Full resolution (JPEG) - On this page / på denna sida - Sidor ...
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
Below is the raw OCR text
from the above scanned image.
Do you see an error? Proofread the page now!
Här nedan syns maskintolkade texten från faksimilbilden ovan.
Ser du något fel? Korrekturläs sidan nu!
This page has never been proofread. / Denna sida har aldrig korrekturlästs.
100
Fedraheimen. E
haanden maa give Plads for en mere
uhildet og sindigere Opfatning af bestaa-
ende Forbold og af Samfundslivets Krav,
og at alle oplyste og fedrelandssindede
Mend hver i sin Kreds ville støtte mine
Bestrebelser til dette Maal.
Maatte et naadigt Forsyn afværge
de ubeldsvangre Følger af ethvert For-
søg paa at rokke selve Grundvolden for
den Samfundsorden, hvorunder det Nor-
ske Folk i saa mange Aar har levet
lykkeligt og frit.
Med Bøn til Gud om, at saa maa
ske og om Hans Velsignelse over Folk
og Rige, erklærer Jeg herved det 3lte
ordentlige Storthing hevet, og forbliver
Jeg Eder, gode Herrer og Norske Mend!
med al Kongelig Yndest og Naade vel-
bevaagen.
Givet paa Kristiania Slot den 21lde
Juni 1882.
Oscar.
C. Å. Selmer.
— — :— Og dette hadde Kristian
August Selmer, mnorsk, konstitusjonelt
andsvarleg Minister skulde vera, sett sit
Namn under.
Slik ein Tale hev aldri nokon Konge
vaagat aa bjoda Norigs Thing.
Morgenbladet hadde gledt seg til aa
sjaa, kor rædde Vinstremennere skulde
Lehmann.
verta, naar dei no, etter alle sine store
Synder, vart stellte fram for ”Lands-
faderen” att. Men Enden vart, at det var
Høgremennerne, som vart uglade. Nokot
slikt hadde nok ikkje dei helder tenkt
seg. Dei vart av mange Grunnar ille
ved, og det er fortalt, at daa Møtet var
til Ende, gjekk nokre av dei upp til
Slottet for aa gjera Hs. Maj. ”Forestil-
lingar” um denne Talen hans. —
Some var det, som likad seg godt
den Dagen. Det var dei republikanske.
Kongens Tale. Det stend i Grunn-
loven, at Kongens Person er heilag.
Me skal ikkje røra Kongens ”Person”.
Men naar Kongen stig fram som per-
sonleg Styrar med personlege Meiningar,
so fær han finna seg i Kritikk som kvar
annan Politikus; for det stend nok ikkje
nokonstad i Grunnloven,
Meiningar er heilage.
Talen inneheld fylgjande Ting, som
at Kongens
serleg maa merkjast:
1. Det er ”Unionen”, ”hvorpaa vor
Tryghed udadtil væsentlig beror.” Dette
er altso no offentleg sagt av Landsens
Konge og av den øvste Generalen i
Hæren vaar.
2. Kongen er ”Hævder af Konge-
magtens grundlovmæssige Stilling.” Fyrr
hev Folk trutt, at Kongen var ”Hævder”
av heile Grunnloven, og at han arbeidde
og livde for Folket og Landet.
3. Storthinget ”har ladet den jevne
Udviklings Arbeide staa tilside under
en Stræben efter at indskrænke den
Myndighed, der af Grundloven er ind-
- lagt under Kongen.” Ei svær Skul-
ding mot Norigs Rikes Thing. Hi svær
Skulding — etter Morgenbladet.
4. Kongen polemiserar mot Ord,
som er fallne i Vinstreblddi elder kan-
skje i Storthingsdebatten.
svarlege Kongen blandar seg offentlegt
inn i den politiske Diskussjonen. E
5. Det er Kongen personlegt, som
beld so sterkt paa alle dei underlege og
av heile Thinget avviste ”Garantier” til
Riksraadssaki. Det er Kongen person-
legt, som er Mannen for det, som vart
gjort for aa sprengja Militærkomiteen.
Den uand-
Det er Kongen personlegt, som ”trur”,
at so og so maa det vera, endaa um
Folket gjenom Storthinget segjer Nei.
Det er Kongen personlegt, som vil hava
absolut Veto; Kongen hev personleg
”Qverbevisning" i denne Saki, og denne
Kongens ”Overbevisning” ”er urokkelig.”
6. Det er Styret, som hev voret
”imødekommende”, og Storthinget, som
hev voret paa Tverke.. ”Storthinget har
ikke ved noget Skridt fra den udøvyende
Magts Side” — ikkje eingong ved Mili-
”kunnet bevæges
til en tilsvarende Tmødekommenhed.”
7. "Kongen vil halda fram som han
stemner, og ban set si Lit til, at Folket
skal bøygja seg.
— Dette er reine Ord. Morgenbla-
det hev aldri sagt dei reinare.
Kongen skulde staa ”utanfor Parti-
tærkommissionen! —
erne!” som Grunnloven hev sett han
til aa utøva — Folkets Vilje!
