Full resolution (JPEG) - On this page / på denna sida - Sidor ...
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
Below is the raw OCR text
from the above scanned image.
Do you see an error? Proofread the page now!
Här nedan syns maskintolkade texten från faksimilbilden ovan.
Ser du något fel? Korrekturläs sidan nu!
This page has never been proofread. / Denna sida har aldrig korrekturlästs.
46
Fedraheimen.
20de Marts 1889.
Ja me hev fleire en me veit aa nevne,
Som gjeng mae os i Livets Kamp paa Jord.
Og naar me so alt godt og sant vil fevne,
So skaa var Seger og vaar Løn bli stor!
Um Jnnsamling av Norske Folkeminne.
(Av Moltke Moe.)
. Hr. M. K. bed meg um aa greide ut det,
som er utgjevet av gamle norske Minne og Truer
og sovoret, og so au det, som er skrevet um dei-
Det skal eg so gjerna gjera· — Gg tarv ikkje taka
med slike Bøker, som hev vortet for mykje tilski-
pade av Samlaren, hell inkje nyttheve. Gg nem-
ner ikkje slikt smaatt hell, som finst i Bladom
allstad. Fyrst tek eg
1- LEvcutyri (Sogur).
1. P. Chr. Asbjornsen og Jorgen Moe,
Norske Folkeæventyr« Det er fleire Utgaavur.
»Den fyrste fullfzeirte, den dei kallar den andre
fraa 1852, den siste — 5te — fraa 1874.
3. P. Chr.Asbjørnsen, Norske Folkeceventyr.
Ny Samling. Med Bidrag fra Jørgen Moes
Reiser og Optegnelser. Utgjevne 1871 og
1876. Den siste Utgaava er det 5 nye
Stykke i. —- Her er det uppattrykt Sogurne,
som stod i ,,Juletrceet«’ syr1850, 1851 og 1866·
3. Anders G. Vang, Gamla Reglo o Rispo
ifraa Valdris Kr. 1850 (C. A. Dybwad.)
4. (H. Ross), Ein Sogebundel. Kr. 1869.
(Det norske Samlag). -
5. KristoferJanson, Folkeceventyr, uppskrivne
iSandeherad [av S. Sørensen]. Med Utgrei-
dingar og Upplysningar av J. Moltke Moe
Kr. 1878 (Det norske Samlag).
So’ finnst det fleire Æventyr i desse Voker: s«
Jvar Aasen, Prøver af Landsmaalet i Norge.
Kristiania 1853.
P. M. Svegaard, J Fjeldbygderne.
1868 (J. W. Cappelen).
A. E. Vang, Gamla Segner fraa Valdris, ut-
gjevna av J. E. Nielsen.
1 (ikkje meir utkomet). Kristiania 1871 (J.
Chr." Abelsted).
Bladet ,,Dølen« (udgjevet af A. O. Vinje),
Aari 1868, 1869 og 1870.
Segner fraa Bygdom 1V(d. e.111), Sogur
m. m. fraa Valdris og Hallingdal ved Hall-
vard Bergh. Kristiania 1879 (Det Norske
Samlag). .
Hallvard Bergh, N1)e Folkeceventyr og Sagn
fra Balders. Kristiania 1879 (J. W. Cap-
Kristiania
pelen). — Men Utgjevaren hev umskipatnokre
av Sogurne.««)
11.· chnet,
1. A. Faye, Norske Folkesagn. 2dre Upplag·
Kriftiania 1844 (1ste 1833). «
2. P. Chr. Asbfjvrnsen, Norske Huldreaeven-
tyr og Folkesagn. 3die Utgaave fraa 1870.
(1ste fraa 1845—»48, Ydre fraa 1859).
3. J. E. Nielsen, Svgnir fraa Hallingdal.
Kristiania 1868 (Det Norske Samlag).
4· L. Daae, Norske Bygdesagn. Kristiania1870
(J. W. Cappelen).
5. L. Daae, Norske Bygdesagn· Anden Sam-
· ling· Kristiania 1872. (J. W. Cappelen).
6· Segner fraa Bygdom 1. Kristiania 1871
(Det Norske Samlag)·
7. SegnerfraaBygdom 11. Kristiania1872
(Det Norske Samlag).
8. P. Fylling, Folkesagn. Aalesund 1874
« (F. M. leen).
9. P. Fylling, Folkesagn. Anden Del (ny
Samling). Aalesund 1877 (F. M. Olsen).
10. O. Nicolaissen, Sagn og Æventyr fra
Nordland· Kristiania 1879 (P. T. Malling).
—— Det finnst berre eit Æventyr i denne
Samlingi.
