Full resolution (JPEG) - On this page / på denna sida - Sidor ...
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
Below is the raw OCR text
from the above scanned image.
Do you see an error? Proofread the page now!
Här nedan syns maskintolkade texten från faksimilbilden ovan.
Ser du något fel? Korrekturläs sidan nu!
This page has never been proofread. / Denna sida har aldrig korrekturlästs.
296 um skattbændata l 1311.
367
Pessi viðbót þiðir blátt áfram, að lögeirir skuli í
nið-gjöldum jafngilda eiri »lögsilfurs hins forna», og að
svo var, það hefur Arnljótur Olafsson sannað af öðrum
stöð-um úr Grágás.
Menn hafa átt bágt með að skilja þennan einfalda
sann-leik, og þó er hann, að því er mjer virðist, deginum ljósari.
Flestir hafa verið á þeirri skoðun, að niðgjöldin hafi
verið goldin eingöngu í silfri eða þá í jafngildi þess í
lög-aurum eftir silfurverði á hverjum tíma, sem var.
Peir hafa það til síns máls, að niðgjöldin eru í
Bauga-tali altaf miðuð við silfrið. Það sínir nafnið Baugatal; það
sínir upphafið: Fjórir eru lögbaugar; það sína nöfn hinna
einstöku bauga: þrímerkingr, tvitugauri, tvímerkingr,
tólfeyringr, sem öll eru leidd af vogareiningum, og hlítur
þvi frá upphafi að vera átt við silfuraura, enn ekki við 6
álna aura, því að 6 álna aurar vóru ekki vegnir. Sama sjest
á nöfnunum höfuðbaugr, mesti baugr, minsti baugr,
baugbætandi, baugþiggjandi, baugþak, þveiti; enn
fremur á því, að niðgjöldin eru eftir bauga altaf talin í
vog-areiningum (eyrir, örtugr, penningr veginn).
Hins vegar hafa þessir hinir sömu menn lokað augunum
firir niðurlagsgrein Baugatals eða misskilið hana. Þeir hafa
ekki skilið, að lögeirir gæti jafngilt silfureiri öðruvisi enn
eftir dirleikshlutfallinu milli þeirra. Enn það er þó einmitt
þetta, að lögeirir sje jafndir eiri silfurs í niðgjöldum, sem
felst í niðurlagsgreininni og A. Ó. hefur sannað með
saman-burði við aðra staði í Grágás.
Sama er að segja um fleiri gjöld enn niðgjöldin.
Fjör-baugurinn var mörk; það er auðvitað mörk silfurs, eins og
nafnið sínir: enn þá mörk mátti gjalda með mörk lögaura.x)
Rjetturinn var 6 merkur. Helmingur þess gjalds er á einum
stað í Grágás (Sthb. 350. bls., sbr. Kb. I 170. bls. Sthb.
336. bls.) kallaður tvítylftar baugr og á öðrum stað (Sthb.
369. bls.) er rjetturinn talinn jafn »tveimur baugum
hin-um mestu« eða 2 þrímerkingum. Nöfnin sina, að miðað er
við silfuraura. En þó mátti gjalda rjettinn með 6 mörkum
lögaura. Að því er snertir þessi gjöld, var þá
dírleikshlut-fallið sama og í Baugalali, eða 1:1.
’) Grág. Kb. I 88., abr. 118., bls.
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
