Full resolution (JPEG) - On this page / på denna sida - Sidor ...
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
Below is the raw OCR text
from the above scanned image.
Do you see an error? Proofread the page now!
Här nedan syns maskintolkade texten från faksimilbilden ovan.
Ser du något fel? Korrekturläs sidan nu!
This page has never been proofread. / Denna sida har aldrig korrekturlästs.
24de April 1880·
Fedraheimen
67
deira ikkje vil osra so mykje fyr sin Herre og Mei-
ster, at dei vil leggja att heime alle desse »Tru-
vedkjenningar,« alle desse kjære »Konfessionarne«
sine, og lita seg med det apostoliske Symbolum,
med dei store aalmenne Grunnsanningar i Truist,
so lengje vil alt Arbeid for Guds Rike bland Heid-
ningarne vera faafengt Strcev. Det vil vanta det
fyrste Vilkoret syr aa bera Frukt: Guds Signing.
Missionaerarne vaare i Sulu og paa Mada-
gaskar synest ikkje eiga Grandet av apostolisk-kriste-
leg Visdom i Arbeidet sitt· Boklwrdom og Dog-
matik er i Sanning hard Kost syr dei arme Heid-
ningarne, som er uppvaksne paa so reint andre
Vilkor enn me og er so reint sramande fyr vaar
Kultur· Og aa kommandera desse Folk, paa det
Standpunkt ao Guds-vedkjennin«g, dei stend paa,
til »Gudsteneste,« til Morgon og Middags og Aftan-
»Andagtar« o. s. sr., det maa etter all menneskeleg
Roynd vera plent aa gjeva deiAvsmak syr all
Gudsdyrking. Ein maa segja, at um Missionær-
arne vaare var sende ned til dei i den Tanken
aa gjera Kristendomen reint motburdsam fyr dei,
so vilde-dei aldri kunna fara klokare aat, enn um
dei soor so, som dei no gjerer.
Daa Apsostlarne gjekk ut, utaii Pengar, utan
nokot »Selskap« aa stydja seg paa, men aaleine
med Kristi Evangelium, daa var dei kloke som Slan-
gar og einsalduge som Duvur. Dei gav ,,Sped-
borni i Kristo« »Mjolk« og ikkje »hard Kos.« Dei
tok Folk slik som dei var, talad barnslegt til Borni
og sterkt til dei vaksne, men altid den same enkle,
endeframme Sanning. J den alrasyrste Tidiprovde
dei vcel aa gjera Heidningarne»syrst til Jødar»— og
so til Kristne, men dei kom snart etter, at det ikkje
var rett, og so leet dei Hebræarar vera Hebrcearar
Hellenar vera Hellenar, Varbarar vera Park-a-
rar, berre dei alle vilde tru paa den eine og same,
som dei forkynnte» Endaa daa Kristendomen i
Millomalderen kom her upp til oss, gjekk det til
paa same Maaten· Missioncerarne vaare ned i
Afrika tek det paa ein annan Maate« Dei synest
ikkje aaleine aa vera ukjende med all apostolisk
Regel« men dei synest og aa vanvyrda alt solkelegt.
Ein kann berre — fyr aa nemna ein Ting —
sjaa paa dei abderitiske Namni, som dei klengjer
innpaa sine døypte· Og Ein skal no helder ikkje
venta stort av ein Missionsskule som vaar, styrd
Paa eit OmnibusLTak
,,Verdi, som ho no er, er daa mykje «.betre«,
tenkte eg, gjekk heimetter; daa eg kom til Banken,
fann eg ein Omnibus, som skulde same Vegen,
kleiv upp paa Taket og sette meg. Omnibussen
var- sull inne i, og daa eg kom, vart han sull uppe
og. Me sat 4 og 4 paa ein Krakk langsetter med
Ryggen motkoarandre, og ein sat hjaa Kusken,
kvar med si’Snadda. Eg sekk hardstappat mi og,
og kveikte paa. Ingen mælte eitOtd, berre roykte»
Her kunne eg sitja so tryggt som ein Konge og
sjaa ned paa all Ferdsli, og det segjer eg reint
ut, at det eg likad best iEngland, det var aa
sitja paa eit Omnibus-Tak. Fort gjekk det inkje,
Ferdsli vgr sor stor til dess, endaa Gaturne visst«
er breide (syr meg saag det ut, som Gaturne var
helder smale, men ein kann taka stygt imisst med slikt).
