Full resolution (JPEG) - On this page / på denna sida - Sidor ...
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
Below is the raw OCR text
from the above scanned image.
Do you see an error? Proofread the page now!
Här nedan syns maskintolkade texten från faksimilbilden ovan.
Ser du något fel? Korrekturläs sidan nu!
This page has never been proofread. / Denna sida har aldrig korrekturlästs.
Bráðapeet
391
ferli á kvikfó, að sumt misti klaufirnar, en snmt drapst
sjálfkrafa, einnig var svo mikil óspekt i því, að það
hamd-ist hvergi. Sótt þessi byrjaði i hundum á Hellnum undir
Snæfellsjökli og gekk svo norður eftir sveitum. Hór er að
eins nefnt kvikfó, en ekki beinlinis talað um sauðfó, en á
árunum 1731 —1733 gekk svipuð sótt víða um land og er
þess þá getið, að hún hafi eigi aðeins lagst á hunda og
nautgripi, heldur líka á hesta, sauðfó og refi.1)
Af þeim farsóttum á sauðfó, sem gengið hafa á íslandi,
hafa bráðapestin og fjárkláðinn verið langskæðastar.
Bráða-pestin er lika kölluð bráðasótt, bráðafár, fár, bráði,
bráð-dauði, vinstraplága, vinstrafár o. fl. Pessi syki, sem hefir
verið, og er enn, svo almenn, hefir gert íslendingum
afar-mikið tjón, líklega eins mikið og fjárkláðinn, eða meira að
öllu samtöldu. Pess var fyr getið, að bráðafárið fyrst
virðist hafa farið að stinga sór niður á miðri 18. öld, að
minsta kosti hafa menn ekki sögur af þvi fyr, en á hinni
19. öld magnaðist sóttin ákaflega, útbreiddist smátt og smátt
um alt land og gerði viða stórtjón með köflum. Magnús
Ketilsson getur um bráðasótt í Breiðafjarðareyjum á 18.
öld, og þaðan mun hún hafa flutst á land í Dalasýslu, en
litið varð þó vart við hana þar fyr en 1801, þá olli hún
sumum mikils fjártjóns.8) Yér gátum fyr um bráðasótt i
Hamarsfirði eystra 1793—95. þaðan virðist sóttin hafa breiðst
um Múlasýslur, þvi á árunum 1807 —1814 gekk mikil
bráða-sótt á Austfjörðum, sira Guttormur Pálsson, prestur á
Hólm-um i Reyðarfirði misti á 7 árum alt að 100 fjár úr
bráða-sótt, og fyrir nýjárið 1815 varð mikið tjón af veiki þessari
á 4 bæjum i Hólmasókn. 1?að hefir verið sagt, að
bráða-sóttin hafi lagst frá á Hólmum um nokkurn tima (1828 —
1837), og hafði það valdið, að þá hafði verið rýmkað til i
íjárhúsunum, en eftir 1840 er svo frá skýrt, að þar deyji á
Hólmum margt fé úr bráðasótt, »því það er titt að frá 10
— 30 fjár deyi úr benni á vetri.3)
J) Árferði á íslandi, bls. 138, 140, 141.
2) Minnisverð tíðindi II, bls. 423.
Jón Signrðssoyi: Um bráðasóttina á íslandi 1873, ble. 9.
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
