Full resolution (JPEG) - On this page / på denna sida - Sidor ...
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
Below is the raw OCR text
from the above scanned image.
Do you see an error? Proofread the page now!
Här nedan syns maskintolkade texten från faksimilbilden ovan.
Ser du något fel? Korrekturläs sidan nu!
This page has never been proofread. / Denna sida har aldrig korrekturlästs.
68
Fedraheimen.
S
24de April 1880.
hev same Retten, dei fatike som dei rike, dei
svarte som dei kvite, Husmennerne som Gardmen-
nerne —- og at paa den andre Sida Nationalrik-
domen samlast meir og meir ihop paa einskilde
Hender, medan Talet aukar meir og meir paa deim,
som ikkje foer eiga og njota Frugti av sit «eiget
Arbeid, men lyt slita Livet igjenom fyr ei laag
Daglem som dei dessmeir sjolve slett ingi Magt
hev yver· »Arbeidet er ein Vare, som lyt fylgja
den Prisen, Konkurreneen set,« er den vonlause
Grunnsetningen, som raader i Livet. Men naar
Vangilja um, at alle Menneskje hev same Retten,
hev voret preikat so lenge som ho no hev, so kann
ingen undrast paa, at Arbeidararne hev teket til
aa setja seg upp mot hi Læra. Dei veit med seg
sjelve, at dei er ikkje berre Arbeidarar, menMen-
neskje, at deira Arbeid ikkje so endefram kann
reknast fyr ein Vare av same Slag som alle andre
Varar, men at det jamnsides inneheld eit per-—
sonlegt Element, som dei krev Vyrdnad fyre,
men som den utamde Konkurrensen berre trampar
under Føterne. Naar difyr Arbeidararne i Utlan-
dom slcer seg ihop og skipar sterke Samlag til aa
vinna seg meir Fridom og Sjolvstende i deira
Hopehavaiide med Driftsherrarne, so er ikkje dette
nokot Teikn paa »ugndelige Magter i Tidi,« men
det er ei Helsing um, at dei humane Grunntan-
karne um aalmenn Velferd vil gjera seg verkelege
i vidare og vidare Krinsar. Aa tru paa, at dei
moralske Kjenslurne med Tidi vil veksaseg so sterke
baade hjaa Driftsherrar og Arbeidarar, at desse
tvo Partar godoiljng gjev upp deira Sjølvhng og
semjest um ei rimeleg Deling av Arbeidet og Vinn-
sten, det er aa«tru paa ein Draum. For Rvynsla
syner grannt, at naar det gjeld Diæringslivet, mag-
tar dei moralske Krafter ikkje meir enn det reint
negative: aa halda fritt fyr Kjeltringskap; men no-
kot positivt Offer magtar dei fikkje aa fora fram-
Utanum Ncoririgsstrcevet syner dei derimot jamnt
si Magt-. Arbeidarariie hev soloig ikkje nokot aa
vonta ntan av seg sjvloez men daa er det igjen greidt,
at solenge kvar Arbeidaren gjeng eismall, kann han
ikkje magta nokot imvtKonkurrensens Ovmagt; sliin
dei seg derimot ihop, so hev deipaa si Sida Stor-
mengdi baade av avlande (prodneerande) og ao app-
brukande (consumerande) Kræfter, og daa karm det
trnleg verta nokot av. Deri einskilde Arbeidaren kann,
naar han er framifraa dugleg, i det hagstelyfta seg
sjplv upp til ein sjolvstendig Næringsdrivaiidex men
med dette hev han ikkje gagnatArbeidarsaki detGrand.
»Samhald gjer sterk«· Denne Sanningi fær
· sjeldan synaiseg i Livet hjaa dei store og megtige;
for dei kann ikkje halda ihop; deira Serinteressar
er sterkare enn Saminteressen. Annarleids med
Arbeidararne. Naar dei skipar Samlag, daa veit
dei aa boygja Serinteressarne sine under den store
Samsaki. Og Sjolvinteresseit aat den einskilde
Arbeidaren er no heller ikkje so stor; han eig in-
gen Kapital, ingen Del i nokor Drift, og hev so-
leids ingen okonomisk Jndividualitet, som kjem i
Strid med Juteressarne aat dei andre Samlage-
medlemer. Masseskipnaden fell soleis naturleg og
lett fyr Arbeidararne. Og endaa dei utanlandske
Arbeidarsamlag er tilskipade etter dei ymse Arbeids-
greiner, soteids at Murarariie og Smedarne og Stein-
hoggararne o. s. b. hev kvar sitt Samlag, so flyt
deira Jnteressar ihop, ikkje berre innansyr ei og
same Næringsgrein, men. og millom dei ymse Grei-
ner innbyrdes; dei ymse Samlag er knytte ihop av
ein einafte stor Arbeidarinteresse.
