Full resolution (JPEG) - On this page / på denna sida - Sidor ...
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
Below is the raw OCR text
from the above scanned image.
Do you see an error? Proofread the page now!
Här nedan syns maskintolkade texten från faksimilbilden ovan.
Ser du något fel? Korrekturläs sidan nu!
This page has been proofread at least once.
(diff)
(history)
Denna sida har korrekturlästs minst en gång.
(skillnad)
(historik)
aldarinnar, þá hafa þó verið skólar hér og hvar; þannig var skóli
á Hólum 1394 og var Böðvar djákni skólameistari, [1] og
1380 selur Valgarður Loptsson Páli ábóta í Viðey jörð
mót því, að hann kenni syni hans í 6 ár; [2] líklegt er,
eptir þessu og öðru, að kennsla hafi þá enn þá haldizt
við á klaustrunum.
Á 14. öld var dálítið ritað um landfræði á Íslandi;
Arngrímur ábóti reit hina stuttu lýsing Íslands í
Guðmundarsögu, sem fyrr hefir verið getið; þá voru rituð
fjarða- og tylfta-töl, og þá var ýmislegu snúið úr
útlendum bókum um landfræði fjarlægra landa; en flest voru
það kynjasögur um skrýmsli og undur á endimörkum
jarðar, og er margt til af því enn, bæði í Hauksbók,
Rímbeglu og innan um önnur rit, riddarasögur og
helgramannasögur. Dýrðlingatrúin var þá alveg búin að taka
frá mönnum allan skarpleik og greind, í því er snertir
náttúruna; á 14. öld trúðu menn því fyrir fullt og fast, sem
fornmenn á söguöldinni hefðu hlegið að. Það er mjög merkilegt,
að bera saman hugsunarhátt manna á söguöldinni við
hugsunarháttinn á 14. og 15. öldinni. Á söguöldinni er
skynsemi manna, greind og hagsýni svipuð og nú, en á
klerkaöldinni er hugsunarhátturinn svo frábrugðinn því sem nú
er, að oss finnast þeir menn, er slíku hafa trúað, sem þá
var haft fyrir satt, varla vera með fullu viti. Þetta hafði
kirkjan afrekað. Á 14. öld fóru mikið færri Íslendingar
utan til annara landa en Noregs, en áður hafði verið, og
þeir sem fóru gengu flestir suður vegna synda sinna, en
dvöldu lítið erlendis. Verzlun var eingöngu bundin við
Noreg, og því var ekki að undra, þó lítill fróðleikur um
Ísland bærist í þá daga til útlanda; hinar suðrænu þjóðir
höfðu því nær engin bein viðskipti við Íslendinga. Vér
höfum í kaflanum um landabréf miðaldanna eptir föngum
sagt frá hugmyndum manna um Ísland í þá daga,
eins og þær koma fram á uppdráttum frá 14. og 15. öld.
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
