Full resolution (JPEG) - On this page / på denna sida - Sidor ...
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
Below is the raw OCR text
from the above scanned image.
Do you see an error? Proofread the page now!
Här nedan syns maskintolkade texten från faksimilbilden ovan.
Ser du något fel? Korrekturläs sidan nu!
This page has never been proofread. / Denna sida har aldrig korrekturlästs.
229
til Vestmanneyja 9. júní, þaðan fór hann upp undir Eyjafjöll,
Rangárvelli og svo beina leið til Reykjavíkur. Frá Reykjavik
fór Menge norður Kjalveg til Skagafjarðar, gekk upp á Tinda-
stól og hélt þaðan til Skagastrandar, svo upp í Víöidal og
þvinæst sem leið liggur austur sveitir að Mývatni; þaðan hélt
hann austur fjöll til Vopnafjarðar, um Smjörvatnsheiði suður
á Reyðarfjörð, svo til Berufjarðar og komst til Hamarsfjarðar,
þar sneri hann við og fór utan frá Eskifirði 4. oktc\ber. A
ieiðinni athugaði Menge alstaðar jarðmyndun og safnaði stein-
um. Um ferö þessa er aðeins til stutt ritgjörð í skozku tíma-
riti, hún var frumsamin á þýzku, en prófessor R. Jameson í
Edinburgh sneri henni á ensku.1 Aðalálvktanir Menge’s um
t
jarðmyndun Islands eru: 1° að »trap« (blágrýti) myndað af
vatni(!) sé aðalefni landsins og skiptir hann þvi í 12
undir-deildir, 2° álítur hann sumt gosgrjót (hraun, basalt, túff)
bein-linis mvndað af hverum og kallar það »vulkansk-neptunskar«
bergtegundir. Þetta er þó alveg rangt byggt á skakkri
eptir-tekt og hugsunarvillum. Menge sá hraun kringum
brenni-steinshveri á Reykjanesi og niðri í hinni heitu hveraleðju fann
hann harða kekki, sem voru leir að utan, en hraun að innan;
af þessu dregur hann þá ályktun aó hverirnir myndi hraun
og er það aíleit vitleysa; brennisteinshverir þessir koma upp
um gamalt hraun og molarnir hafa verið hraunsteinar hálf
enska. Árið 1836 var Menge sendur til Australiu til þess að rannsaka
kolanámur og tókst sú sendiferð vel. en eigi sneri Menge aptur til
Európu, hann tók nú með miklu kappi að rannsaka steinafræði og
jarð-fræði Suður-Australíu og dvaldi þar það sem eftir var æfinnar. í 16 ár,
fór hann langar ferðir um öræfi og óbyggðir og optast fótgangandi og
fann margt nierkilegt. Menge var hinn fyrsti. er benti á hin miklu
málmauðæfi í Suður-Australiu, en menn trúðu honum eigi; sjálfur fékkst
hann þar nokkuð við koparnámur; nú eru þessi héruð eitt hið mesta
námuland. Þó Menge væri hniginn á efri aldur (65 ára) var hann alltaf
á ferðalagi um óbyggðir til náttúruskoðana og i miðjum október 1852
fannst hann örendur i tjaldi sinu.
’) John Menge ofHanau: Notice of a mineralogical journey through
South. North and East-Iceland. In a letter adressed to Professor
Jame-son (The Edinburgh philosophical journal for January to April ]820.
Vol II. Edinburgh 5820-8vo bls. 156-167).
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
