Full resolution (JPEG) - On this page / på denna sida - Sidor ...
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
Below is the raw OCR text
from the above scanned image.
Do you see an error? Proofread the page now!
Här nedan syns maskintolkade texten från faksimilbilden ovan.
Ser du något fel? Korrekturläs sidan nu!
This page has never been proofread. / Denna sida har aldrig korrekturlästs.
[213
ingum hans og uppdrætti eru allir þeir uppdrættir af
fs-landi byggðir, sem gjörðir voru á 17. öldinni. Guðbrandi
ber því með réttu sá heiður að hafa verið hinn fyrsti,
er gjörði vísindalegar athuganir, er snertu landfræði
ís-lands, og mælingar hans gera það að verkum, að upp frá
þessu þurfti ekki lengur neinn efi að vera á því, hvar
setja skyldi Island á jarðarhnettinum, þó sumir
útlend-ingar af vankunnáttu ekki seti það á réttan stað að
held-ur. Með Guðbrandi Þorlákssyni byrjar nýtt tímabil í
landfræðissögu Islands; hann stígur eitt hið
þýðingar-mesta spor í því efni, sem stigið er, áður en þeir Eggert
Olafsson og Sveinn Pálsson koma til sögunnar.
Lögun Islands er á öllum þeim landabréfum, er eiga
ætt sína að rekja til uppdráttar Guðbrands Þorlákssonar,
að mestu leyti rétt; þó er landið heldur langt og hornótt
og meginlandið ekki eins breitt til suðurs eins og það á
að vera. Allir helztu firðir landsins sjást á
uppdrættin-um og eru nöfnin sett við, einna flest á Vestfjörðum.
Landinu er skipt í fjórðunga og víða eru héraðanöfn; þar
eru og nöfn biskupsstólanna, klaustranna, verzlunarstaða
og helztu bæja og einnig nöfn á nokkrum fjöllum
ogjöki-um. Á eptirmyndunum eptir frumriti Guðbrands eru
þó nöfnin allflest nokkuð afbökuð; þau hafa gengið í gegn
um margar hendur þeirra manna, er ekki skildu orð í málinu.
Guðbrandur biskup lét sér mjög annt um, að útlendingar
fengi rétta hugmynd um landið; honum grömdust
skrök-sögurnar og þvættingurinn i útlendum bókum, sem
minnt-ust á ísland, og þess vegna hvatti hann Arngrím lærða
til þess að rita »Commentarius« o. fl. bækur, og skrifaði
sjálfur formáia og inngangsorð fyrir ýmsum ritum
Arn-grims, og eru þessir stuttu formálar opt fróðlegir.
Árið 1588 leituðu Sunnlendingar ráða til Guðbrands
biskups um biskupskosningu; hann gat eigi sjálfur sökum
lasleika farið til alþingis, en hann ritaði þeim bréf og
mælir i því mjög fram með Oddi Einarssyni og hrósar
honum mjög fyrir lærdóm, enda var Oddur bæði
stjörnu-fróður og vel að sér í öðrum þeim menntum, er Guð-
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
