Full resolution (JPEG) - On this page / på denna sida - Sidor ...
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
Below is the raw OCR text
from the above scanned image.
Do you see an error? Proofread the page now!
Här nedan syns maskintolkade texten från faksimilbilden ovan.
Ser du något fel? Korrekturläs sidan nu!
This page has never been proofread. / Denna sida har aldrig korrekturlästs.
414 BÆJANÖFN Á ÍSLANDI. 413
414
á hinum síðari árum. Alskonar nöfn hafa verið rannsökuð,
og til stórra ritsafna stofnað. Eitt af hinum mestu og
merki-legustu er »Bæjanöfn i Noregi« eftir Ólaf prófessor Rygh
heit-inn. Af þessu mikla ritverki eru út komin 12 bindi eða 2/3 af
þvi; nöfnin eða bæjirnir eru þar taldir í röð amt úr amti,
byggð úr byggð, og engu slept; nöfnin eru skýrð eftir
föng-um. Meðan fundur háskólamanna í Kristjaníu stóð yfir i júní
1896 skýrði 0. Bygh á litlum einkafundi, þar sem höfundur
þessarar ritgjörðar var og staddur, frá verki sínu og varð
til-rætt um alt málið; talaðist þá svo til meðal þeirra, er þar
voru við, að leitast skyldi við að efla rannsókn staðanafna
um öll norðurlönd, og hefur þegar verið unnið allmikið, bæði
í Svíþjóð og Danmörk.
Hvað Island snerti, mintist jeg hvorstveggja, þess að til
eru allgóðar og víðtækar jarðabækur, bæði i handriti og
prentaðar, og hins, að allur þorri íslenskra bæjanafna er
óbrenglaður og þau sjálf auðskilin. En þetta veit alt öðru
vísi við að því er til norrænna (norskra), sænskra og danskra
staðanafna kemur. Af þeim eru fæst svo, að þau sje
auð-skilin í fyrsta áliti, en flest svo að þau verða ekki rjett skilin
og skýrð, nema þau sje til í eldri ritum, helst frá 12. og 13.
öld eða svo gömlum sem hægt er að fá yfir höfuð. 3?að er
því skiljanlegt að þessi nafnarannsókn er miklu nauðsynlegri
og líka erfiðari — í öllum öðrum norrænum löndum en
á Islandi, þar sem endíngarnar eru að mestu enn hinar sömu
málið haldist best. 3?ó eru það ekki fá nöfn er hafa
breyst og afbakast, og það svo að þau verða ekki rjettskilin,
nema þau sje til í hinni eldri mynd sinni í eldri ritum og
skjölum; t. d. er Mýlastaðir afbakað úr Mýlaugsstaðir, Dúnkur
stytt og afbakað úr Dúngaðarstaðir, osfrv.; margs konar
stytt-hefur átt sjer stað, t. d. Dragháls f. Dragaháls, Krossholt
• Krossaholt osfrv.; hver gæti vitað, hvað »Einholt« þýddi,
e það væri ekki ritað »Einiholt« i gömlum skjölum?, og svo
er Uln ótal fleira. Nú þótt öll islensk nöfn sjeu ýngri en
s’aðanöfn í öðrum norrænum löndum (nema Færeyjum,
mun-unnn ekki teljandi), er það þó víst, að þau eru allmerkilegur
þattur í sögu norrænna nafna, og vitaskuld svo, að honum
má ekki sleppa. Mjer hefur því komið til hugar að taka
ís-jensk bæjanöfn að sinni til svo fullkominnar athugunar sem
ægt er — úr þVi enginn annar hefur vakist upp til þess.
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
