Full resolution (JPEG) - On this page / på denna sida - Sidor ...
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
Below is the raw OCR text
from the above scanned image.
Do you see an error? Proofread the page now!
Här nedan syns maskintolkade texten från faksimilbilden ovan.
Ser du något fel? Korrekturläs sidan nu!
This page has never been proofread. / Denna sida har aldrig korrekturlästs.
126—
Fedraheinien·
12te Juni 1878.
Professoren trur, at ein Forretningsmann, som skal
hava Pengar av ein Mana, ikkje veit aa passa
paa slikt. So snart Kravshavaren (Kreditor) saag
i Avisa, at no skulde Gardarne faa nye Naiiin —-
aa huttetu, kor han vilde vera utum seg fyr aa
faa vita, tkvat Skyldnarens (Debitors) Gard
skulde heita. Og strakst vilde han skriva det inn i
sine Boker og vera reint paa Livet fyr aa ikkje
gloyma det. Du tarv aldri tru, at N. N. Ljasno
slapp fraa ein Skilling av den Skuld, som N. R-
Lysne hadde gjort; for so godslegt gjeng det ikkje
til i denne Verdi!
Daa kunde det likso snart henda, at ein Mann,
som skulde hava Pengar ’av »N. N. Snvde««, kom
til aa forsama seg, naar »N· N. Saude« vart bu-
sliten; ——— men detta Umbrigde fraa Søvde til Sande
vil Hr. Rygh sjalv vera med paa!
So meiner Professoren) at eit fo stort Um-
brayte som det, Dagbl. etter Bruiis Framlag vil
hava, ikkje er gjenomforande Ein ser, at Prof.
Rygh og er av dei, som hev Mistillit til vaar Re-
gjering,» og i det kann Professoren hava Rett.
Men det vilde daa vera ei Armod utor all Maate,
dersom ho ikkje eingong skulde hava Magt til aa
leera sine eigne Tenestmenn upp til aa skriva rett,
skriva t. D. ,,Ljøsno« fyr ,-,Lysne«, ,,Heiddal« fyr
,,Hiterdal«’, ,,Lauvdal« fyr ,,Løpdal« o. s. fr.
so lenge, til andre Folk og tok etter. Me ser det
hev voret gjerande fyr Styr-et aa læra Folk upp
til aa skriva ,,Gjertstølen,«« naar Garden hellest
heitte ,,Nabl)en-«, elder ,,Hammerstad««, naar Garden
heitte ,,Lida««, elder ,,Salvehus«, naar Garden
heitte ,,Sogus«", — og fo maa det daa-gangalikso
lett an faa dei til aa skriva dei Namn, som dei
veit er rette, og som deitil det jamne hoyrer og
brukar kvar einaste Dag!
——— Nei; det er det danske Maalstrcev som er
ute og prøver seg her-og. Det var reint flirande
aa sjaa, kor Regjeringi fekk Foter aa ganga paa,
daa ho høyrde, at Bruns norske Framlag var app-
komet. Ho gløymde reint sin departementale ,,Vcer-
dighed« og sine vanlege »Drøftelser og Overveielser«
i Aarevis, og flaug avstad·ined ein einaste Gong
og sette ei Netnnd til Hjelp mot Norskdomen, so
det berre rauk etter, og strakst var der eit meir
vælmeint enn klokt Blad, som toskad ut med Mei-
ningi i reine Ord: »hermed bortfalder vist-
nok enhver Grundsfor Storthinget til at
træffe nogen ForfainingiSagens Anled-
ning,« sagde det. Aa du utrulege dansknorske Vis-
dom og politiske Reveklokskap! kor dn er trehendt
i all di Ferd og armodsleg i alle dine Tankarl
Eg kann ikkje forvoel tru, at Thinget denne
Gangen let seg forsama. Her er eit Tilhøve, som
seint kjem attum, til at fora den Sak fram, som
vart paateki alti 1837c aa vaska Provinsflekken
av vaart fagre Land og gjeva det Rett til aa fara
sitt eiget Flag ogso i denne Meining· Det er ikkje
sannt, at Saki er so reint spildrende ny, at Folk
ikkje er fyrebudde paa eit slikt Umbrayte. Tvertimot:
Saki er just uppe, og ho vil koma meir og meir
upp med kvar Dag som gjeng. Med Studning av
Riksens Logmagt vil ho visst gange lettare fram
enn nokon trur. . ,
Her er og so fullt av Vingel og Vas i vaar
norske Namnebok, at det trengst væl til ei Umbot,
og det ei, som ikkje er berre halv. Me vil her
setja upp ei Lista paa slike Vinglenamn, so kann
kvar sjaa. Dei fleste er etter Dagbladet·
Bygdemaal: Skrift:
Breive (i Bykle), " Vrevig·
Oddeskar (do.), Oddersgaard·
Kjiggjaastad (Aaseral), Kittelsdal·
Kaalestrond (Lunde), Kalvestrnnd·
Geisar (Lom), Gedser.
