Full resolution (JPEG) - On this page / på denna sida - Sidor ...
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
Below is the raw OCR text
from the above scanned image.
Do you see an error? Proofread the page now!
Här nedan syns maskintolkade texten från faksimilbilden ovan.
Ser du något fel? Korrekturläs sidan nu!
This page has never been proofread. / Denna sida har aldrig korrekturlästs.
- Maria viste, du var her.
166
Fedraheimen.
21de Oktober 1882.
korleids stend det til? Heve du no-
kot nytt?
Maria. Aa, den leide Friaren min
Sir Benjamin Backbite heve just no
gjenget til Formyndaren min og heve!
med seg sin stygge Morbror Crabtree;
daa stal eg meg ut og gjekk hit for
aa komaa ifraa deim,
Lady Sneer. Er det alt?
Jos. Surf. Hadde Karl Bror min
voret med, hadde du væl ikkje voret
so rædd. å
Lady Sneer. Noer du for streng.
Eg tore sverja paa, at det kjem avdi,
Men mi
kjære Maria, kvat heve Sir Benjamin
gjort, sidan du flyr ifraa honom?
Maria. Aa, han heve ingjen Ting
gjort. Men all Tala hans er berre eit
samansett Skamskrift yver alle Kjen-
ningarne hans.
Jos. Surf. Ja, og det værste er,
- at det er ikkje nokot Gagn i aa ikkje
vera Kjenningen hans, avdi han bak-
talar ein framand Mann likeso mykje
som sin beste Ven; og Morbror hans
er mykje leid.
Lady Sneer. Ja, me fær taka
det med nokot Tol. Sir Benjamin er
ein gaaverik Mann og ein Diktar.
Maris. For min Deil maa eg
standa ved det, Lady, at Flogvitet ta-
par seg for meg, naar eg ser, at det
er saman med Vondskapen. Kvat
meinar du, Mr. Surface?
Jos. Surf. Det er vist og sant,
Lady! Aa læja til eit Spøk, som sting
Brodden i Brjostet paa ein annan, det
er eit sant Prov paa Vondskap.
Lady Sneer. Pyt! d’er ikkje mo-
geleg aa bruka Flogvit utan litt vont;
Vondskapen av ein god Ting er som
eit Skjegg, som gjerer eit Stik, Kvat
er di Meining Mr. Surface?
Jos. Surf. Sanneleg, Lady, er ei
Samtala, der alt Spøk og Spott skulde
haldast burte, baade dauvleg og leid-
sam.
Maria. Ja, eg vil no ikkje stri-
dast, um Baktala kann vera tillateleg;
men for ein Mann er den vanærleg.
Me hava Høgferd, Ovund, Aabrydskap
og tusund andre Grunnar til aa setja
ein annan ned; men ein Mann, som bak-
talar ein annan, — maa hava Rædhug
som eit Kvende, naar han kann gjera
slikt. —
Tenaren (som kjem inn att) Lady! Mrs
Candour held no utanfor Døri. Og
fell det laglegt for Lady aa taka
imot henne, vil ho stiga or Vogni.
Lady Sneer. Bed henne koma
inn! (Tenaren gjeng ut. No Maria! her er
eit Huglynde, som du likar; for um
Mrs. Candour er nokot pratsam, so
prova daa alle, at ho er av det beste
To og av dei beste Kvinnor.
Maria. Ja, ved stor Tilgjerd og
paateken Godleik og Vælgjerd gjer ho
langt meir vondt enn all den tydelege
Vondskapen hjaa gamle Crabtree.
Jos. Surf. Ja, det trur eg visst,
Lady Sneerwell! Men naar eg høyrer
eit leitt Ord gaar um nokon av mine
Veners Lynde, so tenkjer eg, at dei
aldri kann vera verre ute, enn naar
Lady Candour vill forsvara deim.
Lady Sneer. Still, — der kjem ho.
Mrs: Candour (som kjem inn). Min
beste Lady Sneerwell! koss heve du
livt i al den lange Tidi, som eg ikkje
heve set deg? — Kvat nytt heve du,
Mr. Surface? — det er daa væl ikkje
aa spyrja etter; ein høyrer ikkje annat
’enn berre Baktalor.
Jos. Surf. Ja, sanneleg, so er det,
Mrs. Candour!
Mrs. Cand. Naa, Maria, koss, er
det upslegjet alt imillom deg og Karl?
Hans Ulivnad kann eg tenkja.-— heile
Byen talar ikkje um annat.
Maria. Eg heve stor Sorg yver,
at Byen heve so litet aa gjera.
Mrs. Cand. D’er altfor sant, Barn!
Men ein kann ikkje binda Tunga paa
Folk. Det heve gjort meg vondt aa
høyra det, som eg fekk vita i den sama
Fjerdingen, at Formyndaren din Sir
Peter og Lady Teazzle ikkje heve
kunnat semjast so gott i seinare Tid,
som ein kunde ynskja. :
Maria. Det er stor Skam, at Folk
blandar seg upp i slikt.
