paa sin ven Runeberg. — Johan Ludvig Runeberg vart fødd 5te februar 1804 i Jakobstad der far hans var skippar, vart student 1822, seinare dr. phil. og docent i „vältaligheten", men for aa faa betre tid til literær verksemd søkte lian om aa, faa, flytje fraa Helsingfors til latinskulen i Borgå, Her døydde han 'fite mai 1877.