Full resolution (JPEG) - On this page / på denna sida - Sidor ...
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
Below is the raw OCR text
from the above scanned image.
Do you see an error? Proofread the page now!
Här nedan syns maskintolkade texten från faksimilbilden ovan.
Ser du något fel? Korrekturläs sidan nu!
This page has been proofread at least once.
(diff)
(history)
Denna sida har korrekturlästs minst en gång.
(skillnad)
(historik)
ruglingsleg, þá er þó ekki hægt að búast við henni betri á þeim
tíma; Saxó heíir eflaust farið eptir frásögnum einhverra
Íslendinga, sem hann hefir þekkt. Lýsingin á hverunum
er furðu góð og bendir til þess, að honum hefir verið
sagt frá einhverjum stórum gjósandi hver, t. d. Geysi
(ef hann hefir þá verið til); það var von, þó honum þætti
kynlegt, að hveravatnið gerir þá hluti að steini, er það
fellur á, enda þótti öllum það ótrúlegt undur til forna,
af því náttúruþekkinguna vantaði. Lýsingin á gosunum
er ágæt, og væri ekki óheppileg, þó hún væri rituð á
þessari öld; Saxó talar um hveraskálarnar og um
vatnsbunurnar, sem spýtast í háa lopt, hver upp fyrir aðra,
og svo falla gosbunurnar aptur niður í samt lag, en
þróin tæmist á eptir; þetta hefir hver sá séð, sem komið
hefir að Geysi. Lýsingin á eldfjöllunum og hafísnum er
reyndar nokkuð barnaleg, en þó eðlileg á þeim tíma.
Merkilegust er frásögn hans um ísinn eða jöklana á landi;
þegar mesta málskrúðið er heflað utan af, verður eptir
furðulega rétt lýsing á hreyfingu skriðjökla; Saxó hefir
eflaust fengið þá frásögn beinlínis frá einhverjum Íslendingi,
og er þetta líklega hin elzta lýsing á jöklahreyfingu,
sem til er. Ef ófróður alþýðumaður í Skaptafellssýslu
ætti að segja frá hinni innri hreyfingu skriðjökla, mundi
hann eflaust segja eitthvað líkt þessu. Þar sem jökultangar
ganga niður um skörð á milli fjalla niður á láglendi,
er hreyfing þeirra opt töluverð; skriðjöklarnir haga
sér alveg eptir landslagi; þeir eru þykkir, þar sem þeir
fara um þrengsli og djúpa dali, en fletjast út á láglendi;
í jöklunum eru sífelldar hitabreytingar og vatnsrennsli;
óteljandi sprungur myndast sífellt utan og innan og frjósa
aptur saman; þessi opnan og lokun sprungnanna heldur
sífellt áfram í stöðugri rás eptir landslagi, hita og
þrýstingi og þunga jökulsins o. s. frv. Þó hreyfing jökulsins
sé sein, þá hefir hún þó alveg sama eðli eins og rennsli í
á; mótspyrnan er mest við botninn og til hliðanna, og
þar fer jökullinn hægast, en hraðast fer yfirborðið í
miðjunni; ísinn er eins og seigur, rennandi vökvi, og af því
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
