Full resolution (JPEG) - On this page / på denna sida - Sidor ...
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
Below is the raw OCR text
from the above scanned image.
Do you see an error? Proofread the page now!
Här nedan syns maskintolkade texten från faksimilbilden ovan.
Ser du något fel? Korrekturläs sidan nu!
This page has never been proofread. / Denna sida har aldrig korrekturlästs.
76
Fedraheinien.
sde Mai 1880.
pmse gamaldags Synsmaatar, so vil det etterkvart
jamna·seg av til Forsoning og Forstaaelse millom
dei; for Arbeidaren er ikkje dauvhoyrt fyr vitug
Tale. Det gjeld berre aa vinna yver den djupe
Mistrui hjaa honom med aa koma honom ærlegt
til Møtes. Men Driftsherrarne hev ikkje lett syr
dette.
ABC-Boki hans Austlid.
M. Heegstad (Fedrh. No. 16) kann ikkje
vera samtykt med meg i det, at Maalet i ABC-
boki hans Austlid er for gamaldags, og han hev
paa ein Maate Rett. Boki er i Fyrstningi paa
Bygdemaal, lempar seg smaatt um Senn etter
Landsmaah og er paa Slutten reint stiv gamal-
dagsz men detta er godt. Dei, som held paa
Bygdemaalet, kann daa berre lesa fyrste Helvti;
dei, som held paa ,,Fedraheiment"7« Maalform, kann
lesa tvo Trediepartar, og·dei, som vil hava den
stivaste og mest etymologiske Formi, kann lesa Boki
heilt ut. Det eriGrunnen godt uttenkt, so nokon
kvar kann bruka denne Boki. — Stavemaaten
kunde Austlid kannhenda retta i eit nytt Upplag,
so vart ho visst endaa dette.
—- Stefan Frich npplyser, at der er ei
Veila til med ABCboki, at ho inkje brukar ,,Lyd-
methoden«. Daa eg saag dette, spurde eg ein
Skulemann,kvat ,,Lydmethoden« var, og hanlagde
ut fyr meg um, at det var ei stor Veila, at
ABCboki ikkje brukad den. Er detta sannt, vilde
voel Austlid. gjera so vcel og lempa Boki si etter
detta og. — Naar eg skreiv um Stavemaaten og
so nemnde »Bjørnen," so burde Frich lagt Merke
til, at det var berre eit Eksempel· Paa Dansk-
norsk gjer det endaa ikkje so mykje, um dei byter
Ordi galet, s. Eks. ,,Bjør-nen’«, av di Ordet der
skal uttalast som Gin -skriv det. Men paa Norsk—
maa det bytast Bjorw (uttal Bjonn, Bjodn,
Bjoiiin — ingenstad iLandet heiter det Bjarn
med lang ø og tydeleg r ——) og -e n.
—— ,,Cinar« finn, at eg hev sagt ein »streng
Dom« um Boki, naar eg sagde, at det var ,,stor
Synd« paa ho med denne Stavemaaten. Det er
ikkje so. Naar eg segjer: detta er stor Synd paa
Boki, meiner eg nettupp, at Boki er svært god.
Det er berre Maaten aa byta Ordi paa, eg klan-
drar. No finn Einar, liksom eg, at ,,Stavemaa-
ten er i ABCboki ein so vigtug Ting, at han helst
lht vera rett, skal det veraGagn i Boli.« Men
etter det skulde eg nettupp, sraa mitt Synspunkt,
med uhorvelege Varelager og Vuder av alle Slag.
J desse Buderne, baade her og i hine Dokkarne,
legg dei upp dei Varurne, som er innsorde» og
som syr det meste skal utforast att til ymse Land.
Tobaks-Budi i LondonsDokki er 20 Maal stor,
50,000 Koadratalner. Her er der lange Gangar
og Gatur, kvar paa fleire Hundrad Alner, og paa
baade Sidurne av kvar Gang elder Gata stend
det tett med store Fustasjar med Tobak.· Det var
ein, som baiid meg nokre store Platur med Skraa-
tobak ,,til aa smaka paa«; eg fekk so mykje, at eg
hadde eit Fjordungaar baketter, men eg totte inkje
Synd i Gjevaren. Litso drustelege er dei andre
Buderne, mid Sukker, Te, Kaffi og alle mogelege
Ting. J den eine Enden av Dokki er det ei Dør;
gjenin den kjem ein til ein Oiiin med ei lang
Pipa· Her brenner dei sorfalskad Tobak og Te
og ettergjorde Gall- og Sylvvarur og annat slikt.
Pipa kallar dei Tobaks-Pipa til Dronningi.
