10 Oratio quam esset sordidus, instabilis, sine ulla certa regula et norma, id tum demum apparere et intelligi coeptum est, quum ex altera parte novæ artes magis etiam vexari veterem sermonem et detorqueri juberent, ex altera autem separata a theologia philologia antiquam Latinitatis normam severius scrutari coepit; quamquam ex philologis non paucos, quo hic evasurus conatus esset, ignorasse prorsus fateor. Extra academias autem iisdem post reformationem sæculis, compressis illis motibus inferiorum populi ordinum, qui et in nostra patria et multo vehementiores in Germania circa reformationis tempora fuerant, primum nobilitatis potentia opesque mirifice et ultra modum creverunt, omnisque ignobilibus civibus publicarum rerum participatio erepta est et magna populi pars ita dura vitæ condicione adstricta, ut pæne nobilibus serviret; tum vero ipsi reges principesque sensim se veterum institutorum vinculis exsolventes nullis finibus circumscriptum rei publicæ populorumque regendorum arbitrium capessiverunt, profectique a veræ fidei patrocinio, quod sibi datum putabant, sentiendi etiam leges civibus suis præscribere coeperunt; dicendi quidem scribendique libertatem decretis suis censuræque acerbitate pæne exstinxerunt. Fregerant autem in Germania populi animos omnemque prope ex iis non solum publicæ libertatis curam sustulerant, sed etiam in omni vitæ usu artibusque, quæ vitam exornant, lætiorem vegetioremque eorum motum tardarant et represserant diuturnæ et prope exitiales belli triginta annorum calamitates; neque nostra patria aut ejus belli calamitatum expers mansit aut aliis caruit. Itaque oppressi his malis populi diu jacuerunt, exclusi ab artium litterarumque fructibus participandis non solo sermonis peregrini usu, neque doctis hominibus spes aditus ad populum artibus patefaciendi patrii sermonis utendi desiderium faciebat. Maximeque hic animorum languor ex poesi perspici potest et nostratium et Germanorum, quæ, si cantica ecclesiastica excipias, usque ad initium sæculi superioris (XVIII) sterilis plane fuit et inepta; sin autem feliciora tempora fuissent, contempsisset, opinor, academiarum contemptum vocemque extulisset. Hæc ego quum considero, quamvis multa, fuerint in illo Latini sermonis dominatu prava, multa, maxime in puerorum institutione, perversa, quæ mihi