Full resolution (JPEG) - On this page / på denna sida - Sidor ...
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
Below is the raw OCR text
from the above scanned image.
Do you see an error? Proofread the page now!
Här nedan syns maskintolkade texten från faksimilbilden ovan.
Ser du något fel? Korrekturläs sidan nu!
This page has never been proofread. / Denna sida har aldrig korrekturlästs.
196
« Fedraheimen.
10de August 1878.
saa Magt til aa sri seg fraa dei Fordomar, som
til dessa hev staytt deim burt fraa retteleg aa skyna
denne Saki; at det maa koma større Klaarskap i
Uppfatningi hjaa deim, som stend i Brodden fyr
Skulestellet paa Bygderna, og at dei yngre Stu-
derande vil stella seg paa Maal-Sida i Flokk og
Fylking og med Kunnskapens Magt og Ungdomens
Varme hjelpa alle deim, som no arbejder paa ei
Reisning av eit nytt Nattonalmaal Naar desse
Krafter nemleg skeer Lag med deim, som alt er i
Arbeid, vil den Dag enno snarare koma, daa Noreg
ogso i Tungemaal og Bokavl er eit sritt og Halv-
stendigt Rike·
Til sisst berre eit Par Ord til Verjing mot
Mistyding Under Arbeidet med aa skriva detta
hev det altid voret klaart fyr meg, at den, som er
Skuld i, at eg skriv detta, nemleg Skuledirektor
Bonnevie, baade etter si Stilling og sin Dugleik i
so mange Greiner av Undervisningi hev Krav paa
Vyrdnad og Æraz men paa den andre Sida hev
—eg ikkje tort setja detta Avsyn yver dei Krav, som
eigi Tric i denne Sak og Kjærleik til vaart fagre
Folkemaal hev sett, og det vil eg vona, at helder
ikkje Skuledirektvren vil hava imot meg fyre·
· Kristiania, den 9de August 1878.
J »Dagspostcn«, som i den seinare Tid hev
havt fleire gode Stykkje um Maalstriden vaar, skriv
ein Jnnsendar um Bymaali: ,,Byarne er ikkje tekne
med, rimeligvis av den Grund at Folk held danskt
Maal og Bymaal fyr aa vera same Tingen. Det
hev ofta voret sett fram detta, at det berre er
Landsfolket, som lid under den danske Maal-Klemma,
og at det vilde vera likso stor Urett motBybuarne,
naar dei vart noydde til aa bruka eit norskt Maal,
som det er syr Landsbuarne, at dei no lyt bruka
det danske. Detta er daa ikkje full Sanning etter
mi Meining og etter den Kjendskapen eg hev til
Tingen. Bybuarne maa nemleg skiljast i tvo
Bolkar. Fyr aa vera trygg skal eg her berre tala
um Tilstandet i vaar gode By Nidaros. Den
simple, lægre Bolken, Arbeidsklassen elder kvat de
np vil kalla honom, talar ikkje Bokmaal, som og
rimelegt er; for Størstelnten av dei er syr lenger
og stuttare Tid sidan slutte inn fraa Landet, maa-
vita. Og tilmed dei ,,innfødde" av same Bolken
talar meir norsk enn mange (kannhenda dei sjolve
med) vil kjennast ved. ———Er enn ikkje Aalmuge-
maalet her ei Mynsterform, so er det daa ei av
dei norske Former, um enn kannhenda ei av dei mest
nedsleppte; og um det gagnlege i, at Undervisningi
ved By-Aalmugeskulen heldst paa Barnets Heime-
memaal, kann eg ikkje tvila. Det hev vortet god-
kjendt mannjamt no som ei Skylda mot det norske
Maalet aa ikkje gjera Narr av det i (Aalmuge-)
Skulen, aa ikkje» med Spe avvisa eit Svar, som
eit Barn kjem med paa sitt Bygdemaal· (Annat
