Full resolution (JPEG) - On this page / på denna sida - Sidor ...
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
Below is the raw OCR text
from the above scanned image.
Do you see an error? Proofread the page now!
Här nedan syns maskintolkade texten från faksimilbilden ovan.
Ser du något fel? Korrekturläs sidan nu!
This page has never been proofread. / Denna sida har aldrig korrekturlästs.
294
Fedraheinteii·
6te November 1878·
held, daa dei ikkje seer nokot syr sitt Bruk. Held
det paa slik, so vert det hardt aa greida seg, men
verst syr dei Spekulantarne, som kaupte· upp so
mykje Skog i dei dyre Tider.
No paa Selljord-Fesjaaet fekk Lensmannen i ein
Gut, som vilde bhta fraa seg tvo falske Krunestykkje
Uin han hadde gjort dei sjav, veit eg ikkje; Saki
er no fyr Retten. 15. s-
11, Morged al Eg skreiv eit Brev i »Fedrh. «
No. 10, der det bl. A. var fortalt um too Gutar, som
vilde paa Folkehogskulem men let seg fraatelja av
Presten. Ved ei Mistydiiig hadde Bladstyret sett
til Yverskrift: ,,Kvitseid,Telemark-«; og det kom
daa til aa sjaa ut som nm detvar Kvitseidpresteti,
Soga galt. So var det daa ikkje· Cg skulde ha
rettat Mistaket fyrr; men det vart ikkje av. No
hev eg sengje ei Minning um det sraa Presten,
som sjolvsagt ikkje ynskjer, at slikt skal segjast paa
Prent, naar det ikkje er sannt, og eg bed daa um
hermed aa faa Mistaket rettat.1)
— Stor-Soga i Aarboki vaar syr 1878 er
som De veit Arvesens og Ullmanns Telemarksserder
Det var merkjelegt som desse Menn vekte Uro, der
dei soor. Her i Morgedal lagde Arvesen ut um
Yggdrasil og hadde ein stor Tilhoyrarflokk av baade
,Menn og Kvinnur. Det var just Jonsokaftan, og
Ungdomen hadde sengjet istand ·ein ,,Jonsokvak«
med Felelaat og Dans. Deilfekk Arvesen med dit,
og han sortalde Sogur og talad syr dei. Detta
kom vcel med fyr Lesararne i Vr)gdi. No visste
dei daa, kor dei hadde honoml — Der vart mykje
Tale og Strid um detta. —— So kom Ullmann og
Torjus Hansen· Det møtte npp mest aa segja
Mann av Huset. Ullmann talad hver Davids
, Salm. 144, 11 sg. Fyrr Talen byrjad, song dei:
,,Jeg kjører frem gjenem Straalefryd«; Songeii
vart ford av Torjus Hansen. Meii sainstundes,
fortel Folk, stod det ein Mann — ein Lesar —
burtpaa ein Nut med eit Tutarhorn i Haandi syr
aa forstyra Forsamlingi og stydja Sine i Faareiis
Stund. Men hanthoyrdest ikkje; han vart reint
neddoyvd av Torjus Hansens kraftsulle Song. —
l) Vladstyret lyt taka Skuldi paa seg. Der variBrevet
fortalt um Lensmannsvalet i Kvitseid, og so trndde
me, at Brevsendingi var derifraa.
J Tclcmarki.
t. Per ,,Pussig«.
·(S?;;k.)
»Nu, min Herre, skal De ikke tcendeY« Per
drog Pustens tungt. Tak so fram Tollekniven og
Snaddepipa, karad ut, og gjorde seg reidug til aa
karoa Sigaren i Pipa si. Det var Greidiir for dei
,,verdenskloke« Herrarne» Dei klappa Hender og
ropa: ,,Bravo, bravissimo l«·— Per heldt syr Øyro
sine og skalv. Men ein af Fylgje hans sagde:
,,Han hev no inkje voret i Byen syrr, han
Per, og so er han litt stutttenkt au, Stakkaren".
So strauk ein av ei Tendstikke og skulde burt
og hjelpa’n Per. Han viste Jpaa sin eigen Sigar·
Daa gjekk det upp fyr Tullingen. Han stakk Tjukk-
enden inn i Maanen,’ sette Stikka stil Smalenden
og sang, so Kinni gjekk ut og inn som Sidurne i.
ein Smiebelg. Han helthugo att og la’Hovudet
bakyver, som han var rædd ei Sprengjing elder Els-
plotion. Dei skraalad, stampad, klappad og lo, og
detti lokkad fleire til.
