Full resolution (JPEG) - On this page / på denna sida - Sidor ...
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
Below is the raw OCR text
from the above scanned image.
Do you see an error? Proofread the page now!
Här nedan syns maskintolkade texten från faksimilbilden ovan.
Ser du något fel? Korrekturläs sidan nu!
This page has never been proofread. / Denna sida har aldrig korrekturlästs.
20de Marts 1880.
Fedraheimen.
47
1856. Ei aukat og umvolt Utgaiva er ven-
tande.
Mindre Stykkje i:
M. B. Landstad, Norske Folkeviser·
J E. Nielsen, Sognir sraa Hallingdtl·
Segner fraa Bygdom, 1V (o:111s vedHall-
vard Bergh.
Av Utgreidiugar um desse Emn- er det ikkje
mange; endaa særre hev serlegt Verde. Jser er
det oitenskaplege i mange Maatar for zamalt.
Um LEventyt sjaa
Jørgen Moe, Jndledning til »Norske Folkeceven-
tyr« , 2dre Utg.1852 (upptrykt i Samlede
Skrifter 11, s.16 ff).
P. Chr Asbjornsen og Jørgen Moe, An-
merkninger (til »Norske Folkeceventyr", 2dre
Utg., s. 383 ff.).
Fleire Stykkje av Jorgen Moe, som alle finnst
i hans Samlede Skrifter 11, s. 12, 84, 90,
187, 193·
P. Chr Asbjornsen, Beretninger om Judsam-
lingsrejser i 1847 og 1851 i»Norske Uni-
versitets- og Skoleannaler« 11 Række).
J. Moltke Moe, Utgreidingar og Upplysningar
(i Kristofer Jansons Folkeceventyr, uppskrivne
i .Sandeherad).
Moltke Mos, Hellenske og Norske Folketraditio-
ner (i Nordisk Tidskrift för vstenskap, Kunst
oah 1ndustri, utgjfns af Letterstedtska För—
antoge-n. 1879 ff.).
Um Segner sjaa —
Utgreidingarne i A. F ay e s NorskeFolkesagn, 2dre Utg·
P. Chr Asbjgrnsem Den vilde Jagt Aasgaards-
reiden (J llustreret Nyhedsblad for 1852· Nr-
41 ff–)
P. Chr. Asbjornsen, Fortalen til 2dre Utg.
av Norske Huldreceventyr og Folkesagn. Kri-
stiania.1—.859 (P. F. Steensballe)· Desu-
tan Asbjornsens og Jerg en Moes »Be-
retninger om Jndsamlingsrejser".
Fyr Visnrue og Stevi sin Deil sjaa
Jorgen Moq Samlede Skrifter,11, s 1, 96,
» 154, 218.
Sophus Vugge, Mythologiske Oplysninger til
Draumkocedi (i Norsk Tidsskrift for Videnskab
og Litteratur.1854).
Sophus Vugge, i Upvlysningarne til ,,Gamle
Norske Folkeviser.«
Fleire Stykkje av Sophus Vugge iS. Grundt-
vig, Danmarks gamle Folkeoiser·
Av denne Lista kann Ein sjaa det meste, som
er utkomet av sovoret her iLandet For den, som
skal samla inn, vil det vera til Hjelp dette, aa
sjaa, kvat som syrr er uppskrivet: Ein lærer aa
kjenna baade dess Verde og korleis det er laga
hellest. Men Ein skal ikkje lata seg skrcema, um
Ein heve nokot, som likjest atpaa det Ein les.
Ein skal skriva upp likevcel. Det er berre, naar
det i alle Maatar er som det trykkte, at Ein
slepp skriva upp; daa kann Ein berre nemna, at
dette er kjennt der og der au. Er no Skil-
naden berre i smaae Brigde hell Ordvik, daa taro
Ein au einast merkja desse J det heile er det
betre aa skriva upp for mykje hell for litet. Det
at Ein maa sara so varleg aat, er syr Skuld den
vitskaplege Gransking: naar Cin skal sinna utbaade
fyrste Upphavet og Nyheimarne til dei gamle-Seg-
jingar, og naar Ein skal grunda ut Alderen og
korleis det haver ihop fraa alle Land og alle Sta-
der, daa maa Cin hava alt fyr seg plent, som det
gjeng paa kvar Stad i Landet. Daa fyrst kann
Ein tenkja seg til aa greida ut Emnet, kvat som
er heimelegt og kvat som er innfort, og skilja det
ut i sitt reinaste Lag, naar Ein kann faa sjaa
nokk Uppskrifter baade staa Jnnland og Utland.