kann Eiii iallfall ikkje segja høgt). Ja tenk, norskt
Maal skalverta tolt i eit norskt Barns Munn, som
ikkje hev høyrt nokot annat Maal! Hev du, norske
Aalmugemann, haveleg takkat dei »Dannede« fyr
ein so stor Godvilje, ei so stor Upposfring2«—
Dersom det ikkje var so syrgjelegt, so upp-argande,
so vilde detvera i hvgste Maate flirande aa høyra,
at Aalmugeskulelcerarar seer slike Formaniiigar· Og
endaa vert kannhenda ikkje den Fyreskrifti til Full-
nad sylgd. Vcel skulde Ein tru, at Lærararne med
Fysnad vilde taka imot eit slikt Loyve og bruka
det so langt og so vidt dei kunde, daa dei sjølve
oftaste hayrer til.h Aalmugenz men me hev no alt-
for mange Dame paa, at Bondegutar, som hev
’vortet nokot ,,meir enn Faer sin-O hev vortet dei
argaste Aristokratar·« — —
Stavallger (Vrev). Eksisen paa Madla-Sletta
slutad med Mynstring syr Brigadesjefen Oberst
Wergeland den 1ste og Ldre Ang. Veeret var kok-
heitt; men alt gjekk væl, og Obersten leet um, at
denne Mynstringi var den beste, haii hadde set
her. Moeii var full ao Folk fraa ymse Kantar;
19 Maiin av Kristianssaiids«Vrigademusik spilad.
Det ser ut til, at Madla vert Ekserplads Vonom
lenger. Det er i Aar uppsett tvo Hus der til aa
hava Herklaede og slikt i, som dei fyrr hev kjayrt
til Sandnes og·Stavanger. Det er og Snakk um,
at ein Bataljon til skal eksera her; daa· vil det um
nokre Aar verta ikr. 1500 Mann i alt.
— Miltbrand er ute att her ved Stavan-
ger. Paa ein Gard heiter Kraako, dauad ei Ku;
Maanen flaadde Kui og grov henne ned i ein Myk-
dunge. Men sidan kom deipaa« at det nok hadde
voretMiltbrand detta, og dermed fekk Dyrloekjaren
Kui uppgravi att og nedlagd ein annan Stad-
Men under detta Arbeider vart Maanen, som nok
ikkje var fnll-heil paa Haandi, fengd, og detta tok
seg so styggt app, at han no ligg paa Sjukehuset
og er aa kalla utor Vonom. Sidan hev det stur-
tat ei Ku til syr denne Maanen. —:— h.
Dei norske Songarar song i Theatret i"
Havre syr fullt Hus og stort Samtykkje. Etterpaa
fekk dei av Songarlaget i Havre ein stor gylt
Krans av Eik- og Laurbærblad med Paaskrift:
,,La sooiete ehorale ·L·a Lyre Havraise 2
—A.01«1t«1878 Hr la Sooietei ohorale des Studiauts de
Christiania-.lc — Daa dei kom heim (um Onsda-
gen), heldst det Fest fyr dei paa ,,Tivoli« (Klin-
genberg). »
Eksamcn Attillnc. Andre Uppgaava i Stil:
»Ludvig Holberg og hans Betydning for Samtid
og Gftertid.«
Fesjaa ved Moss· Hestarne var jamgode
med dei som vart sramsynte ved Fredrikstad isjor,
Stutar og Kvigur vcel so gode, men Mjalkekyrne
nokot laakare. Jkring Fredriksstad hev dei eit
godt Buslag ,,Thorso-Rasen«’, som gjev sramisraa
gode Mjalkekyr.
Paa Holdaassaetri ved Steinkjaer tok ein Bjarn
paa dei tvo Sætergjenturne der og beit den eine
iNakken, den andre i Ryggen og Armen. Dei
hadde endaa so mykje Samling, at dei dreiv Bu-
skapen inn i Fjoset, syrr dei tok til Bygdar; men
det var so vidt dei naadde fram til Folk. — Da-
gen etter skal fleire Bjornar vera sedde ikring den
same Staden-
Tvo Smaagutar i Grungedal i Thelemark
var uppe paa ein hag Fjellknaus og reiv Gras.