Kvat Tanke hev no Arbeidararne med aa fylka
seg soleids ihop? Me vil springa yver deira »so-
eialistiske« og ,,kommunistiske« Stortalar; det er
nokot, som dei driv paa med mest til Høgtidsbruk,
og som ikkje hev nokot aa gjera med Skipnaden i
Samlag. Til Kvardags trur ikkje Stormengdi av
Arbeidararne, at dei kann gjera Retning paa nokon
Nyskapnad av Verdi etter »soeialistisk« Mansterz
deira kvardagslege Verksemd gjeng ut paa aa vinna
seg ein meir og meir sjalvstendig Stilling vaa det
Samfundsgrunnlaget, som no eingong er; og det
er til dette praktiske Fyremaalet, at dei hev skipat
Samlagi sine. Og her hev dei mykje aa gjera og
truleg mykje aa vinna, og Samfundet i det store og
heile vil kanstje ikkje verta det, som vinn minst.
Der ligg i Lufti eit Klassehat millom Arbeidar-
arne og dei Næringsdrivande, og samstundes som
den samde Arbeidarinteressen veks seg sterkare og
sterkare, vert det eit Livsspursmaal, korleids denne
megtige Saminteressen kann haldast ifraa aa
verta til eit sams Hat imot dei andre Klasse-r-
Og Arbeidarsamlagi gjev Von um, at ei slik Ulukka
kann driva yver, soframt ikkje Driftsherrarrie leer
seg vrange. Tanken med disse Samlag er nemleg
aa faa skipat Millomoerandet med Driftsherrarne
som eit jambyrdigt Kaupmannskap, soleids at Ar-
beidararne kan koma til aa bjoda fram Arbeider
sitt paa dei same frie Vilkaar, som Fabrikanten
byd fram sin Vare paa aat Kanpmannen· Denne
Tanken svio iallfall meir hell mindre klaart ·fyr
Arbeidararne i Utlandom· Og dersom nokot slikt
kunde lukkast, daa vilde der ikkje vera vidare Faare
med Klassehatetx for det reine kaupmannslege Sam-
kvæm er vel som tidast kaldt og hjartelauft, men
det er og fritt fyr Hat og Hugbrand. Kaupman-
nen, som tek imot Vararne aat Fabrikantett, klem-
mer utan Samvitsgnag Prisen so laagt ned som
han kann fyr denne; ja han grip med Gleda den
Stundi, daa daarlege Pengetider tvingar Fabrikan-
ten til aa selja Varen sin fyr kvat Pris som helst.
Men likevel er der ikkje nokot Hat millom Knap-
menn og Fabrikantar« »Jdag meg, imorgo deg««,
er fnllgod Troyst fyr den eine som fyr den andre.
Solenge kvar og ein hev den Kjensla, at han stend
framfyr Motparten sin med jamgode Vaapeii og
fri Vilje, og at han kanskje imorgo kann vinna att
det, som ytre Tilhvve dreiv honom til aa gjeva
upp idag, solenge kann han strida den okonomiske
Striden utan Hat og Vreide, endaa um det kostar
mykje Sorg. Derimot vaknar Hatet og det app-
øste Sinne lett hos deim, som stend hjelpelause
-og magtlause og so ser sine Ypermenn nytta Natcdi
og Magtlpysa deira ut til enno store Pinst fyr
sng Og slik er det just, at den einsame Arbei-
daren stend framfyr Driftsherren, just med ei slik
Kjensla av Vanmagt og økonomisk Ufridovt, vaa-
penlaus og bunden, naar Kontrakten um Loni skal
sluttast. Her er Kjelda aat Klassehatet hjaa Ar-
beidararne. Det er dei ulike Vilkori, den ulike
Striden, som eggjer og øser app. Skal detta faa
ein Ende, skal me i dette Samhvvet faa inn den
forretningslike Ro, som raar millom Hairdelsmenii
hellest, so maa Arbeidararne eiga eit Ryggstod og
eit fast Grunnlag, som dei kann sorhandla med
Driftsherrarne ut ifraa; men eit slikt Ryggstød er
Samlagi deira meinte paaaa vera. Med aa stiga
fram, ikkje ein fyr ein, men alle ihop, soleids at
Samlaget tred upp i alle-3 Namn, vonar Arbeidar-
arne aa kunna magta det, som dei kvar fyr seg
ikkje magtar, nemleg aa vinna seg ein styrande
Stilling baade fyr Frambodet og Prisen av Ar-
beidet; eller — som me sagde her i Fyrstningi —-
dei vonar aa kunna syna, at det mennefkjelege Ar-
beid er ikkje i eit og alt det sama som ein vilje-
laus Handel-Svare, men det inneheld jamsides eit
personlegt Element, eit Drag av Fridom·
Kristiania, den 23de April
Generalkonsnl Richter. Til ,,Fedrh.« skriv
ein vyrd Jnnsendar: »Med Tilfpre av ein Ytring
i »Fedrh·« fyr ei Tid sidan um, at Generalkonsul
Richter skulde ha framlagt si »Konsulatindberetning«
fyr Storthinget paa Svensk, er eg, fraa Folk som
veit det, beden um aa upplysa: ·
Hr. Richter hev ikkje skrevet nokor »Jndbe-
retning«’ til den norske Regjering paa Svensk; til
Jndredepartementet er ho sendt paa Norsk, til det
svenske Kommerce-Kollegium paa Svensk·
Men det skulde vera Moro aa vita, kor det hev
gjenget til og kor det hev seg, at det svenske
Dokumentet hev vortet framlagt fyr Storthinget.«
Hcruemudi i Storthinget hev instillt samt-w-
stes, at Saki um Umbyggjing av »Alfen« og »Nidar-
os« (Yverskriding Kr. 44,707,97) vert send til
Statsrevisioneii og sidan avgjort av Odelsthinget.