Juland (do.), » Lifla11d.
Gjeitsto (Thel·), Gjedestad.
Sauar (do. Synde.
Sjaak (Gbr.), Skidager.
Kvitseid (Thel.). Hvideso.
Nedal (Rom.), · Nittedal.
Frogner (Follo), Fron·
Oykaasen (Davik), Ggaas.
Stauri (Nordfj.), Støvereide.
Vodlaakro (Sogn), Vallager.
Robjorgaiie (Nordfj.i, »Roberg·
Rov (Hall.), Raaen.
Urde (»Ule«, Vaagaa), Ulleberg.
Lauvdal (Bygl.), Lopdal.
Haitkodd (Aaseral), Hamkull.
Austru (do.), Østerhus.
Aardalen (Stryn), Erdal.
Marsjo (Vesleelvdalen), Medsa-
Lauperag (Dalarne), Lovbrekke.
Sogus (Bygl.), Salvehus·
Stuttstog (do.), Stokestueii·
Grei-brokk (do.), Greprok«
Forns (Hetland), Furaas
1
— o. s. b. Det er reint »utrulegt, kor hage dei
hev voret til aa rengja all Form og Meining ut
or vaare Bygdenamti. Sumetider hev Tullingskapen
gjengjet so vidt, at dei hev sett reint andre Namn
paa Gardarne enn dei hadde. Naar Leines vert
skrivet ,,Ledingen« elder ,,Gjøsløen« ,,Yttrestøl«
o. sl., so finnst her ikkje lenger korkje Ev elder Sten;
det bck kadt bukt i øve Virska. Og slike Titfclle
finnst fleire Studer. Dei spurde ein Vonde i Mord-
landeum Namnet paa Gardeii hans; ,,aa«, sa
Bonden, ,,Garden min heite no Nabbenz men han
kallas Gjertstoleii i den hellige Skrift-Lid Dei hev
faret der og tullat og mishoyrt og mistydt og
misteket; so hev det og hendt, at sume Gardar
hev fengjet reint framande Namn. Alt slikt maa
greidast upp i; men daa kami Ein likso vcel taka
det andre med.
Heradsstyri bar faa Bod um aa skriva upp og
senda inn alle Namii, slik som dei lyder i Vygdi.
So set Ein ei Nemnd av lærde Menn, som ser
igjenom det alt og set Skikk vaa det; men desse
Menn maa ikkje vera av desse danske elder dansk-
svenske Maalstrcevarar; det lyt vera vituge og klaar-
tenkte norske Menn, som veit aa taka Tingen som
han snur, og som ikkje er rædde aa boygja seg fyr
det Roynlege og Sanne. ’
G.
Fraa Tyskla11d.
(Brev til »Fedraheimen«.) —»
Berlin den 5te Juni.
Det er vist eit Sersyn i heile Kongemordar-
soga, at den same Fyrste tvo Gonger paa berre
tri Vikur hev voret Maalet fyr Mordarens Kula.
Denne LEra vart spart aat Tyskland. Etter Hodels
Freistnad hev me her livt i sterk Uro og Hugspa-
ning· Trass i, at ,,Undantakslogerne« mot Sosial-
demokratarne vart kasta av Riksthinget med ZJH
Fleirtal, tok Regjeringi med Politihjelp so hardt i
1notSosialistarne, at Ein reint laut spyrja seg sjølv,
kvat ho daa i Grunnen «hadde viljat med Undan-
takslogi, naar ho kunde gjera som ho vilde ntan
den. Til kvar Dag spurdest det, at Forsamlingar
de) ,,Deii hellige Skrift«» er i N. Thi Fylke alt, som
stend paa Prcnt. Naar Ein brenner upp eit Stykkje
av eit Avisblad elder slikt, so segjer dei: »brenn« du
upp Guds Ord?««
T - —
Peter Schlcmihl.