Mrs. Cand. Det er sant, men
kvat er aa gjera? Folk vil tala —
ingjen kann hindra det. — Soleids
høyrde eg igjaar, at Miss Godabout
heve laupt burt med Sir Filigree Flirt.
— Men det sæter no ikkje, kvat ein
høyrer, enndaa eg heve det fraa eit
rett paalitelegt Menne. —
Maria. Slike Drøsor era rett skam-
lege.
Mrs. Cand. Dei er det, Barn,
stygge, skamlege. Men Verdi er no
streng; Ingjen slepp. Kven skulde
trutt, at din Ven Miss Prim skulde
voret lauslynd? Og likevæl er Folk
saa skamlege, at dei segja, at Farbror
hennar fekk haldet benne att ein av
Dagarne, daa ho vilde aket med Skys-
vogni til York med Dansemeistaren sin.
Maria. Eg kann svara for, at
detta er ei Lygnrøda, som ikkje heve
minste Grunn. —
Mrs. Cand. Nei ikkje minste
Grunn, det torer eg sverja paa, —
vist ikkje meir Grunn, enn den Røda,
som heve gjenget i den siste Maana-
den, detta dei tymta paa um Mrs. Fe-
stino og Major Cassino, — um eg er
viss paa, at den Saki aldri er set rett
utgreid.
Jos. Surf. Der fælt til Skam-
løysa dei hava med aa finna paa stygge
Rødor.
Maria. Ja det er sant, men eg
meinar, at dei hava likeso stor Skuld
dei, som breida slike Drøsor ut.
Mrs. Cand. Ja du kann vera
trygg for det; dei, som bera ut Lyg-
rødor era likeso leide, som dei, som
laga deim til; det er ei gamal Røyn-
sla, som er mykje sann; men kvat
er aa gjera ved det, som eg nylig
heve sagt? kann ein forbjoda Folk aa
tala? Idag heve til Dømes Mrs. Cla-
ckitt fortalt meg som vist, at Mr. og
Mrs. Honeymoon vil skiljast aat med
det fyste; ho tymtad ogsaa paa det,
at ei viss Ekkja i dei næmaste Gata
var vorti god av si Vassott og faat att
sin vanlege Skapnad paa ei uventad
Vis. Paa sama Tid innestod Miss.
Tattle, som var der, for at Lord Buf-
falo hadde funnet Kona si inne paa
eit Hus, som ikkje heve det beste Ord
paa seg, og at Sir Bouquet og Tom
Saunter var komne i Haari paa ein-
annan af ein liknande Grunn. — Men
tenkjer du, at eg vilde breida ut desse
Rødor? Nei, nei Lastord-Berarar er,
som eg sagde nyleg, ikkje betre enn
Lastord-Makarar. —
Jos. Surf. Aa, Mrs. Candour.
Gjev kvar og ein var so god, som
du er! (Meir.)
John Bunyan.
(Etter Macaulay.)
(Framhald.)
At han kunde halda ut, er so mykje
meir undrande, fordi Kjenslurne for
Heimen var overlag sterke hjaa han.
Dei aalvorlege Brøranne hans tyktest
mest, han var ein altfor snild og linn-
ferdig Far. Han hadde fleire smaa
Born og millom dei ei Gjente, som
var blind, og som han var serskilt
glad i. Han kunde ikkje tola, at Vin-
den blees paa ho eingong, sa han, og
no maatte ho baade frjose og svelte;
ho maatte tigge og lide altslags hard
Medferd; ”og likevæl maa eg, maa
eg gjera det,” sa han. Mea ban laag
i Fengsle, kunde han ikkje driva det
gamle Handverke sitt og soleids faa
Pengar til Huse. Han lærde seg difor
eit nytt. Han lærde seg til aa laga
eit Slag Kanteband og selde mange
tusund av dei til Høkranne. Men paa
same Tid var han Prest og Lærar for
Medfanganne sine, fekk istand ein liten
Samling millom dei og var sjølv Hyr-
dingen. Han hadde ikkje mange Bø-
ker; men dei han hadde, studerad han
til Gagns. Bibelen og Martyrboki av
Fox fylgde han stødt. I Bibelen var
han so kjend, at ein kunde kalla han
ei levande Bibelordbok; og i Kanten av
Martyrboki kann ein endaa lesa laakt
stilte og laakt bokstava Linur av han;
han skriv der um den høge Vyrnaden
sin for dei gjæve Lidaranne og den
endelause Fiendskapen hans til det
gaatefulle Babylon.
