Full resolution (JPEG) - On this page / på denna sida - Sidor ...
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
Below is the raw OCR text
from the above scanned image.
Do you see an error? Proofread the page now!
Här nedan syns maskintolkade texten från faksimilbilden ovan.
Ser du något fel? Korrekturläs sidan nu!
This page has never been proofread. / Denna sida har aldrig korrekturlästs.
90 UM ÍSLEN’DINGASÖGUR
107
til viðsinir menn og hleipidómalausir. Menn liafa það
helst á móti leikmönnunum, að um þessar mundir liafi
verið fáir leikmenn, sem kunnu að lesa og skrifa. Enn
hvað vita menn uin það? Vóru ekki Þóroddr
rúna-meistari og Stjörnu-Oddi leikmenn? Um Snorra hef jeg
áður talað. Sturla Þórðarson var og leikmaður. Dæmi
þeirra Snorra og Sturlu sina, að liöfðingjasinir hafa
feng-ig gott uppeldi og lært bæði að lesa og skrifa, þó að þeim
væri ekki ætlað að taka vigslur. Og dæmi þeirra Þórodds
og Stjörnu-Odda, sem báðir vóru óbreittir alþiðumenn,
eru þvi til sönnunar, að sumir alþíðumenn liafi verið bæði
lesandi og skrifandi, enda var það eðlilegt, að sú „góða
list" að lesa og skrifa breiddist út frá klerkunum til ekki
fárra manna af alþíðustjett, þar sem islensk alþiða var
svo fróðleiksgjörn, með þvi lika að allur þorri klerka vóru
sjálfir alþiðumenn.
Aðalefnið i flestum íslendingasöguxn eru deilur
höfð-ingja eða vigaferli, sem höfðingjar eru við riðnir. Sumar
þeirra rekja jafnvel sögu höfðingjaætta, kinslóð eftir
kin-slóð, og mega þvi með sönnu heita ættarsögur, t. d. Egils
saga, Vatnsdæla, Laxdæla, Reykdæla og Vápnfirðinga
saga. Oftast eru höfuðpersónur sagnanna höfðingjar eða
af liöfðingjaætt. Þetta alt mælir með því, að
höfðingja-stjettin islenska eigi drjúgan þátt i Islendingasögum, enda
er liöfðingjabragur (aristokratisk tone) á flestum
sög-um. Hjá höfðingjastjettinni geta menn og helst búist við
þvi viðsini og andans frelsi, sem kemur fram i
lífsskoð-un sagnanna. Um liöfund Egils sögu, Snorra, vitum vjer
og, að hann var höfðingi. Alt bendir þvi til, að það sje
fremur böfðingjastjettin enn klerkastjettin, sem hefur sett
mark sitt á sögurnar. Þó er liklegt, að óbreittir
alþiðu-menn eigi lika einhvern þátt í sögunum. Sumar sögur
eru svo vaxnar, að það er mjög ólíklegt, að höfðingjar
bafi samið þær, t. d. Bandamanna saga, sem er frá
upp-hafi til enda eldvi annað enn napurt háð (satira) um
böfðingjastjettina.
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