Dei, som vil hava Revolusjon, er nok
ikkje so faae endaa. Me saa em Flokk
av dei den 2lde. Daa Oskar II kom
ut fraa Storthingsbygningen, etter at
han hadde talat til Norigs Storthing
paa den Maaten som me no hev meldt
um, so samlad dei seg i ein liten Flokk
og — ropad Hurra for Oskar II. Ja
so sannt som me her sit: dei ropad Hurra.
Og daa han reiste fraa Byen um
Kvelden, samlad dei seg i Mengd ved Sta-
sjonen og skreik seg mest fordervad. —d
Dei maa hava ei Meining med slikt.
Dei maa vilja driva Oskar II vidare og
vidare, lokka han til aa eggja Folket
meir og meir upp, 0g 50 —, ja, so kann
dei faa Revolusjon. Og
Det er ein faarleg Leik!
Der
som det like eins vart ropt Hurra fyre,
— og det var Johan Sverdrup. Han
hadde voret ufrisk den Dagen, so han
var hellest ein annan Mann,
ikkje hadde voret Præsident; men so
snart han viste seg for Folkemengdi,
vart det Hurrarop og Jubel. Hit Par
av dei ”sunne og sanne” var naturlegvis
ute og peip, men vart hjelpte til Rettes
av Konstablar elder Private. —
Der var ei underleg, uhyggjeleg Uro
i Folket. Ordet um XKongetalen var
komet ut, ’og det var som Folk etter
dette ikkje visste, kva dei skulde tenkja
elder gjera. Dei gjekk og dreiv upp
ved Storthingsbygningen ei lang Stund,
liksom dei av eit Instinkt ventad Hjelp
elder Trøyst derifraa.
No maa Høgremennerne vera dei
fyrste til aa krevja nytt Statsraad, der-
som dei hellest meiner det ærlegt med
sin ”Elsk” til Forfatningi og Grunnloven.
Høgremennerne av den gamle Skulen
vilde iallfall voret dei fyrste no!
Men det »ye Statsraad, som Høgre
no maa krevja, maa vera eit Statsraad,
som er so heilt ut Vinstre, at naar
Kongen tek det, so hev han dermed
bøygt seg og avsagt alle wukonstitusjo-
nelle Tankar. Mindre hjelper ikkje no.
Dei skal ha tenkt paa aa faa upp
eit Central: elder Forsoningsministe-
rium, er det sagt. Den Tanken kani
dei no kasta. Naar Kongen personlegt
hev sagt: ”Ey” meiner det og det, ”Eg”
vil det og det, og ”Mi”. Meining og
” Min? Vilje er urikkeleg, — so skynar
alle, at det kann koma ut paa eit, anten
”Statsministeren” heiter Selmer elder
Roll; Ministrarne er so likevæl ikkje
annat enn Kantorgutar, som skal straa
Sand paa H. Majestæts ”urokkelige Over-
bevisninger.” — Men i den Stundi at
Kongen tek eit Ministerium Sverdrup,
so vil det vera klaart for alle, at no
hev han bøygt seg og vil styra konsti-
tusjonelt, og dan kan der kanskje endaa
verta Raad med berga
dømet i Norig. —
aa Konge-
Men det, som skal gjerast, maa pje-
rast snart. Fraa den Dag av, at Kongen
heldt sin Tale til Storthinget, er det
som Regjeringi er avsett; ingen bryr
Men all den djupe
Uvilje, som i dei seinare Aar hev dyngt
seg lenger um den.
seg upp mot Regjeringi, maa no venda
seg mot Kongen sjølv, og alle dei, som
fraa gamalt av hev drøymt um, at
Landet hadde ein Konstitusjon, — vil
no tvingast til aa venda seg burt fraa
Kongedømmet. Ingen norsk Mann, som
held paa Grunnlov og Forfatning, kann
vera med paa dette, at Kongen stig
fram og vil styra personlegi.
«Win Overbevisning er urokkelig! I
1869 gjorde ”Dølen” Narr av, at ein
konstitusjonell Konge skulde hava ”An-
skuelser.” Ein uandsvarlig Mann, som
ikkje er vald, men fødd til aa vera
Styrar, hev ikkje nokot med aa hava
»
”Meiningar” elder ”Anskuelser.”
Men no kjem Kongen og talar offi-
cielt um si ”Qverbevisming.” Og han
fortel, at hans ”Overbevisning” er ”urok-
kelig!” Um det aldri so mykje vert
paavist, at der ikkje finst nokot absolutt
Veto, — Kongens ”Overbevisning” er
”urokkelig.” Um Storthinget, som er
den einaste authentiske elder fullmyndige
Loytolkaren, segjer, at absolut Veto er
imot sjølve Grunnlovens Åand og Tanke,
— Kongens ”Overbevisning” er ”urokke-
lig.” Um. heile Folket reiser seg i Pro-
test mot det absolute Veto og segjer:
det stend ikkje i Loven; me hev aldri
visst av det, og me vil ikkje vita av
det, Kongens
”urokkelig |
personlege Meining upp mot heile Folket,
og meiner paa, at for hans personlege
”
Denne eine Mannen set si
Mening skal heile Nasjonen bøygja seg.