Tilslutt tok han paa aa skrive, og
um det endaa varde ei Tid, fyrr han
fann ut, kor den største Gaava hans
laag, so vart Skrifterne hans likevel
lesne av mange. Dei var naturlegvis
raae, men dei synte, at Skrivaren
hadde eit kvasst Vit, stort Herredøme
yver Bygdemaale, eit inderlegt Kjenn-
skap til den engelske Bibelen, og ei
makalaus og dyrekjøpt Røynsle. Dei
vart difor vel lika av dei fatike ser-|.
truande, daa Bokstaving og Gramma-
tik hadde vorti bøtte litt paa.
Mykje av Tidi for Bunyan gjekk
med til religiøs Strid. Han skreiv
kvasst mot Kvækaranne, som altid
tykkjest aa ha vori honom eit Stygge-
ting. Det er hellest merkjelegt, at
han tok etter dei i ein av deira ser-
skilde Skikkar: aa skrive den llte,
den 12te Maanaden osfr., ikkje Novem-
ber, December.
Han skreiv mot Kyrkjeskikkarne i
den engelske Kyrkja. Ingen Ting hev
mindre aa gjera med kvarandre enn
Form og Aand i Bøni, sa han. Dei,
som hev mest av Aanden, er alle aa
finne i Fengsle, sa han, og dei, som
er mest strenge med Formi, er alle
aa finne i Vertshuse. Derimot rosa
han varmt Læresetninganne aat denne
Kyrkja og forsvarad dei mot ein ar-
miniansk Prest. Den kvassaste av
alle Skriftenne hans er eit Svar til
Edward Fowler, ein utmerkt Mann,
som etterpaa vart Biskop av Glouce-
ster, men som var litt pelagiansk
av seg.
-Bunyan hadde dessutan ein Strid
med nokre av Føraranne for si eigji
Serkyrkje. Det er tvillaust, at han
fullt og fast heldt paa det sermerkte
i Baptist-læra, men han heldt ikkje
desse Sersetninganne for so vigtuge,
at han ikkje like godt kunde taka
Nattverden saman med gudelege Pres-
byterianar og Independentar. Dei
strenge Baptistarne kalla han difor
høgt for ein falsk Bror. Det byrja
ein Strid, som livde lenge etter at der
fyrste Kjæmparanne var burtgjengne..
I dei fyrste Aari etterat Konge-
døme vart innsett, ser det ut som:
Bunyan vart strengt medfaren. Men:
det vart betre og betre, ettersom Upp-
øsingi fraa 1660 og Hate mot Puri-
tanararne kolna av, og Medynk kom
i Staden. Forfylgjaranne vart mykte
av aa sjaa, kor vondt Huse hans leid,
og av hans taalsame Mod og Tillit til
Gud. Som ”Kristen” i Boki hans fann
han Talsmenn i sjølve ”Marknaden aat.
Faafengdi”. Dei segjer, at Biskopp-
Barlow bad for han. Tilslutt fekk han
Lov til aa bu utanfor Fengselsmuranne
meste Tidi, men maatte ikkje koma.
utanfor Bedford.
Fullt fri vart han ved ein av dei
verste Gjerninganne av det verste Styre,
som England hev havt. I 1671 var
”Cabalministeriet” ved Rore. Karl IF.
hadde underskrivi den Pakti, som lae
paa han aa innføre den katolske Trui
i England. Det fyrste Stege paa denne
Vegen var, at han avtok alle Loger
mot Katolikanne; dette var eit Misbruk:
av Kongemagti hans, og for aa løyne
det sanne Maale sitt, avtok han sam-
stundes Logerne mot dei protestanti-
ske Serkyrkjunne (Nonkonformistar).
Altso slapp Bunyan laus. I den fyrste
Takksemdi skreiv han eit Stykkje um
Saki, og samanlikna Karl med den
mannamilde og gode persiske Kongen,
som væl ikkje sjølv var so sæl, at han
aatte Ljose aat den sanne Trui, men
likevæl tok seg av det utvalde Folke
og gav dei Lov til aa byggje upp det.
kjære Temple etter mange Aars Træl-
dom.
Naar ein minnest, kva Bunyan
hadde lidi, og kor lite han kunde vita
um dei løynlege Formaal aat Hoffe,
treng han ingen Forsvarar for den
umistenksame Takk, som han helsad
sin Fridom med.
Fyrr han gjekk ut or Fengsle, hadde
han teke paa med den Boki, som hev
gjort Namne hans udøydelegt. Denne
Boki hev ei Soga, som er merkjeleg.
Han fortel oss, at "han skreiv paa ei
Bok, som millom anna var um Fram-
gangen i eit kristelegt Liv. Han
samanlikna denne Framgangen med
ei Pilgrimferd, som so mange andre
hev gjort. Snart fekk han med sitt
kvasse Vit Syn paa, at denne Saman-
likningi kunde førast mykje vidare enn
andre hadde gjoit.
inn i Hugen hans snøggare enn han
kunde skrive dei upp: Hengjemyrar
og Gruvur, bratte Bakkar, myrke og
fæle Djuv, venlege Dalar, solrike Vol-
Bilæte strøymde -
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