Ofte kann soleis Uppskrister, som tykkjestvera baade
. kleine og smaa, hava Drag, som kann gjera Hovud-
grunarne meir klaare, og gjeva ein ny og uventad
Sving paa Spiirsmaalet um Alder og Samhooe
med Annat· Disor er det plent eit Naudhave aa
faa innsamlat alle Sidestykkje og Avgreiner, all
Staden israa, so sullstendeleg, som det er Raad
til, alloisst au no, det er paa siste Liten at slikt
kann gjerast i Noteg·
Forutan alt det andre skal eg her serleg nemna
ei Grein. Gg meiner Druen Scdcr og Skikkar.
Av sovoret er det innsamlat mykje mindre enn av
alle andre Slag; og i denne Greini vil- eg serleg
beda Samlarar aathuga Leikar, Laattar og
Slaattar, Barnetullar, Rim og Ramsur,
,,Bøner« ogSvordomar, som er det, som allra
minnst er paaagtat.
So vil eg med nokre Ord gjeva ei Rettlei-·
ding fyr Samlarar. Det som fyrst og fremst
gjeldst um er aa skriva upp plent trugje og
paalitleg allt Ein sinn, utan at Gin tenkjer seg
til aa sorbetra, der Ein sjolv tykkjer, det er
Vant og Veilur· Ein maa helst skriva all Ting
npp plent i det·Maalføre, som det vert sagt
i. Gale er det for ein Uppskrivar aa umsetja fraa
Norsk tils Dansk, men likso misvisande kann det
vera sor Granskaren, naar Ein set um det Ein
hoyrer paa Dansk til norsk Maalform. Kann Ein
ikkje saa Maalet rett, maa Ein nemna det. Gn-
deleg maa Gin ved alle Uppskrifter setja til alle
Upplysningar, som det er Raad til·: koen Ein
hev høyrt det av, og kor det er komet traa, so
langt Ein kann saa spurt, um det er mykje og
vidt kjennt, — ja alt slikt, som ein kann saa hop-
ra um det.
Med det same skal eg nemna, at det ser ut
til, at ei Tidsskrift, som skal gjeva ut slike norske
Folkeminne, um ikkje so sælt lenge skal koma-«i
Gang; daa vert det lettare aa« samla; kvar Sam-
lar kann daa strakst saa trykkt det, han sender
inn, med’ det no ofte tykkjest vera vonlaust Ar-
beid aa driva med Jnnsamling: naar dei sender
nokot inn til Ginkvar, tykkjest det koma reint hurt,
og dei veit ikkje meir, kor det vert av det.
Endeleg skal det vera meg kjært aa kunna
takka dei, som til dessa hev hjelpt meg iArbeidet.
Umfram alle hine maa eg nemna Kand. S. Sør-
ensen og Seminarist HalvorH Nordbo. Hr.
Nordbo hev sortent stor Takk med sine mange Sen-
dingar sraa Heimbygdi si (Bø i Telemarki) og
no sist ved ei Samling paa 30 Sogur; Kand. Sø-
rensen hev sraa si Heimbygd Sandeherad, alt sendt
tvo Samlingar i Trykken, og endaa hev han so
store og aalsidelege Samlingar, at det er visst
ikkje eit Sokn i Norigs Land, som kann visa Ma-
ken til det. Eg sluttar med Ynskje um, at det
maa koma mange slike BergingsmennivaartLand,
og at dei alle, Hr. M. K. med, maa hava Lukka
i Arbeidet, fyr aa redda den aandelege Arven til
Folket vaart.
Bustaden min er: ,,Studenterstien, Kristiania.«—
·Den 15de Marts 1880.
Paa Trevet.ii)
93 mot 20l Det var godtgjort. Og det
hadde ikkje voret so mykje som 20 imot holder,
hadde det ikkje voret desse nye Vy-Thingmenn,
som syr det meste er Forrettningsfolk og ikkje Poli-
tikkerar, og som ikkje hev voretso lenge i Thinget,
at dei enno ser, kor galet det gjeng med den Skik-
ken, me no hev.
