8 bladen. Oorspronkelijk waren hier zeker twee volken, strijdende zooals alleen twee geheel tegen- overgestelde temperamenten dat kunnen. Men vermoedt, dat Noorwegen in twee lang na elkaar komende perioden bevolkt geworden is ; dat het eerste volk op de eerste ijsvrije plaatsen aan de kust, nooddruftig leefde ; dat het tweede volk kwam, toen de groote bosschen de dalen al be- schutten. Hoe dit ook zij, hier is een opgewekt volk, dat zich een maatschappij vormt, dat in het leven gelooft. Hier is een sterk protest van 't individu, dat alleen of bij voorkeur ziet, hoe den mensch te kort gedaan wordt door wetten en gebruiken, en daarom weerstand biedt. Elk volk heeft tegenstrijdige elementen ; hoe ook een maatschappij gevormd wordt, eenigen zullen er met reden ontevreden zijn en dan volgt protest. Maar in Noorwegen is dat sterker dan elders ; dat is altijd zoo geweest. Dat ontstaat niet alleen uit de toestanden daar, dat ligt in de nationaliteit. Toen de groote staatsbouwmeester Harald Haar- fager Noorwegen onder zijn heerschappij ver- eenigde, streden enkelen tot op den laatsten man ; zij ontruimden hun land liever dan zich te onder- werpen. En zij trokken naar Schotland, Ierland,