(Meir).
hava Rett til aa sella ein streng Dom, daa Sta-
vemaaten inkje er som eg trur er rett. V)
Det hev inkje voret mi Meining, at eg berre
vilde klandra. Gg trur, Austlid hev gjort eit ov-
godt Varp fyr Maalsaki med denne vesle Boli, og(
mange skulde lika, um det kom meir fraasame Handi·
Forf. til Stykket um Vestmannalaget og O. J.
Høyem.
Hermed ender denne Striden. Bldst·
Kristianin, den 7de Mai
Kongen kjem. Det gjer han Nett i. J ei
Stund som denne, daa Politikken vaar stend i eit
slikt Vende, vil det vera hørelegt, at Kongen er i
Landet.
Men kvat vil han gjern? Vil han hit og faa
ei sterkare Kjenning av den norske Folke-Viljen?
Vil han hit og sanktionera, og«so sjolv faa« sjaa
den Gleda, han dermed ætlar seg til aa skapa i
Landet? Elder vil han berre hit og ,,forføta«
Ministeriet sitt?
Det er væl knapt verdt «aa spyrja so sterkt
etter dette. Sakerne stend so no her i Landet, at
—- Riksraadsaki gjeng igjenom. Det finst ikkje
Raad syr det. Det vil denne Gangen visa seg,
paa den eine elder paa den andre Maaten, at
Folket foer fram det, som det i Aalvor vil. —
Det vilde i sume Maatar vera best, at Saki
ikkje vardt sanktionerad. Spursmaalet um det
,,absolute Veto« vilde daa vera med ein Gong ute
or Vordi. Og det vilde vera styrkjande, moralskt
styrkjande, fyr oss alle aa sjaa, at Folket i ei
Avlvors Stund kann samla seg usvikeleg sterktum
ei stor Sak og fgra henne sra1n, loglegt, sredelegt,
men fast, —- og aa sjaa, at naar Folket samlar
seg slik, so eig det Magti her iLandet. Me vilde
vinna mange Aar fram iFridom og politisk Mann-
dom berre paa slikt eit einaste Tak.
Men dersom Regjeringi sanktionerar, vil det
altid ganga lettare« Det vil spara oss fyr ein
lang, sur og beisk Strid, og det vil broyta Vegen
fyr det Samarbeid millomsltiksmagterne, som denne
Reformi hev til Fyreinaal aa skapa. Og skulde
det ,,absoliite Veto«’, denne stygge Bakstrcevardraumen
sraa Øvre Vollgata, koma til aa spokja, endaa etter
at denne Saki hev kometiSkikk, so vildet sidan og
koma Tilhooe til aa mana dette Skrymtet i Jordi·
Avgjerdi, den kjem no,——paa den eine Maaten
elder paa den andre; og er Riksraadsaki gjenom-
førd, so er Grunnlogi trygg, og Bakstrceoardrauiti-
arne fraa Øvre Vollgata vil aldri meir saa den
Magti, dei no eit Vil hev havt.
Her er altso tvo Billar, og gode er deibaade.
Det vil vera fagert, um den norske Kongen no
kjem hit og vil stadfesta Folkeviljen og deretter
gleda seg med Folket yver det, som dermed er
vunnet: Vilkori syr eit greidare og rikare Samliv
millokn Folkemagt og Kongemagt. Meii um Re-
gjeringi finn, at ho bor telja Kongen plent ifraa
aa visa seg som konstitutionel Styrar i dette Til-
sellet, —- so vil det vcel vera verst fyr den.
For Nordcllsljold hev dei Fester og Tilstel-
lingari sodant Stormaal iSverike, at det alt
heo gjenget med eit Par Liv, og mange er saarad
ved all den Eldleiken hellJlluminationen, dei fer med.
sk) Einar tek Ordet ,,Vt)g—denne« ut or miUmskrift av
Heimskringla og vil slaa meg meo mine eigne Ord.
J den fyrste Fjordeparteti av Heimskringla bytte eg
Ordi rett (Hovd-ing-ar) men so totte eg det vart for
mykje Mas sidan, daa eg fekk eiu ny Setjar, som
inkje var upplterd til det, og so fekk eg hoyra berre
vondt og inkje godt um Unifkrifti, so eg gjorde meg
inkje storre Umaken med ho. Eg hadde inkje so
mange til aa hjelpaineg eg, naar nokoii faukpaa meg.
Eit fribugad chitde i Frankrike skreiv soso
lydande til Styringi: De hev kravt meg for Stat-
ten for 1880, men den vil eg ikkje betala. Eg
hev gjort det fyrr, men daa eg so vilde til aa
bruka Retten i Staten, som eg tenkte, eg laut ha-
va, naar eg bar Byrdarne, og vilde skrive meg
inn, io svarad dei, at det var berre Mannfolk,
som kunde det. Eg kann ikkje tola det, at 10
Millionar med Koende skal hava misst Retteii sin
utan nokon Dom. Eg vil ikkje lenger betala
Skattar, som berre Menn skal avgjera, kva dei skal
brukast til.
