Full resolution (JPEG) - On this page / på denna sida - Sidor ...
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
Below is the raw OCR text
from the above scanned image.
Do you see an error? Proofread the page now!
Här nedan syns maskintolkade texten från faksimilbilden ovan.
Ser du något fel? Korrekturläs sidan nu!
This page has never been proofread. / Denna sida har aldrig korrekturlästs.
291
Pétursson á Staðarbakka og Þórður Jónsson á Staðarstað, er
þótti hinn bezti læknir og fróðleiksmaður í mörgum
grein-um. Frá þessu tímabili er ritgjörð sú, sem vér fyrr gátum
og heitir »Nucella rerum vegetarum Islandiæ«; i henni er
r
talsverður fróðleikur um náttúru Islands, en flest tekið úr
ritum Jóns lærða og Þórðar Vidalíns. Það fer þó fjarri þvi,
að rit frá þessum tíma hafi nokkra verulega vísindalega
þýð-ingu. Páll Vidalín kvartar sáran undan þvi, að Islendingar
leggi enga stund á praktísk vísindi, náttúruvísindi,
stærð-fræói, læknisfræði og búnaðarvísindi, en flestallir fáist við
málfræði og fornfræði1.
f’á snúum vér oss að aðalefninu og getum rita þeirra,
t
sem á þessu tímabili voru skráð um landfræði Islands.
Sýslulýsingarnar höfum vér fyrr getið um, en hér í þessum
þætti nefnum vér það lítið, sem til er af lýsingu einstakra
héraða, og það er snertir almenna landlýsingu. Ein af
hin-um merkari ritgjörðum, sem samdar voru innanlands á fyrri
hluta 18. aldar, er lýsing á Ölvesi eptir Hálfdán Jónsson
lög-réttumann á Reykjum; hann var nákunnugur og skynugur
maöur og lýsir héraðinu allrækilega. Hálfdán Jónsson dó í
stórubólu 1707, hann var faðir Einars prests á
Kirkjubæjar-klaustri og afi Hálfdáns meistara Einarssonar á Hólum.
Lýs-ing þessi er vel og skynsamlega samin, og mundi
bónda-maður nú á dögum varla gjöra hana betri, jafnvel þó hann
væri vel menntaður eptir því sem nú gerist2.
Fyrst er talað um nafn hreppsins, þingstað, kirkjur og
jarðir og um takmörk hans, og svo eru talin örnefni frá
Sel-vogi austur með sjó. í Þorlákshöfn gengu þá 14 skip,
stór og smá, og voru mörg þeirra eign Skálholtskirkju. Þá
talar höf. um vegi úr vesturhluta hreppsins yfir fjallgaröinn
til Suðurnesja, og svo um fell og örnefni á fjallgarðinum,
því næst um grasvöxt í héraðinu, lyngheiðar til fjalla og
x) Deo. regi. patriæ, bls. 94—95, 300.
2) Eálfdán Jónsson: Descriptio Ölves repps Anno 1703, A. M.
767-4°. (Tvær afskriptir bundnar saman). Hálfdán befir og ritað bók
eina, sem geymd er í hdrs. Bókmf. í Kmh. nr. 531-8vo, hún hefir inni
að halda safn af ýmsum lagaboðum o. fl.
19*
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
