Full resolution (JPEG) - On this page / på denna sida - Sidor ...
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
Below is the raw OCR text
from the above scanned image.
Do you see an error? Proofread the page now!
Här nedan syns maskintolkade texten från faksimilbilden ovan.
Ser du något fel? Korrekturläs sidan nu!
This page has never been proofread. / Denna sida har aldrig korrekturlästs.
414 BÆJANÖFN Á ÍSLANDI. 417
verið allmikið haft í nafngiftum fyrr en skömmu fyrir
vík-íngaöld, en þá er víst að þessir liðir voru almennir, ekki síst
hinn fyrri. Aftur á móti er -ruð talið úngt, valla eldra en
frá þvi um 1000 eða þar á eftir. 3?etta getur verið orsökin
til þess að á íslandi er ekki til eitt einasta r«ð-nafn; en hitt
er ekki síður sennilegt, að orsökin sje sú að eiginlega voru
öngvir skógar til að ryðja, líkt og í Noregi, eða að landið
var nóg til að byggja, þótt ekki væru skógar ruddir til þess.
í Landnámu er, eins og lög gera ráð fyrir, fjöldi
bæjar-nafna, en auðvitað ekki nema litill hluti allra þeirra, er til
voru þegar á landnámsöld. Þess vegna er hæpið að leiða
ályktanir af þeim um skör fram. Þó er það valla efamál,
að Landnámunöfnin gefa oss nokkurnveginn glöggva og rjetta
mynd af bæjanöfnum yfir höfuð að tala. Og þá er það
ein-kennilegt, að staðir-nöfnin eru lángflest og lángt bil til
þeirra er þá eru næst; þau eru um 125 að tölu; þar næst
koma fell- og holt-nöfnin, rúm 30, svo á-, nes-, Jióll (hvál-)
nöfnin milli 20 og 30 hver, öll önnur þaðan af færri. Nú
eru stoðí’r-nöfnin um 600, ef eintaiin eru, en nú kemur sama
nafnið oft víða fyrir, svo að óhætt má tvöfalda þessa tölu,
eða alt að því, og er það lángtum hærri tala en tala
nokk-urra annara nafna (að kotunum frátöldum).
Hin íslensku bæjanöfn flokkast aðallega í 2 meginbálka:
I þau nöfn, er eiga við og leidd eru af byggíngu og bólfestu,
II náttúrunöfn, eða nöfn sem dregin eru af nöfnum á
ein-hverju í náttúru landsins eða samheiti við þau, og eru þau
fjarska margvisleg; má skifta þeim i flokka eftir skyldleik
°g mun þess verða gætt hjer. Auk þess eru þó nokkur
nöfn, sem eru fyrir utan þessa 2 bálka, þar á meðal og
nokkur, er torskilin eru.
III.
Nöfn er eiga við og leidd eru af byggíngu
og bólfestu.
Áður en þau nöfn, er eiginlega koma hjer til greina,
eru talin og rannsökuð, skulu 2 nöfn eða nafnliðir teknir
27
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
