Full resolution (JPEG) - On this page / på denna sida - Sidor ...
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
Below is the raw OCR text
from the above scanned image.
Do you see an error? Proofread the page now!
Här nedan syns maskintolkade texten från faksimilbilden ovan.
Ser du något fel? Korrekturläs sidan nu!
This page has never been proofread. / Denna sida har aldrig korrekturlästs.
36
Fedraheimen.
2den Marts 1878.
Ein av Smaakongarne, Harald Haarfagre, lagde
heile Landet under seg og gjorde seg til Herre i
Landet og »tok Odelen« fraa Bønderne. Det gjekk
her som andre Staderx naar eit Land er stort, er
Kongen nvydd til aa styra strengare enn naar det
er litet. Harald tok seg so myket Magt, som andre
Kongar hadde paa den Tid, og Odelsbrinder og Hersar
hadde ingenting aa segja. Men den gamle stolte
republikanske Fridomshug tolte inkje detta. Fraa
dei rikaste og mest upplyste Fylki drog dei fleste
Stormennerne ut og sann seg ein ny Heimstad paa
Jsland, og der gjorde dei eit av dei største Stor-
verk, som me veit aa nemna: paa denne ville Øyi,
med vide Fjellmarker og store Snøfjell, som det er
vanskelegt aa fara yver, ei Øy, som er mest tri
Gonger so stor som heile Danmark, der skipade paa
nokre saa Aar dei norske Utvandrararne ein Repu-
blik, so saa dei var (umkring 25,000 paa 1800
Kvadratmil!), og denne Republiken stod med LEra
i umkring 850 Aar. Det Aandsliv, som hadde
teket til aa bloma upp i Heimlandet, fekk her ein
fager Vokster. (Meir.
Ktistiania, den 1ste Marts 1878.
Statslaau-. Regjeringi hev no bedet Stor-
thinget samtykkja i aa laana 31 Millioiiar Krunur
til Bygning av Jarnveger·
Stortbingsmann Schancke fraa Finmarki,
som ikkje var komen paa Thinget endaa, daa han
var klen, hev no fribedt seg fraa aa møta i Aar.
Varamannen, Lensmann Andreasen hev difyr vor-
tet innkallat i Staden hans.
Amtmanu Aall·sekk·her um Dagen, reint
nventande fyr alle, ei Heidersgaava paa 6000 Kr-
aarleg av Thinget ,,for sine Fortjenester as Fædre-
landet·«
Betalingssaki aat Stortbings-Skattcnemdi
var syre i Thinget Onsdag. Motzseldt bar fram
eit Forslag so paa Lag: Endaa Storthinget ikkje
kann erkjenna, at det var naudsynlegt aa forandra
den Betalingsmaaten, som Thinget hadde fastsett,
so trur det likvæl, daa Pengarne i Reyndi vert
utreidde, kor som er, aa kunna samtykkja i, at Ut-
betalingi gjerest paa den Maaten, som Regjeringi
vil det. Aschehoug kom med eit annat Forslag,
som gjekk ut paa det same, men med nokot andre Ord :
Utan aa vilja avgjera Spursmaalet um det grum-
logrette i den kongelege Avgjerdi av 2dre August
1877, samtykkjer Storthinget o. s. f. Sverdrup
vilde hava Saki utsett til næste Onsdag, daa desse
Forslagi var komne so braadt paa, og det var so
vigtig Sak. Sverdrups Forslag vart vedteket.
Vestmannalagct i Bergen hev sett ut 50 Kr-
som Pre·mi fyr det beste Utkast til ei norsk Abe.
Lagsstjorni avgjer, kvat Utkast som skal saa Premieii.