Aaserals Prcstcgjcld hev Odelsthinget av-
gjort skal skiljast fraa Aust-Agder (Nedences) og
leggjast til Vest-2lgder (Lister og Mandals Amt).
Til Reisedeugar for Vitenskapsmenn og
Kunstnarar gav Storthinget 2,000 Kr. mindre ifjor
enn dei plagar· Jaar vil eit Mindertal i Penge-
nemndi paa 4 Mann hava berre 10,000 Kr.,
men Fleirtalet vil hava heile det gamle 12,000
Kr. iaar. Og det er væl, i Kunst og Vitenskap
hev me ikkje Raa til aa spara.
Av Sprell Jaabcrl hev Bilasthoggar Skeibrok
laga ei Byste, som er plent god-
Ti"l Tciknesknlen paa Kongsbcrg, som nyleg
er komen istand, hev Kongen gjevet ei stor Mengd
med Fyrerit og Teikningar, so Sknlen no eri
Stand til aa gjera mykje godt baade for Folki
der og attaat til aa fremjir Utviklingi av Treskjerar-
kunsti i Telemarki. «
Utlleumde. Prest A. Hanseii i Etiie til
Tredjeprest ved Trefoldigl)eds Kyrkja i Kristiania.
Sjomannsprest Dahl til Kallskas). paaKongsberg
Prest Steen i Stryir til Skodje· Kand. Berg
til Hjelpeprest i Rokem Prest Berner i Finnaas
hev fenget Avskil.
Yngvur Nielsen hev i desse Dagar teket
Doktorgraden. Det var ei Bok nm det-’ »Norske
Riksraad««, han hadde skrevet, og som han-skulde
forsvara. Haii vart fcelt mykje rosa av gamle Verten
og politiske Broder sin Prof. L. Daae.
J Throndheinn daa eit Utvandrarskip skulde
sigla, vart det eit Ul)ende. Bryggja l1ellFlyte-
brni, som dei stod paa, brast, og 100 Menneskje
fall i Vatnet. Mest alle so vart dei likevael redda.
Nordeufkjijld hev no alt voret i Kjopenhamn.
Og det er so mange Fester og Gilde for honom
all Stad, og so mange Ordener firr han, og so
mange »Lag« vert han innskriven i, at me lant
fylla heile »Fedrah.«, skulde me reikna upp alt-
Det nye svenske Ministerinm let·Kongen
Greo ArvidPosse skipa. 4 stend av deiGamle,
og 5 er nye.
Foruretc for den revolutioncere Utvandringi i
Russland skal vera, Dragomanoff, som fyrr hev vo-
ret Professor i Russland, men no bur iGenf, hev
skrivet eit Brev til Melikoff, der han greider ut
sine Vilkor og byd Fred soleids: at haii vil hava
burt att desse nye politifke Domstolarne, og Gløyin-
sle for alle, som er oamde for Politik, og Passe-
fridom og Forsamlingsrett og Jnnkalling af eit
Thing Vil dei ikkje taka ved dette, so vaagar
han, at dei nok skal fvra Kampen til Gndes.
, o S
Nat-sle mallemse » tcck steg-»-
ffres hjei forfattaren (adr. Tkondhjem). Prjs
jnbunde 50 øyro, (post 55). For 2 kr. (gjern0
i frimekkje) 5 bøker frit tilsendte· Pile-S au hjd
bokhandlarom i Kristiania, Ham-O Trondhjem.
Ktistiania. Trykt i Ringvolds Boktrykkeri.
(Jernbanegata No. 6.)
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