Nr) Trev: Galleri.
—
Thomas hadde sett alt saman, men aa hindra
det hadde voret umoglegt, utan aa slaa Glaset
utor Handi paa den Gjenta. som Venerne hans
tvilad fyr hadde sviket honom syr den rike Gard-
guten si Skuld.
Budi, Jngar fylgde honom vel med Augom· Else
visste ikkje av han var der
Marknaden var paa ein Maandag, Fredagen
deretter skulde Olof taka ut Lysing· Men alt um
Tysdagen gjekk Thomas til Soknepresten og trudde
honom si Hjartesorg, og kvat Raader han meinte
Olof til Slut hadde vunnet Else sitt Jakvcede med.
Presten skynad lett, korleids det retteleg hadde seg,
for han kjende Oloss agelause Lynde og Liv; men
lang Roynsla hadde gjort honom vis paa, kor
vandt — um ikkje umoglegt — det var aa rupla
nokot av den ervde Ovtrui hjaa Soknefolket sitt,
for ho var paa ein forunderleg Maate samanvovi
med Kristendomen deira· Han kunde difyr berre
lova Thomas aa tala ved Glse og sreista aa faa
Lysingi utsett, til dess ho kunde gjera um Fram-
tidi si med større Hugro«
Men no var det Ulukka, at Prestenikkje hadde
nokor stor Gaava til aa tala einskilt med Folk i
Bleik og skjelven gjekk han utorX
slike Ting, men det, han daa jamnast tok til, var
aa lesa upp ein Fjelde med Bibelspraak, fyr aa
faa fram Tankarne sine. Dertil kom, at han lagde
Merke til dei syrgjelege Verkningar, som ein Deil
av dei nymotens Synsmaatar mangstad forde med
seg, og at han difyr hadde ikkje litens Otte av, at
Aalmugen skulde slaa seg paa Kunnskapsvcesem og
det vilde, etter hans Meining, berre valda Skip-
ling i Trui aat Folket. Han gaadde ikkje, at han
nettupp ved sitt Stræv fyr aa gjera all Kunnskap
til sorbodi Vara vekkte ein Hug til aa gripa just
etter den laakaste Parten.
Daa Else ao Leidi saag Presten kom gangande
burt imot Heimen hennar, ramde ho ut i Skogen,
for i det Huglaget, ho no var, kunde ho verta srei-
stad til aa slengja den Kunnskapen, ho hadde sen-
get sraa Kyrkjeoerja, lukt i Syni paa ’n, til Svar
paa hans Bibelord, for no heldt ho seg med all
Magt fast ved Fornegtingscherdomarne fyr aa
tagga iminsto ei Rsyft i sitt formodde Hjarta.
Cnno ein Gong i same Vika kom Presten til Plas-
sen, men daa og heldt Else seg undan, og han
raadde seg til i Staden aa bia til Fredags, daa
Lysingi skulde uttakast, og daa tala nokre Aalvors-.
ord med Olos um hanssAatferd, baade i denne
Saki og ei onnor ei, som mogleg kunde hindra
Giftarmaalet hans med Elfe-
Det spurdest snart, at Presten hadde vitjat
Plassen, so Jngar og fekk hoyra gjetet det, og
daa ho hadde sengetenn større Grunn til aa ynskja
Broder sin heiderleg, um endaa satigt gift, so sette
ho seg syre aa henta Else um Torsdagskvelden til
Storegard, der ho trudde ho skulde vera i Tryggd
syr Presten og Thomas sin Paaverknad. Else
sylgde, for alt var no betre enn aa vera einsleg
med Moderi; for Moderi var so glad fyr, at ho
snart skulde sleppa ut or Fatigdomen, at ho fekk
ikkje sulltakkat Gud syr Dotteri si Lukka, og i si
store Velmeining las ho Brudvigsla og Brudlaups-
salmar hogt og med messande Maal-
Det hadde teket til aa skyma, daa dei too
Gjenturne kom fram til Storegärd. Dei gjekk
inn Kjøkenvegen, og Jngar bad Else verta stan-
dande ett litet Bil, medan ho fekk sett etter, um
det i Stova var oyde fyr Tenestegjentur og Dren-
gjer. (Meir).
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
