Full resolution (JPEG) - On this page / på denna sida - Sidor ...
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
Below is the raw OCR text
from the above scanned image.
Do you see an error? Proofread the page now!
Här nedan syns maskintolkade texten från faksimilbilden ovan.
Ser du något fel? Korrekturläs sidan nu!
This page has never been proofread. / Denna sida har aldrig korrekturlästs.
106
SK.ÚLI LANDFÓÖETI MAGNÚSSON.
|>egar konungur árið 1774 tók við af verzlunarfélaginu
var allt á fallanda fæti. Yið verzlunina var ýmislegt athugavert
og stofnanirnar i hinu mesta óstandi. Hafði félagið sárlítið
skipt sér af byggingunum, eigi bikað húsin né málað, svo
megnið af þeim var orðið grautfúið og mjög af sér gengið. Um
áhöldin, er upprunalega höfðu verið keypt dýrum dómum, var
ekkert skeytt og eyðilögðust þau stórum.1 Fyrst eptir að
kon-ungur tók við, var heldur eigi lögð mikil rækt við þær, og var
allt látið drasla sem bezt það kunni. Mun það mest hafa komið
til af þvi, að enn var óútgert um málið það hið mikla og
eng-inn kunni fyrir að sjá, hvernig því mundi reiða af. Var og
ýmis-legt annað, er fældi konung frá að leggja nokkuð í kostnað fyrst
um sinn, meðal annars það, að verzlunarfélagið á þeim 10
ár-um, er það hafði stofnanirnar undir hendi, skaðaðist á þeim að
1 þegar verzlunarfélagið skilaði af sér, voru allar eignir þess á
ís-landi virtar, þar á meðal stofnanirnar. Var haldin skoðunargerð
á þeim 27. ág. 1774 af Guðmundi syslumanni Runólfssyni og 6
eiðsvörnum mönnum í viðurvist Ghristjansens kaupmanns á
Hólm-inum, sem var aðalstjórnandi stofnananna, og hluthafenda þeirra,
er næst bjuggu. Til þess að sýna fram á, hversu allt var komið
i óhírðingu, vil jeg leyfa mér að tilfæra liér stuttan útdrátt úr
skoðunargerðinni að þvi er húsin snertir. No. 1. íbúðarhús
Christjansens kaupmanns. Suðurgaflinn fúinn. No. 2.
Klæða-geymsluhús og ibúðarhús undirkaupmanns. Sperrur fúnar
og þarf að leggja nýtt þak. No. S. Iílæðavefnaðarhús. Þiljur
allar ónýtar og bjálkar teknir að fúna. No. 4 Spunahús. Mjög
fúið á ýmsum stöðum. No. 5. Annað spunahús. Grautfúið allt
eptir því sem næst verður komist og svo gisið, að allt. sem í því
er geymt, eyðileggst. No. 6. þverhús af timbri. í engu betra
standi en No. 5. No. 8. íbúðarhús. Pak og veggir þurfa
nauð-synlega aðgerðar. No. 9. Geymsluhús. Mjög úr sér gengið og
hrörlegt. No. 10. Færasnúningshús. Mjög hrörlegt og gaflarnir
grautfúnir. — I?essu líkar eru athugasemdir skoðunargerðarinnar
um flest húsin; þó ber þess að geta að félagið hafði látið reisa
nokkra kofa af nýju og dytta eitthvað að þófarmylnunni, en þess
gætir lítið í samanburði við hitt. Alls voru húsin virt á 4642 dali,
en áhöldin á 1734 dali. Er eigi lítill munur á þessari upphæð
og hinni, er skoðunargerð Pahls frá 1759 nefnir til (sjá hér að
framan bls. 49—50) og sýnir sá mismunur bezt. hversu illa félagið
hefur farið með stofnanirnar. (Sjá »Taxations og
Vwderingsfor-retninger over Handelshuse og Inventarier paa Islands Havne 1774’
á Rikisskjalasafninu).
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