— Jau, det skulde sjaa ut, det! Ein
god Dag kann me faa ein Halvtulling
til Konge; slikt hender i arvelege Konge-
døme. Denne Halvtullingen skal daa
hava ”Overbevisningar;” og Halvtullings-
Overbevisningar er altid ”urokkelige.”
Og so skal heile Foikje bøygja seg!
Det skulde sjaa ut.
— Ja, no fær me sjaa daa. No fær
me sjaa ut etter Sumaren, kva Folket
meiner, og so, fær me sjaa, kven det
vert, som tilslutt lyt bøygja seg: Norigs
Folk og Rike, elder Mannen Oskar av
Huset Bernadotte.
- «Alle Mennesker fødes fre og lige.
Alle Selskabets (0: Samfundets) Med-
lemmer have, uden Hensyn paa deres
Fødsel, Formue, Rang eller Stand, fuld-
kommen fige Fordring paa dets Fordele.
Souveræniteten er hos Folket.
Da alt Magt har sit Udspring fra
Folket, saa ere alle Øvrighedspersoner
og Embedsmænd dets Tjenere og til
alle Tider pligtige at aflægge det
Regnskab.
Loven, som er et frit og høitideligt
Udtryk af den almindelige Vilje, eller
”Overbevisning” er
hele Selskabets Vilje, udtrykt ved Majo-
riteten af dets Borgere eller deres Re-
præsentanter, maa være cens for alle” —
Dette stend i dei "almindelige Grund-
sætninger” i Adler-Falsens Grunnlovs-
forslag; men paa Adler-Falsens Grunn-
lovsforslag ”er den: norske Grunnloven
byggd."
«Kongemagten har brændt sine Skibe*
fortel Mgbl. jublande. Kanskje Møbl.
der hev sagt sannare enn det sjølv
veit av.
Storthinget. ”Fakultets-Betænknin-
gen” vart ”henlagt” med 70 (vinstre og
Didrichsen, Motzfeldt, Berg) mot 35 R.
Dei sidste røystad for: ”vedlegges Proto-
kollen.”
Heile Budsjettet er paa 40,184 Kr.
(og 79,054, som ikkje gjeng or Riks-
kassa.)
Tinget vedtok eit nyt Stel med Sty-
ring af Jarnvegerne.
Egteskapsloven skal sendast um til
Heradsstyri.
Reisestipendiet til Arne Garborg vart
den 17de ds. negtat med 69 mot 43.
Dei 69 var nok helst rædde Mannen i
Trui, leet dei um.
Regjeringi vilde hava eit nytt Stats-
laan paa 17—18 Millionar. Men Stor-
thinget sparde inn so mykje paa Hær,
Flote og andre Ting, at Budgettet no
er uppgjort med eit Yverskot paa 800,000
Krounur! Å
Sanksjonera er desse Lovarne:
um at Kvende kann faa Lov sa
taka Artium,
um at Prestarne i eit Bispedøme
skal faa vera med aa velja Bisp,
um Utskiping,
um Forlagsregister og Levering til
Universitets-Bibliotheket av trykte Saker,
um Endring i Vegloven, Auksjons-
loyen og Hypothekbankloven,
um eit nytt officielt Lysingsblad,
um Prestegardsloven (driven fram.
etter $ 79),
um ny Kommunal-Skattelov.
Kongen vil ikkje betala ut Bevilling-
arne til Folkevæpnings-Samlagi og Cen-
tralforening:i!
Kongens Tale til Tinget vil Høgre
trykkja mange tusend av og sende ut-
yver Landet. Det er bra!
Det norske Samlag hev utgjevet for
1882 ei historisk Bok av ein vælkjend
Forfattar: ”Fraa 1789 til 1815. Fit
Stykkje av Heimsoga.”
Seinare i Aar kjem 2dre Heftet av
Vinjes Skrifter.
I Belgia hev det vore Val. Baae
Tingi er endaa meir frilyndte en fyrr.
Lysingar.
Qvams Skole.
(Smaaskole, Middelskole, kortvarigt
Kursus for ældre paa Latin- og En-
gelsklinje, 2aarigt Latin- og Realgym-
nasium). Indmeldelser modtages Kl.
12—2, Universitetsgaden No. 6.
P. Qvam.
Abo-Bolk
ved Andreas Austlid,
Vestmannalagets Utgaava, J. W. Eides Forlag,
kostar 25 Øyror innb.
4 Bøker fritt i Posten ... Kr. 1.00.
ET NE » 250.
25 — Je 85:00:
bb
naar ein sender Pengarne i betalt Brev til
Bokprentar J. W. Eide, Bergen.
Kristiania.
- Nikolai Olsens Boktrykkeri.
24de Juni 1882. |
,
EE
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