Jadnrballen vart vigd Onsdag. Ei Festferd
gjekk fraa Stavanger Kl. 8 um Morgonen og kom
til Eikersund Kl. 12, der Statsraad Vogt helt
ein Tale og sorkynnte Vanen opnat.
hutschl— der singlad ei Ruta —- der ei til — no
var Teiknet givet, og ut singlad Ruta etter Ruta
heile Vognradi nedetter. Stumparne flaug hurt-
etter, Jarnvegstenararnesprang i Kross, Kyndlarne
av ijra, som brann «etter Vegen, blekkte· Sidst-
paa vart· Hopeii so uppizst, at dei urde ut or Vog-
nom med Stavarne lyste og ropad: ,,bastonate!«·
(Juling!) og hadde inkje daa Damphestpipakvinet,
so hadde nog baade Husbond og Tenar her senget
blaatt .Skinn. Endaa lang Tid etter gjekk Harinen
som ei Murring gjenom Folk, og sume heiv vajendi
igjenom Glaset ut paa vide Marki· Daa mestanad
i Rom, vardt det verre· Dei styrmde i Hop, blist-
rad og ropad paa: ,,birbanti! ladril«· 1) og altdet
verste som til var. Det er Magt i slik ein upppst
Folkehop, og eg s’ekk· eit litet Bilæte av, korleides
det maa sjaa ut i ein Folkereisning. Dagen etter
saag eg, at det var skrivet paa Muren paa Monte
Pincio: »vive- Garjba1dil ltalia unal« 2) Spreng-
krutet var der alt, som skulde sprengja Roms Portar
syre Fridomen·
1) Kjeltringart Røvarpakkl
2) Hurra fyre Garibaldil Jtalia vere eit!
Ei ,,Nordenfjeldsk Folkclsøiskolcforeniug« er
tenkt verta skipat. Fyremaalet er aa framhjelpa
Folkehvgskulesaki (fyr ein Deil ved frie Pengetil-
skott) ved aa hjelpa einkvar lærefus Ungdom fram
paa Folkehagskulen, elder aa faa —dugande Menn
til aa reisa umkring aa vekkja Syn og Interesse
fyr Saki, elder aa skaffa Folkehggskulen ei og onnor
Skulegreida·· Lagsmann er kvar, som aarleg let til
mindst 1 Krune. Framlaget er underskrivet av
H. Vexelsen, Fr. Vexelsen, K. F. Vedeler,H·Stav,
O. Langlo, H. Qvenild, J. Qvam, J. Husby.
Røletercttsforslagi trur dei ikkje kjem fram
syre Thinget denne Gongen, annat dei vert utsette
til næste Aar.
Grunnlogforslagct um Trusridom syr Em-
bcrttcsmcnu hev vortet vedteket i ,,Konstitutions-
nemdi« av alle so nær som 2 (Gllingsen og Bøhn,)
soleids som Aschehoug hadde framsett det, at det
skal vera Trufridom syr alle Rikets Embættesinenn
so nær som Statsraadar og Domarar, som skal
tilhayra Statskyrkja. Bkjhn skilseg fraa dei andre,
med det, at han ogso vil hava Amtmenn og Sku-
lemenn undantekne·
Studentcrsangsorciningi i Kriftianiahev laa-
tet um, at ho vil gjera ei Sangarserd til Paris
i Sumar for aa syna fram norsk Musik og norske
Tonar under Utstellingi, der det no vert hoyraiide
Tonar fraa alle Verdseiis Kantar. Studentersang-
soreiningi i Upsala gjer likeins·
Utlaudct. Det ser no minder sredlegt ut,
enn det gjorde i Vika var. Ryssland bev ikkje
vist seg viljugt til aa lata Utvinningarne av all
Kostnaden, alt Strcevet og Mannspillet, det hev
havt, koma til Avgjerd paa ein Kongress — elder
Konferens, som Metet hev voret kallat i seinare
Tid, syrdi at Magterne no ikkje vil møta ved sine
styrande Ministraiz men berre ved aalmennelege
Sendemenner utan Fullmagt, uin det elles vert
nokor Raadstemna av, daa. Rysslaiid vil iallfall
ikkje vita av nokot slik Stemna, fyrr enii det kan
msta fram med Fredgjerdi i Lumaz daa er det
gjort, som gjort ’ er, og det vil vera vandare aa
saa gjortdet til inkjes att. Talen aatBismark hev
voret undergjeven mange Tydingarz dei engelske