Daa dei skulde heim, hivde den eldste ein Stein
utfyre Fjelltrammen; den yngste vilde sjaa etter
Steinen— og rauk so utsyre. Det var ikkje spyr-
jande um Liv; Veinskaali ikring Heileii var reint
sundkrasadz og Klædi var rivne av Kroppen; men
underleg nok var Kroppen sjølv heil, aa kalla fyr.
Daa Prills Napoleon kom til Kristiania, var
det sume Tankelausingar, som skreik Hurra fyr denne
Maanen. ,,Berg.Tid.« skreiv um detta og meinte
at det kunde Kristianiasolket gjerna latet voret·
«Men Cornelius Steendahl forsvarar i Adresse-
Avisa Hurraskriket med Nebb og Klo og meiner
paa, at naar Napoleon kjem tilBergen, so vil han
au rova Hurra. — Det bør Cornelius Steendahl
hava Lov til.
Utlandet. Turkiets Politik er aa draga i
Langdrag. Det hev dragnat hardla langt ut med
Romingi av Festningarne Sjumla, Varna og Ba-
tnm. Endeleg hev dei daa ramt Sjumla, og Ryss-
arne hev hersett dette turkiske Bolverk, som aldri
fyrr hev voret under Fiendesot. Kommandanten,
Fasly Pasja, ein av dei duglegaste turkiske Hersør-
arar, gret, ’daa han fekk Order fraa Sultanen til
aa roma Festningi. Han hadde ikkje att meir enn
7000 Mana, og Sjumla treng 60000, so han
hadde ikkje havt Mottak, um Ufreden hadde byrjat
paa nytt Lag. Ryssarne hadde ogso kringsett
Festningi soleids, -at- det var Uraad aa søra inn
meir Hjelp. Det var ogso Tak til aa ganga um
Festningi ved Pravady og gjenom Kamtsjikdale11,
og ho hadde disyr etter den nyare Krigsxfring misst
myket av sittVerd. Annarleids er det med Varna.
Denne Festniiigi· hev like til det sidste voret haldi
i Forsvarsstand med den største Umhug, og dei
ryske Jngeniorgeneralar hev stødt haldetVarna fyr
ei terk Festning, som ikkje var takande utan med
det største Mannspille. Ryssarne hev diny og like
til den sidste Tid veret rædde, at Turkarne skulde
gjera slike Vringlor med Rømingi, at det lett kunde
verta ny Strid av det. Turkarne hev daa og sett
det Vilkor syr aa rama Varna, at den ryske Yver-
kommando skulde draga den’ryske Heren undan so
langt som »49 Timar« fraa Konstantinopel. Men
dette Vilkor vart vandat av General Todleben.
Det er likevel ikkje trulegt, at Turkarne vil lata
det komatil ny Ufred syr Varna Skuld. Gtter ei
Tidend fraa Konstantinopel, som hev stadet i ,,Pol.
Corresp.««, skal Saki verta greidd paa den Maaten,
at Ryssarne byrjar um 8 Dagar med den aal-
mennelege Røming, som er umtalat i Berlinsemja;
iMillomtid skal Batum og Varna upplatast til Ryss-
arne, og so skal desse roma Umkverven aat Kon-
stantinopel den Zlde Aag.