Me kom til ei breid Tvergata paa vinstre
Haand; eg saag upp og sekk Auga paa den store
Kuppelen til St. Pauls Domkyrkja, veldig, dristig
og fager. Eg hadde inkje tenkt eit Bygningsverk
kunne vera so vænt; næste Stundi var Synet
burte, det var berre ein Blink. Eingong syrr
av den syrste den beste teologiste Kandidaten,
som aldri hev sett sin Fot paa heiden Grunn,
men hev digtat seg ihop ein Heidningheim innan
fire Veggjer, ——— og ein Missionsskule, boren av
ei surtsorncem pietistist Aand, som aldri hev aatt
Syn syr det menneskelege og solkelege·
Og heri kjem me innpaa den andre Grun-
nen til, at Missionsverket vaart stend som eitblad-
laust Tre, sprikjande med store, men turre Greiner.
Det er den Aand, som ber Missionsstroevet her
heime, og den skal me no tala nokot meir um,
endaa me hev voret inne paa det same fyrr.
Her i Landet hev Missionsarbeidet voret dri-
vet paa den Maaten, at Missionshugen skulde doyva
ned alle andre Hugmaal, kor gode dei enn kunde«
vera. Jngen Tanke, han vere so stor og fager han
vilde, kunde saa Rett til aa liva jamsides Missp
onstanken. Aa arbeida syr Fædrelandet vaart,
syr Upplysningi, syr vaart eiget Kyrkjestell, fyr
Reisning og Reinskning av Folkelivet,—–altmaatte
bleikna burt syr den store Missionssol. Kvinnur
og Menn, som ikkje vilde bry seg um aa ganga
yver Dorstokken til aa vera med i ei Raadleggjing
um vaart eiget Lands Framgang »og Æra, reiste
lange Vegjer syr aa vera tilstades i eit Missions-
motez Kvinnfolket samlad seg under Bøn og Song
til aa spota Sokkar og sy Klæde aat Suluborm
samstundes som deira eigne Hus ofta var vanstellte,
deira eigne Born og Menn fillutte og scele, og
deira eigne Fatikfolk svalt og frans. Dei sende
Pengar til ijping av Slavehorn, som det vert
kallat, endaa me i vaart eiget Land hev Tusundtal
av Born, som liver i den verste Trældom, og som
Jngen tenkte paa. Folk, somleet si eigiFedrajord
liggja uroyvd som Vaarherre hev lagt henne, og
som aldri hadde vendt ei Torva til Upphjelping
av sitt eiget Jordbruk, gjekk lange Vegjer syr aa
brjota upp »Missionsaakrar«, som det vart kallat.
Ja Folk, som aldri leet upp ei Haand til aa hjelpa
Næsten, naar han var iNaud,vartstrakst givmilde,
so snart det galdt Missionen. Og liksom Folk i
den katolske Tidi, naar dei skulde døy, gav Gods
og Gull til Kyrkjur og Munkehus syr aaverta vcel
mottekne ved Himmelporten, soleids testamenterad
Folk no sineEigedomar til Missionen. J det
heile saag det ut til, at den Fyreskristi utn gode
Gjerningar, som Frelsaren gjeo i Math. 25, ikkje
hadde eg set nokot sovoret. Eg var uppe i Jo-
tunheimen paa Gravarsjell vg tenkte eg skulde saa
sjaa Knutholstind, men det laag Skodda paa dei
hogste Tindarne; eg sat lenge og stirde. Med ein-
gong drog Skodda av, og Soli skjein paa Tinden,
og i same Stundi sveipte han seg inn i Skodda
att. Det sine vert endaa finare, naar ein berre
fcer ein Glytt av det; ein skal aldri sjaa paa det,
til ein gjeispar.
St. Pauls Domkyrkja.
Sume trur, at det i den heidenske Tidi stod
eit Hov (Tempel) syr Diana der, som no St.
Pauls Domkyrkja er. Kor som er hev dei funnet
mangt aa mykje, daa dei grov til Grunnmur, som
tyder paa, at det i den eldste Tidi var ein heilag Stad
her. Dei truk, at dei Kristne i den romerske Tidi
hadde ei Kyrkja her, og at Saksarne oydelagde
ho. Sidan vart ho sett i Stand, men brann upp
ved det Leitet, som Haakon Adalsteinssostre døydde.
Han hev tvillaust lydt Messa der, daa han var i
Uppvokstren. Den Kyrkja, som sidan vart uppsett,
brann og upp (1087), men vart snart uppbygd att.