11. J. Th. Storaker og O. Fuglestvedt,
Folkesagn samlede i Lister og Mandals Amt.
Udgivne ved O. Fuglestvedt. (Fylgjer med
Vladet »Agder«) Flekkefjord 1879· Fram-
hald endaa.
Av Skrivter, som forutan annat, au heve
Segner, maa eg nemna:
A. E. Vang, Gamla Reglo o Rispo fraa Valdris·
Jvasr Aasen, Prover af Landsmaalet i Morge-
P. M. Søegaard, J Fjeldbygderne.
A. E. Vang, Gamla Segner fraa Valdres, ut-
gjevna av J. E. Nielsen. 1.
S. Sørensen, Lidt om Sandeherred før i Tiden.
Kristiania 1872.
Segner fraa Bygdom 1v(d.e.111). Sogur
m. m. fraa Valdris og Hallingdal ved"Hall-
vard Bergh.
Hallvard Bergh, Nye Folkeceventyr og Sagn
fra Balders. "(Berre nokre faae Segner).
111. Av Visnr og Stcv er det utkomet:
1. Norske Viser og Sten. Med en Jnled-
ning af Jorgen Moe. Tredje forandrede og
forøgede Udgave ved Hans Ross 1868
M) S. Knntsen, L. M. Bentsen og A. Johnsson:
Udvalgte Æventyr og Sagn for Børn. 2dre Uppl·
(det fyrste kom 1865 og heitte»Askeladden«)Kr. 1877
(hjaa H«Aschehoug). Men Storleiken her er utaa-
landske Sogur, og dei norske er ofta ikkje paalite-
lege, som kjem seg noko av det, at Voki hev eit fer-
stilt Fyremaal.
(P. T. Malling)· (1ste Utg· under Tittcl:
Samling af Sange, Folkeviser og Stev i
Norske Ulmuedialekter 1840, 2dre Utg., ved
P. A. Nunch, 1847).
2. M. B. Landstad, Norske Folkeviser.
stiania 1853. (Chr. Tønsberg).
3. Sophus Vugge, Gamle Norske Folkeviser.
Kristianir 1858 (Feilberg og Landmark).
Dertis kjem dette:
Jorgen MIe, Samlede Skrifter 2dre Utg. Kristi-
ania 1877, (A. Cammermeyer). — Sjaa S.
96 ff., :54 sf. og 218 ff.
L. M. Lindeman, Ældre og nyere Norske Fjeld-
melodier— Kristiania. 1ste Utg. 1853, 2dre
Utg. 1878 (C. Warmuth). Tekstbilaget·
S. Grundtvig, Danmark-3 Folkeviser. Zdje Del
sf. Kjøbenhavn 1862· —- Mange Norske Visur
er her gjerne av Sophus Vugge og andre
Sophus Begge, Folkeviser fra vore Telemarken.
Særskilt Aftryk af ,,Folke«, 1ste Bind. Kjø-
benhavn 1859· J denne oesle gode Samlingi
er Visurne tilskipade etter vitenskapleg Maate. sc)
De Norske Studenters Visebog. Kristiania
1871. —Her finnst mange nye Stev ved
Hans Rose-—
1v. IV Trncr, Sedcr og Skikkar, og so-
voret hev me ikkje serskilte Samlingar. Den Man-
nen, som mest hev arbeidt med dette i vaartLand,
Skulestyrar J. Th. Storaker dvydde fyrr han
kunde faa det ut. Prøver av Verket hans hev det
do komet· — Hellest finnst det mange Smaating
um Truer i ille Segnsamlingar. Fyr Sederne
sin Deil maa ein helst halda seg til ,,Prcestegjelds-
beskrivelser« o. d. —— J desse Skrifter finnst det
i større Stykkje: »
J. Th. Storaker, Overtro og Sagn i Lister og
Mandals Amt (i ,,Folkevennen« for 1862, s.
369 og 449. Sml. fleire Stykkje samestad
for Aari 1859 og 1860 o. s. v.).
M. B. Landstad, Norske Folkeviser.
P. M. Søcgaard, J Fjeldbygderne. .
S. Sørensen, Lidt om Sandelserred før i Tiden.
J Th. Storaker, Oin de overtroiske Forestillin-
ger, som knytter sig til Hesten (i ,,Historisk
Tidsskrift« for 1871).
Hallvard Bergh, Nye Folkeaeventyr og Sagn
fra Balders. !
V. Endeleg hev me Gaatlir hcll ,,Spuks-
maal« og Ordtotjc: ·
1. W. F. K. Christie, NorskeGaatonutgjevna
av Kristofer Jansoii. Bergen 1868 (F. Peyer).