Politiske Samlag i Akersbns Attit. Etter
Storthingsvalet i dette Amtet ifjor var det man-
ge Stormenn, som brann av Sut og Harme, fordi
det hadde vortet so frilyndt. So skipad dei eit
Samlag, ,,Novemberforeningen««, dei kallad, for aa
arbeida for eit rimelegt Framstig i Grunnlovens
Aand, so segjer dei, men for aa strida imot Sner-
drnp og heile den Fridomsflokken, so meiner dei.
Dei. vil au utspenne Strævet sitt so langtdeikann,
utgjenom heile Landet, og dei hev alt havt mykje
Bry med aa faa samla gamalkjære Menn fraa no-
konkoar Stad segjer dei. — No iFyrrevika skipad
det seg eit Motlag, som kallar seg ,,17de Mai
Foreningen«. 66 Mann matte, 6 fraa kvart Pre-
stegjeld. Dei skal daa sjaa til aa hjelpa fram Fri-
domstankarne og motverka ,,Novemberforeningen«.
Kongen vil koma til Kristiania den 10de
Mai. Han vil taka med seg dei norske Riksraa-
darne, han hev i Stockholm, so haii her daa kann
halda heilt Riksraad. Det er daa um deires Jnn-
kome i Thinget det skal gjelda daa endeleg, anten
det vert no det eine hell det andre, det fcer me
daa snart sjaa. Det gjeng ymse Naar, at dei no
au er tenkt aa broyte um Grunnlogi og innfara
,,Tokammersystem«, so Lagthinget daa skulde veljast
serskildt og berre av Rikinenn; men det kunde dei
gjerne lata vera og nemne att, for det vil ingen
norsk Mann gange med paa, me er ikkjeso radikale·
Utnemuingar. Kaad. jur. Bull til kongl.
Fullmegtig. Politifnllm. i Bergen Sten til
Skrivar i Sundfjord. Skrivar i Hammerfest Ste-
mers til Skrivar i Norohorland. Hjelpeprest i
Sande Smith -Peter sen til Hjelpeprest paa Moss.
Kaad. Sinding til Hjelpeprest i Sande. Kund-
Hemsen til Hjelpeprest i Sparbu. Prest i Før-
de· Fasting hev fenget Adskil.
Kand. Halls Ros-3 hev fenget tillate 2400
Kr. av Storthinget for aa studere norsk Maal
’ iaar au-
Til Dircktgr Dahl sette Storthinget ein Pen-
sion paa 3200 Kr. Det er han, som hev styrt
Landbruksskulen paa Aas i 22 Aar. Meii det
vart klandra av Storthinget for nokre Aar sidan,
at det var for kleint Pengestell ved Skolen, ille
vart Bruket drevet au, so han laut taka Avskil.
No var det Sume i Thinget, som vilde hava Peir-
sionen hans til 4000 Kr. (Regjeringi hadde sett
den til 4800 Kr.), fordi han hadde Ord for aa
vera ein dugeleg Mann, og fordi han badde gjort
Storthinget til Viljes med aa taka Avskil (liksom
det skulde serleg lonast det aa hnyre etter Folke-
meiningi), og fordi han var Svenske.
Til Reisepcngar for Kiinst- og Vitskaps-
menn vart det veitt 12,000 Kr. (Sume vilde hava
berre 10,000), men med den Tilsetniugi, at det
skulde delast likt,so det kom 6,000 paa Kunstmenn
og 6,000 paa Vitenskapsmenn, og at Jngen skulde
faa mindre enn 1500 Kr.
Til ,,Norske Oldsager« av Prof. Rygh, til
aa gjeva ut dette vart det ikkje gjevet noko beint-
fram. Men eit Forslag av Essendrop gjekk
igjenom, at det for iaar skulde latast til 2,500
Kr., for at dei kunde kaupa inn 200 Stykkje av
Boki og dela ut runnt umkring i Landet til Bot-
samlingar, Seminarar, Amtskular, Folkehogfkular
o. d·, daa Verket ved denne Hjelp au kunde seljast
for 25 Kr., men hellest vilde det ikkje verta noko
vidare kjennt utgjenom Landet, der det vilde vera
til mest Hugnad· 61 gjekk med paa detta, 45
var imot.
Kristiania. Trykt i Ringvolds Boktrykkeri.
(Jernbanegata No. 6.)
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