Hersetningi av Vosnia og Hersego-
vina hev ikkje gjenget syr seg utan Blodspille·
J Hovudstaden Mostar skal det ha brotet ut eit
Folkeupprør: nokre Gmboettsmenner hev vortet myrd-
ade. Tri turkiske Bataljoner skal ha samlagat seg
med Upprorarne, men tri andre gav seg i Lag med
dei austrikske Troppar og skal ha teket Vegen til
Metkovic for aa fly yver paa austriksk Grunn, um
det knip. Den 5te August skal likevel Austrikingarne
ha marserat inn i Mostar utan aa møta Motstandz
men fyreaat maatte dei slaast med nokre Upprors-
flokkar. Porteii leikar med tvo Skjoldar i denne
Saki. Han gjer Jnkjevetta syr aa roa Folketi
Landet; derimot skal han ha gjevet Forareii aat dei
regulcere Tropper i Bosnia Order til aa lata dei
muhamedanske Friviljuge, som vil gjera Motstand
motAustrikingarne, faa deiVaapen, som finnst paa
Upplagsstadom og i Naudssall Vaapni aat dei
regulaere Herfolk; sidan kann det heitast, at Vaapni
er rødade· Porten vil ikkje likefram brjota av
Tingandet med Anstrike, men han set uvp Krav,
som ikkje kann uppsyllast. Bland slike Krav er aa
nemna: at det skal setjast ei vis-3 Tid syr Herset-
ningi, at Yderskotet av dei bosniske Jnntekter skal
ganga til den turkiske Statskassa, og at Porten
skal hava med Utnemningi av Gmbcettsmenner all-
stad der Muhamedanarne er i Ydertalet
Lord Beaconsfield og Markien av Sa lis-
bnry er utnemnde til Hosebondsriddarar. Sidst
Laurdag heldt Londons Borgarskap ein stor Fest
syr deim i Guildhall; dei skulde utnemnast til Ære-
borgarar av City.
Det heiter seg, at Frankrike helder ikkje
skal ganga havandslaust fraa det store Skifter; det
er Tuni·s som skal verta Luten aat det.
Lærarpostar.
Lærarp. i Flaabygd, Anneks til Lande, Thelemark
"24 Vikuc, derao 4 ning. s K2—. Vikaz Kostp. Kr. 4,20
(4 Vikur Kost in natl. Umskipingar moglege.
Std., Flaalwgd Skk. 6 Vikur fraa 7de Aag. (?).
Lærar41. i Vessen· 36 Vikur; leigde Stovurz Kr. 8
og Kostp. Tromsoy Std· Veffeii Sknlek 6 V. fraa 22
Juli-
Kr.sand.
2 Lærarp. i chedfjord, Senjen· 1) 36—40 V.;Kr. 8
og Statstillek1g, Kost in nat. LeigdeStovuriZKrindsar,
Umg· i 3. 2) 36——40 V., same Lonz berre Umgang.
Tromsoy Std., Soknepr« Berge, til Utg. av Ang.
1 Andrelcerarp. ved Gjoviks Borgarskule. 30 T-
Vika, Religioii, ,,Norsk,·’ Mathem. og Rekn. i dei ovste
Klassrm 1600 Kr. 3 Mdr. Upps. Søk11. til Provst Voss
i Vardal (Formann i Skiilek.) til 10de Sept.
Snipstadenes faste Kredsskrile, Ø. Thoteit. 30 V,,
8 Kr., Kostp. Kr. 4,80. Jordveg (med Husbygningar)
paa 20 Maal dyrkat og 172 Maal Udyrkat Jord, ,,hvis
halve Afkortning, der er anslaaet til 50 Kr. aarlig, de-
korterer i Skolelvimen« (?). Kredsen skafsar Skuleved»
Lærareii held istand Gjerdi og betalar alle Avgifter so
ncer som Brandskatt. tLange Neglar uin Leerarens Frag-
flytjing, sjaa ,,Fædrel.«) Hamar Std. (»Moralst Forhold
til seneste Tid««!) Ø. Thoteiis Skulek. 4 V. friia 30te Juli-
2 Postar paa Eker· 1) Lundebakkens Kredssk,. nytt
Skulehus med Bustadz 80 Kr. for Eldsang og Reinhald.
2) Andrelcerarp. ved Vestfossens Kredssk· 60 Kr. Aaret
istadenfi)r Bustad. 40 Vikur, 8 Kr., Kostp. Kr. 5.60.Kr.-
ania Std., err Soknepr· (pr. Drammen) til 12te Sept-
Erdals, Strcendernces og Vindedals Kr. J dei»2
Kr. Umg., i ein ,,Rodestne«· 30 B , 8 Kr. og Statsttll.
Kost in n. Moglege Forandr. Berg. Std. Lærdals Skk.
6 V. fraa 3 Ang.
Trykt i Ringvolds Boktrykkeri.
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
