Full resolution (JPEG) - On this page / på denna sida - Sidor ...
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
Below is the raw OCR text
from the above scanned image.
Do you see an error? Proofread the page now!
Här nedan syns maskintolkade texten från faksimilbilden ovan.
Ser du något fel? Korrekturläs sidan nu!
This page has never been proofread. / Denna sida har aldrig korrekturlästs.
296 UM SKATTBÆNDATA L 1311.
351
rok að því, að hinir fátækustu þingfararkaupsbændur muni
hafa átt 6 hundruð álna í lausafje, varla minna. Og af því
að þetta er í sjálfu sjer lítil lausafjáreign firir bónda, dregur
hann þá áliktun, að allur þorri bænda hafi goldið
þingfarar-kaup. Enn hann virðist gleima því, að þingfararkaupsgjaldið
var ekki eingöngu komið undir lausafjáreigninni, heldur líka,
og engu síður, undir skilduhjúatölunni. Bóndi, sem átti t. d.
15 kúgildi lausafjár, galt ekki þingfararkaup, ef hann hafði
16 skuldahjú. Lágmarkið 6 hundruð firir
þingfararkaups-bændurna sannar því ekkert um tölu annara bænda. I sjálfu
sjer er þetta lágmark mjög eðlilegt. Bóndi gat varla náð
þingfararkaupi, ef hann átti minna, því að skilduhjónatalan
hefur víst sjaldan verið minna enn sex (bóndinn, kona hans,
húskarl, griðkona og tveir ómagar). Og alveg eins var þetta
á 19. öldinni. Pá eru mjög fáir í skatti, nema þeir tíundi 6
hundruð eða meira. Árið 1842 vóru t. d. 299 bændur í
skatti í Húnavatnssíslu. Þar af tíunduðu einir 6 lægra enn
5 hundruð, 11 milli 5 og 6 hundruð og 29 milli 6 og 7
hundruð. í Dalasíslu vóru árið 1850 79 skattbændur, þar af
tiundaði einungis 1 lægra enn 6 hundruð og 4 milli 6 og 7
hundruð.1) Þetta virðist helst benda til, að þingfararkaupið
á þjóðveldistimanum hafi komið mjög likt niður á
gjaldend-urna eins og skatturinn á 19. öldinni, og að samanburður
sje bæði leifilegur og rjettmætur. Líklega hafa þá eins og á
19. öldinni verið til einstakir þingfararkaupsbændur, sem áttu
minna lausafje enn 6 hundruð. Að minsta kosti hefur Maurer
ekki sannað, að 6 hundraða lausafjáreign hafi verið skilirði
firir þingfararkaups gjaldskildu.
Jeg fæ því eigi betur sjeð, enn að Maurer hafi mistekist
að sanna, að allur þorri bænda hafi verið
þingfararkaups-bændur. Að allmargir bændur hafi verið til, sem ekki guldu
þingfararkaup, virðist mega ráða t. d. af þessum stað, í Grág.
Kb. II 173. bls. (= Sthb. 251. bls.): Allir bændr skulu
bera hreppsfundar boð, þeir er í hrepp eru saman,
þó at þeir sé sumir óauðgari, en þeir eigi
þingfarar-kaupi at gegna.
Niðurstaðan hjá Maurer verður sú, að fólkstalið um 1100
*) Jeg lieflijer ekki tekið tillit til jíeirra, sem vóru i
samlagningar-skatti.
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