(Gtter Chamisso ved Andr. Holaas.)
Framhald.
Um hin ukjende Graaklcedde visste han berre
det, at han aaleine kunde laysa meg fraa min
Vanskipnad, at eg sette all mi Von til det Mate,
hanhadde lovat um »Aar og Dag«, at i»eg trudde,
han kunde finna meg yveralt, eg aldri honom,
og at eg difyr hadde latet all Leiting fara.
Festdramben og mi Aatferd under ·Festen
- gjorde, at dei sterktruande Byborgarar i Fyrstunne
heldt fast paa si Meining· Men snart fekk dei
daa sjaa av Avisorna, at Kongen av Preussen
var heime »og ikkje hadde tenkt paa Burtferd di-
helder. Men ein Konge var eg nolikoelog maatte
so vera, ja endaa ein av deirikaste og kongelegaste,
dei visste berre ikkje tven. Heimen hev aldri havt
Grunn til aa klaga yver Vant paa Monarkar,
imindsto ikkje i vaare Dagar; dei gode Folk, som
aldri hadde sett ein Konge, gat snart paa denne,
snart paa hin—Greive Peter vardt altid den,
han var. —
Til Byen kom ein Kaupmann, som hadde
vortet rik ved aa gjera Uppbod — ved aa snyta
deim, som hadde borgat honom Varar og Pengar.
Han sat no godt i det og kunde gledja seg med
stor aalmenn Vyrding, og han kastade ein breid ——
men nokot bleik — Skugge fraa seg. Han vilde
her utstella den Rikdomen, han hadde samnat,«til
Dramb, og han vilde endaa tevla med meg.
Eg rodde til Pungen min og hadde snart Amin-
gen so»vidt, at han laut gjera Uppbod andre Venda
og layna seg paa hi Sida Fjellet· So var den
Soga ute. — Eg hev paa denne Staden ——.
diverr — gjort mange til Letingar og Dugloysrm
Trass iden kongelege Dramb og den Øydsla,
som lagde alt under min Fot, livde eg i mitt Hus
myket simpelt. Eg hadde lært aa sjaa meg vel
fyre« Det kunde ingen annan enn Bendel koma
inn i mine eigne Rom, paa inkje Vis. So lengje
Soli var appe, heldt han og eg oss inne, og det
heitte: Greiven arbeider i sitt Kabinett. Med desse
Arbeid stod i Samband dei mange Bodberarar
— um alle Verdsens Smaating,· —— som eg sende
ut til og tok imot fraa alle Kantar. — Berre um
Kveldeii tok eg imot Selskav anten under Trei
elder i Salen, som daa var upplyst etter Bendels
Raad. Naar eg gjekk ut, maatte Bendel altid
fylgja meg med Argusaugo, og eg gjekk berre ein
Stad —- til Skogmeistarhagen — og berre i eit
9;Erend; for min Kjærleik var mitt Liv, mitt Hjarta,
mi Saal.
Mina var«i Rayndi eit elskverdugt, godt,
hogvart, uskyldugt Barn. Eg hadde vunnet henne
heilt; ho visste, audmjuk som ho var, ikkje, kvat
som gav henne framum so mange andre Verd i
mine Augo, men ho gav Kjærleik fyr Kjærleik med
den fulle Kraft av eit uskyldugt Hjarta» Ho elskade
som ei Kvinna, sjolvuppoffrande, sjolvforglaymande,
tilgjeven den aaleine, som var hennar Liv, sorg-
laus, um ho ogso sjolv skulde ganga under, d. e.
ho elskade verkeleg. —
· Meii eg —- aa, for ei gryfjeleg Tid — gry-
sjeleg! og likevel verd aa ynskja att tusund Gonger
—— ofta hev eg saman med Bendel graatet,
etter at eg ovanpaa den fyrste sanselause Rus kom
til meg sjolv att og skodade inn i min Lagnad —
graatet yver, at eg, Skuggeloysingem med liskrande
Sjølvkjcerleik, som m aatte svika, forde denne Engel,
denne reine Saal, inn i mi Ulukka! So tok eg
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