J 1315 sette dei paa ho eit hogt Kyrkjetaarn av
var mykje vyrd av Missionsvenerne vaare. Til-
med Skuleborn, so skulde dei vera med aa »ofra«
til Missionen. Dei skulde ikkje syrst og sremst
læra seg upp til aa elska sine satike Skole-lamme-
ratar, nei; dei skulde fyrst elska Suluborni· At
slikt er aa endevende Guds eigen Skipnad, og at
ei slik Uppsostring syr Gudsriket er aa byggja fraa
Toppen og nedetter istaden syr fraa Grunnen og
uppetter, det vilde Ein ikkje sjaa.
Men at ein Missionshug, som ler bygd paa
so laus ein Grunn og hev»so mykje usunnt i seg,
ikkje kann halda ut i Lengdi, det torde vera vis-st-
Dei umreisande ,,Gmisscerarne« er daa helder
ikkje dei, som skal kunna vekkja og sesta ein
sann, varig Missionssans· Flestalle av dei kjenner
ikkje sjplv den Saki, dei skal vera Talsmenn syre.
Missionssaki er, som me veit, ei vanskeleg, mang-
slungi Sak. Det aa innfpra ei ny Tru hjaa eit
Folk, t. D. Kristendomen, er no som syrr den
Ting, som grip lengst inn i det finaste og djupaste,
Folket eig. Der skal Vit og Kunnskap til aa kunna
leggja ut um ei sovori Sak· Hjaa oss-3 hev dei
ikkje funnet slikt naudsynlegt· Og disyr hev Emis-
særarbeidet syv Missionen rengt seg Um til aa verta
eitslags aandeleg Torvdrist, eit tomt, raatt Skrif.
Eridaa paa dei store Missionsmpti hev det voret
sjeldan aa hoyrt nokot, som Cin kunde faa Upp-
lysning av; desse Moti hev voreteitslags kristelege
Utstillingar, der Prestlaerde og Lægfolk hev tevlat
um Prisen. · Millom dei, som Ein i Sanning kann
kalla »dei Stille i Landet-« hev det voret Sorg
yver all denne Humbugen, og det hev voret sagt,
at slikt utan Tvil vilde draga etter seg eit Atter- -
slag — mot Vantrui. For det plar konia Atter-
slag etter slikt uppskrpyvt Staak. (Meir.)
Arbeidarsaki· ute og hcime.
11. Aalmcunc Utgrcidingnr um S aki utanlandsxsi)·
Det trauste Samhaldet sagde meifyrre
Stykkjet var det, som skulde sgjera Arbeidararne
sterke· Me vil nedansyre greida meir ut um dette.
Det som er so forsælande motskapt i Sam-
sundom vaare er, at det paa den eine Sida vert
preikat og trutt syr sullt Aalvor, at alle Menneskje
dle) Det meste av Jnnhaldet i detta Stykket er fraa eit
Verk av ein tysk Professor, Lexis.
1
Timber, so Kyrkja vart yver 500 Fot høg. Detta
var den gamle St. Pauls Domkyrkja. JKensing-
ton Museet er der ein Vegg med ei Teikning av
alle dei hogste Bygningarne i Verdi, og Tverstrek
syr kvart-100 Fot syner Hogdi paa dei. J Mid-
ten ruver Cheops’s Pyramide, tjukk og breid, og
naar upp til tett innpaa 500 Fot· Det stend
tvo høge, smale og kvasse Taarn, eit paa kvar
Sida; desse toygjer seg endaa nokre Fot len-
ger Upp; det eine er Kølner-Dornen, det andre er
gamle St. Pauls Domkyrkja. Det er dei hogste
Bygningsverk, Manna-Magt hev uvpsett· Mykje
lenger nede kjem St. Peters-Kyrkja iRom med den
veldige Kuppelen; inne i den stend det ein annan
Kuppel, mykje mindre, liksom ein Folunge imotMor
si; det er Kuppelen til den nye St. Pauls Kyrkja,
som er bygd etter StPeters Kyrkja til Mynster. Kann-
henda endaa St. Pauls Kyrkje romer meir av Guds
Aand; men kannhenda og Guds Aand slær seg helder
ned i den vesle kravssrie Stavekyrkja, tjorebrcedd og
med uvande Drakehovud, i ei fatig Bygd:
Jnkje store Reidskab brukar
Gud til Verk, han sjolv laut gjera.
(Meir).
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