2. Jvar Aasen, Norske Ordsprog. Kristtania
Kri-
k) Ei Folkeutgaave ,,Norske Fornkvcede og Folkevisur««,
tilstipade ved J. M. Moe og Jvar Mortensen l,
Kristiania 1877 (Det Norske Samlag), hev ikkje no-
kot vidare nytt-
— — ,, —
,,Lilla Mormor."
Git Folkelivsbiloete fraa ei skaansk Skogbygd,
teiknat av Ave·
« »Aa, eg vert nog frisk til dess,« svarad Elfe,
ho hikstad etter Teven, daa den stcekjande Halsdu-
«ken vart knytt kring Halsen paa henne.
Hadde ei kunnug Menneskja sett Else iMark-
nadsstimet, vilde ho visst hava sagt Gjenta fyre,
at ho skulde fara heim og ganga i Seng, io bleik
saag ho ut, medan Augo glansad og Lippurne dir-
rad ved den høge Skratten hennar.
Olof spurde henne, med Ap yver den gamle
fromme Stikken, om han ikkje skulde gjeva henne
ei Salmebok iFestargaava. Det gruste lite ihen-
ne ved Maaten, han sagde det paa, men ho bad
skrattande um aa saa ein Leirgauk i Staden. Medan
Olof sprang burt syr aa kaup·a Leirgauken og der-
til ein maalad Trebite, som skulde tydaVogga med
eit Barn i, og Jngar nevehelsad paa ein Flokk
med Kjenningar, kom Thomas burt til Elfe.
,»,Vara deg fyr honom, um du ikkje alt hev
vendt Hagen din reint fraa megl — Han hev
igjen ei·——«
Meire vannst ikkje den ærlege Husmannsguten
segja, for Jngar vende seg braadt umkring og drog
Else med seg fram til ei Bud, der Olof stod og
vittad baade til deim og ein Flokk andre Gjentur,
han kjennde, at dei skulde koma inn-.
Else sylgde henne viljelaust,- likesom i ein
uhugleg Draum, og gaadde ikkje, at Thomas ogso
kom med eit Par Vener inn i same Budi·
»No skal her turast, Gjenturt Hist med Vin,
men egte Portvin og ikkje nokot Siruvaatnl Me
vil hava eit Par Flaskur Puns og Svtkaka og!«
ropad han til Reidesveinen, idi han fxiyste dei fra-
mande Gjenturne lengst inn paa Benkjerne ved
Bordet, so han setk Glse paa eine Sida aat seg
og Jngar paa hi. Med van Hand drog han upp
Butlarne og fyllte i Glass. »S»OU skal hava Port-
vin, Else,« sagde han og hellte iGlasethennar utor
ei ny Flaska· — ,,Venta! der kom eit Par Korke-
smular med, trur eg. —- Nei det var ingen Ting.
Drikk, Elfe, (·5kaal,Tauser!« han klinkad med heile
Laget, og ingen, umfram Else og Jngar, saag, at
Olof kastad nokot Froe elder Pulver nedi det fyllte
Glaset hennar Elfe. Ho saag det, men drakk li-
. kevel, for kvat kunde ho vel nof betre ynskja enn
det, han dermed sigtad paa. Kjærleik kom ikkje
gjenom slike Raader, det visste og«kjennde ho;
berre Sanserus var aa vinna derigjenom, men kvat
gjorde det? Var det likevel ikkje betre enn aa
styggjast ved den Mannen, som skulde verta
hennar?
Ho var ukunnug um, korleids Vinet verkar,
og ho tok difyr den Uppkveiken, ho kjennde, syr ei
Byrjing til eit Umskifte i Kjenslurne sine, og med
Skjemt og Skratt tømde ho ogso eit Glas av den
sterke Punsen. Dei andre Gjentarne og drakk av
den søte Drykken, gløymde Bljugskapen sin og tok
til aa bry Olof og Glse syr koarandre·
,,Um Sunndagen kliv dei paa Preikestolen,
Um tri Vikur dett dei derifraa, send deim berre
Krykkjur, Stakkararnel« tok Jngar snvggt frammi
med ein meinande Blink til Bror sin-
,,Ja, Skaal syr det »Lilla Mormor««, Gjenta
mi!« sagde Olds, og Glse nikkad, log og klinkad
med honom og Gjenturne, endaa ho totte seg stan-
da midt i den fossande Aai ved Jettehall med
alle Falkarne krinsande kring Hovudet sitt. Einast
ein Tanke heldt ho fast, den at Olof elskad henne
mykje, mykje høgt·
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