’So sortel Folk;
um Soga er sann, tor eg ikkje
segja fyr vis-st.
» Ungdomen var sælt uppglodd etter detta Matet,
og mange sette seg fyre aa reisa paa Folkehøg-
skulen eingong. So kom det i Bladi um Arveseiis
Skule i Seljord — Sagatun under Skorvefjell ——;
og daa lovad mange aa fara dit. No,daa Skulen
tek til, ser det smærre uth Dei skuldar paa dei
laake Peningtider og so frametter. Til desse vil
eg segja liksom Hjalte til Rolvskjempurne: ,,No
gjeld det aa visa i Gjerning, det me so tidt hev
sagt med Ord-O at« Folkehogskulen er oss kjær.
Hellest er visst mange gladeiSkulen her uppe, og
det sceter ikkje, at A. S. og 0. S. førerliksom Strid
um ’n: dei er visst samde i Hovudtanken·
H. S-
111. Tromoyi ved Arendal, 18de Oktober.
Den religiøse Vekkjing, som hev faret som ein
Strauin gjenom Landet i dei seinare Aari, hev
teket fullt so mykje her som andre Stader. Ho
var syrst metodistisk, og Metodistarne fekk seg eit
heilt Kyrkjelag her, og dei hev bygtKyrkja i Aren-
dal au. Sidaii vart denne Vekkjingi —— mest Ved
,,Lutherstiftelsens« StrOev —— meir ,,pietistisk,« som ein
kunde merkja paa det, at dei Vakte inkje lenger
meldefseg ut or Statskyrkja. Nokon Skil paa Tru
og Meiningar kunde ein inkje vidare merkja. Denne
religiøse Vekkjingi hev gjort mykje godt her; ho
hev vekkt Folk upp or den gamle Vanekristendomen
og sett det personlege Andsvaret syre kvar einskilt
sterkt stam. Likaeins hev ho fenget rudt mykjet
vekk av den gamle Raaskapen med Drykk og Ulivnad,
so at denne Vekkjing hev gjort mykjet til, at ei
gloggare Skamkjensla fy·r slik Raaskap er komen inn
iFolks Tanke no en fyrr, daa det Vart haldet
syre eit Karsstykkje aa drikka seg fnll ein Gong
imillom. Men det er ein leid Ting ved denne
Rørsla, at i di ho hev ein Styggje fyr det vonde
iMenneskja, so hev ho og ein Styggje fyre alt men-
neskjelegt. Det hev voret sagt fyrr i ei Brev-
sending til detta Bladet, at den pietistiske (elder
Hangeske) Vekkjing hev Rom fyre det menneskjelege
i seg liksovel som t. D. Grundtvigslæi-a. Det vil
ikkje hova paa Pietistfolket her. Den aalmenne
Meining um desse Ting er, at daa Menneskja av
Naturen er sordervad, so maa sylgjeleg alt det ho
hev gjort ao aandelegt Verk vera sordervelegt og
altso ubrukelegt syre den som er komen paa ein
betre Veg. Eg hevhoyrt ein av dei sremste Pie-
tistar (det var i Grannesokni det) som sagde, daa
det kom paa Tale aa saa Orgel i Kyrkja, at det
kunde inkje han vera med paa, avdi Miisikk var
det gildaste han hadde visst, daa han var i »sitt
naturlege Tilstand,« og so maatte han sjolosagt
mislika det no, daa han hadde fenget eitnytt Sinn.