og anstrikske Blad er fyr det meste misnizgdez dei
sinn, at haii gjev Ryssland frie Hender, og at
han jamvel styd det i dess Ubljuge Krav. Det
synest aa verta mindre og mindre Von til ei fred-
leg Avgjerd, endaa Ryssariie ikkje hev rigtugt Tru
paa, at England og Austrike vil gjera Aalvor av
det. Sume av dei austrikske Blad — men det er
dei faaaste —talar imot aa setja Heren paa Krigs-
sot berre til ei Framsyning. »Austrike —— skriv
Neue fr. Presse — er ikkje rikt nog til aa bjoda
Hereti ut fyr aa gjera seg agtat paa Konserensenz
me hev ikkje Pengar til »Demonstrationar« — og
paa Krig tenkjer Regjeringi knapt for Aalvor.«
Bladet aatvarar mot aa steypa Austrike inn i ein
Krig, fyrdi England ikkje er ein Samlagsmann,
som er stort tess, og ingi onnor Magt vil stydja
det. Turkeriket i Europa er det ute med, og Anst-
rike kann ikkje hjelpa fyr det; det hev difyr ikkje
annat aa gjera enn aa faa detbeste, det kann, utor
Konferensen. Dei rysske Blad spottar baade dei
engelske og austrikste Tilstellingar, og meinar, dei
hev ikkje stort paa seg. »Ein Haa —- skriv
eit Blad — er ageleg paa Sjpem men fraa
Strondi kann den skjerre Steingeiti sjaa paa
honom med ein Smil, so mykje meir daa den sterke
Vjørneti· England hev berre tvo Maatar, det kann
tenkja seg til aa føra Krig med oss paa; anten
hev det Von um aa trøytta oss ut, elder og hev
det gjort Samband med ei Fastlandsmagt. szrste
Tilfellet er det i eit laattelegt ngje komet, i det
sidste er det berre Anstrike, det kann hava sambun-
det seg med. Men fyr Austrike er det so vaadlegt
aa blanda seg uppi, at det naudleg tek den Raadi.««
Kor som er, so er det no visst, at baade Austrike
og England bur seg til Krig i harde Tak. JEng-
land vert Gardebrigaden sett paa Krigsfot, i Vert-
stadom arbeider dei paa berre Sprengen, det vert
sendt fleire og fleire Skip upp til Marmorasjøen, og
det er alt utnemiit ein Øvsteførar(Lord Napier) og
ein Generalstabsschef (Sir Garnet Wolseley), syr det
Tilfellet, at det vert Krig. Styresbladet Standard
segjer, at England er npydt til aa bu seg paa alle
Voner; det kann ikkje roa seg med deirysste Freds-
vilkor, og soframt ikkje Ryssland gjev etter, lyt
England draga Sverdet. — Dei rysske Fredsvil-
kori er ·enno ikkje vsficielt kunngjorde; men alle
Tidender gjeng ut paa, at dei skal vera harde. Ei
Tidend segjer, at Porten skal betala 5 Milliardar
Franks (= 3600 Millionar Krvnor) i Krigsskade-
bot, nokot som sjølvsagt er reint umoglegt syr Tyrkiet;
Ryssland maadaa faa seg Skadebot i Land i
Staden. Det nye Fyrstedpme Bulgaria skal etter
same Tidendi koma til aa naa radt ned aat Salo-
niki, og godtsom alle Muhamedanarne skal jagast
ut. Rysslandvil lyta aat seg Bessarabia mot aa
gjeva Rumænia Skadebot i Dobrudsja. Sultanen
.sær i Europa ikkje att meir enn ei liti Remsa
ved Konstantinopel· Er dette berre nokot so nær
sannt, kann ikkje England annat en ,,draga Sv erdet.«
Og etter eit Telegram fraa Wien til det engelske
Bladet Daj1y Telegraph skal Ryssarne enno hava
til Etling aa draga inn i Konstantinopel med elder
utan Samtykkje av Porten. Dette vil — segjer
Bladet — hava til Fylgja, at den engelske Sende-
mannen i St. Petersburg, Lord Lostus, vert heim-
attkallad; det hev den engelske Regjeringi sendt
Gortsjakofs, den rysske Rikskanslerem Bod um.
