Full resolution (JPEG) - On this page / på denna sida - Sidor ...
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
Below is the raw OCR text
from the above scanned image.
Do you see an error? Proofread the page now!
Här nedan syns maskintolkade texten från faksimilbilden ovan.
Ser du något fel? Korrekturläs sidan nu!
This page has never been proofread. / Denna sida har aldrig korrekturlästs.
171
um Geysi og hverana íkring; Geysi er lýst að einhverju leyti
í ílestöllum bókum, er ísland snerta1); svo hefir nokkuð verið
ritað um ýmsa hveri á Suðurlandsundirlendi og í Borgarfirði,
en litið um hveri annarsstaðar á landinu. Eggert Olafsson,
Olavius og Sveinn Pálsson geta þó margra hvera og mikill
fjöldi þeirra hefir verið settur á »Uppdrátt íslands«, svo þar
má fá allgott yfirlit yfir útbreiðslu þeirra og niðurskipun.
Hér skulum vér bæta við það, sem áður er komið, fáeinum
athugaserndum og benda á nokkrar ritgjörðir, sem áður hafa
eigi verið nefndar; vér verðum þó að fara fljótt yfir, þvi það,
sem eingöngu hefir verið ritað um Geysi, væri nóg efni í heila
bók. Þaó er engum efa bundió, að gjósandi hverir hafa eins
veriö til á íslandi í fornöld einsog nú, en Islendingar hafa
sjálfir gefið þeim litinn gaum, þeir eru varla nefndir í
íslenzk-um fornritum, þó menn opt nefni laugar af þvi þær voru
brúkaðar til þvot.ta, þá geta þeir varla aldrei um hveri.
Ut-lendingum hefir þó þótt harla nýstárlegt að heyra um heitar
uppsprettur á íslandi og því sköpuðust um þær margar
kynjasögur í ritum miðaldanna. Hvort Geysir hefir verið til
i fornöld, vita menn ekki með neinni vissu; hveranna hjá
Haukadal er fyrst getiö í islenzkum annálum 1294, þá gaus
Hekla og »í Eyjarfjalli hjá Haukadal komu upp hverir stórir,
en sumir hurfu, þeir sem áður voriu2). Þessi grein sýnir. að
hverir hafa verið þar til forna, en hvort Geysir hefir verið til
í sama formi sem nú, er óvíst; írásögn inhjá Saxó og
hvera-lýsingin i Konungsskuggsjá sýnir þó, að stórir goshverir hafa
þegar i fornöld verið til á Islandi. Við jarðskjálftana 1630
breyttust, að sögn Odds biskups Einarssonar, hverirnir hjá
Laug mjög og gusu ákaflega3); nokkru siðar (1647) lýsir
Brynjólfur biskup Sveinsson Geysi (II., bls. 116) og um sama
’) Stutt yfirlit yfir Geysisrannsóknirnar tekið úr allmörgum bókum
er í hinu stóra riti J. C. Peale: The thermal springs of Yellowstone
National Park (12. Ann. Report of the U. S. Geological and
Geographi-cal Survey of the Territories. Washington 1888. Vol. II. bls. 304—312).
’) íslenzkir annálar. 1847, bls. 168—169.
3) Porv. Thoroddsen: Jarðskjálftar á Suðurlandi. Kmhöfn. 1899,
bls. 28.
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