For altdet han hadde likat, fyrr han vart umvendt,
det maatte han hava Mothug fyre no. Me skal
berre« stræva syre det eine Naudsynlege, — ja og
so Maten daa. Nokot solkelegt Aandsliv kann
inkje veksa sram av slik ein Jordbotn· Det er
umoglegt. Men det scer me tru, at denne pietistiske
Vekkjing er ein Vegbrpytar fyre ei meire sunn og-
sann religips Folke-Vekkjing, som kann taka upp
i seg det menneskjelige au og bera det fram kor-
klaarat,sog som disyr kann gripa vidare ikring
seg ogso. Me scer vona, det gjeng so. Pie-
tistarne Vert daa —— som dei, som skalbroma Vegen
—— historisk naudsynlege»
cin Ting kann me læra av baade Metodistar
og Pietis.tar Det er aa tru paa vaare Hugmaal
(Jnteresse) og hjelpa dei fram, um det endaa skal
leita paa baade osssjolve og den kjære Pengepun-
gen. Det er forunderleg aa sjaa kor samheldige
dei kann vera og kor mykjet dei kann saa fram
ved detta, at alle Mann er med og dreg paa Las-
set· Sjaa Metodistarne her! Jnkje er dei so mang-
mennte og inkje hev dei so mange Pengemenn
med seg helder. Men sjaa til, um dei inkje baade
fekk bygt npp Kyrkja si og lpner tvo Prestar au,
og endaa skal der Pengar til -Traktatar og slikt.
Og sjaa for Penger det kjeni inn til Missjonar
og den Ting! Det er ein Hugnnd aa sjaa-
Men det er inkje Hugnad aa sjaa paa Fol-
kevener og Maalvener og dei. Sjaa no t. D.
denne Maalfaki· Kor mange er det ikkje, som hev
slik Eldhug og slike sagre Ord syre henne, naar
dei talar um henne? Men kjem du til deiogspyr,
um dei vil spandera ein Dalar elder so fyr aa
vera med og hjelpa ei kjær Sak, so —- hev dei
ikkje Raad. Det ser ein so tidt Eksempel paa-
Sjaa no denne Folkehogskulesakil Me heve
— »Bid Enden af, ——den spidse!« rettad ein.
,,Ho—ot?« spurde Per."
,,Bid Enden af den, — den spidse, siger jeg!« —-
»Ne— ei, um eg det gjer —!«
,,Saa —!« sagde Hjelparen, tende ei ny Stikke
og synte paa sin eigjen væltende Sigar. Men
so kom haniSnarvendingi til aa stinga den tende
Enden as Sigaren sin inn i Munnen, so Oska datt
av, og Elden saud paa Tunga. Han sputtiid og
bannad, alle lo.
Per kunde snaudthalda seg. Veslefing dansad
og spratt mat Fylgje honoms·
,,Aa, paa d——d——den Maatenl« sagde Per,
beiti Sigaren, sputtad, bannad, lagadseg som
han brende seg, og skalkehermde Hjelparen sin, so
Vonderne lo seg mest ihel. Bykararne lo au, men
skynad Ingenting.
No provde Per aa tenda· Men Sigaren var
stutt no. Han var rædd han skulde brenne Nosi
si, heldt for ·den med vingstre Hondi, med’ han
tende med høgre. Men so klomseleg var han, at
han stakk den tende Fyrstikka inn mot Haandbakje,
so han brende seg. Daa kastad han Sigareni
Avsinne langt fraa seg, sputtad etter’n og skreik:
,,Tv—tv—tvivøri deg, Styggent« —
»Han hev aldri roykt Sigar fyrr, Faavitingen
han er«, sa ein av Bonderne stillt» til Bymennerne,
som trengde seg uin dei. Dei lo og klappad: ,,da
capo, da oapol«·
Per glanad og rullad med Augo.
Det var makalaust til Mora! —
So slog dei Vin i Glasi, og kvar tok sitt, men
Per rarde seg inkje. »Skal vi klinke,« sa ein og
stoytte til Pers Glas.
»Kling——kling—klinke ?" sa Per-
· ,,Han skynar inkje Meiningi, Tomsingen,«’ for-
klarad ein af Bøndarne.
,,Drikk,« skreik mange, ,,drikk Mannl«
»Ja, dr——dr—drikk meg til so,« sagde Per.
»Dr—— ——dr—dr—drikk meg til so,« hermde dei
burti Flokken.
Men no rauk ein fram og flidde Per Glaset.
Han blei standande eit Vil og stirde nedi Vinen.
So heldt han Glaset høgt upp og ropad, so det
gnall: ,,Bt)karar!« —— Tomde so Glaset i eit
einaste Drag, sette det sraa seg, gjekk runt Telet
i sprettande Halling, som slutad med eit villt Kast,
stod so midti Ringen, dei hadde gjort, med eit
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