Frankrike· Busfet og Broglie hev sreistat
paa aa gjera Regjeringi ei Vanbeinka i Senatet.
J Mote sin Fredag kom Finansministeren Leon
Say fram med Utgiftsbudgettet, som Folketinget
hadde vedteket, og vilde faa Saki snoggt sremjad;
dei Herrarne prpvde paa aa faa Senatet til aa
negta aa gjera nokotsved Saki, fyrr enn Jnntekt-
budgettet au var framlagt; men dei kom ille fraa
Freistnaden; av 274 Senatorar var det ikkje meir
enn 7, som røystad med deim. «
Rmnm
Stort skal det vera. Fraa Drammensmarknaden
vert fortalt: Ein Flokk Jarnvegsarbeidarar gjekk Mark-
nadsgonga, og stoggad ikkje, fyr dei kom — paa Raad-
stova. Morgoiien etter kom dei fyr Politimeisteren· Han
tok dei fyr seg ein syr ein, og spurde: ,,Kvat er du syr
ein?« Og kvar ein av dei svarad: ,,Gg er kongeleg norsk
Jernbaneslusk ved Grevikapsb»anent««
Ein Kaupmanii i ein av Smaabyarne hadde hityrt
Snakk uin ein Bonde, som skulde vera so gjæv til aa
rima. Denne Kaupmannen var ein urimeleg stygg Mann
og hadde eldende raudt Haar. Gin Dag kom Bonden
inn i Budi, og daa bad Kaupmannen han, um han vilde
rima litet Grandet· Nei daa, Bondeii vilde inkje det,
han daa maatru· So tokKaupinannen og skjenkte ein stor
Dram og lovade han, um han vilde rima nokot litet.
Daa kunne inkje Vonden standa imot, og so sagde hurt-
Skal de no vera Spøk,
kann je no gjerne gjpra et Forløb
men skal je vera Sanheta tru,
har je aldri set styggare Fant enn du,
·og" om di bau me to hundre Daler om Aare,
ville je inte ha de raue Haare.
Staar je nærme,
brenner de som ein Verme,
og staar je et Stykke ifra,
saa lyser de enda.
»Nei stop naa,« sagde Kaupmannen, ,,naa kan de
være nok-« S.
X y sin g a r.4
»Fedraheimen«
kjem ut fraa Nyaaret 1878 under same Styret ·som fyrr,
og med den same Grunntanken. Det leggseg 1 det Heile
etter aa vera eit godt Folkcblad paa »Uorskt Maal. ·
Uin Tingartalet vil auka nokot skikkeleg, er det Met-
ningi, at Vladct skal veksa. »Og daa vil me bl. A.»sjaa
til aa saa ein fast Skulc-Arttkkc i Bladet, so Lærer-Utall-
det kunde saa Døve til aa samla seg meir mannsterke um
»Fedraheiinen.« · »
Prisen vert »fraa Nyaar av: Kr. 1,10 (ikk1e Kr,
1,20) fyr Fjordungallret, ’med Postpengar og alt.
Bladet seer daa sin eigen Ekspeditør, so me vonar, at
Tinsgararne skal faa Bladet nokot vissare enn som sytt,
daa Posten ekspederad det. - Det nyttar aldri aa tinga
Bladet, utaii ein sender Pengar med same. ·
Dei som var Tingarar ifjor, og vil vera det t Aar
au, maa strakst senda Pengarne syr· 1·ste Kvartal elder
Halvaar 1878. Ubetalte Blad vert tkkic sendt.
Symra — i Arbeidarsamfundet Tysdag 5te
Marts Kl. V29·
Trykt i Ringvolds Boktrykkeri.
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
