Full resolution (JPEG) - On this page / på denna sida - Sidor ...
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
Below is the raw OCR text
from the above scanned image.
Do you see an error? Proofread the page now!
Här nedan syns maskintolkade texten från faksimilbilden ovan.
Ser du något fel? Korrekturläs sidan nu!
This page has never been proofread. / Denna sida har aldrig korrekturlästs.
[197
menntirnar engvar. Þó hefir eflaust ýmislegt verið
skríf-að upp af hinu forna, en flestir hafa skrifararnir líklega
fengizt við að rita tíðabækur; Jón Egilsson segir um Jón
nokkurn Þorlákson, sem var afbragðs skrifari, að hann
hefði skrifað flestar messubækur á Yestfjörðum.1 Síra
Sveinn sá, sem líf fékk á Kirkjubóli, er Kristián skrifari
var veginn, var kallaður »meistaramaður upp á skrif og
latínu«;2 sýnir þetta með öðru, að stöku menn hafa
hald-ið við fornri kunnáttu.
I lok fimmtándu aldar voru prestar og biskupar því
nær einvaldir á Islandi; í.lþýðan var hneppt í liinahörð-
ustu fjötra hjátrúar og vankunnáttu, og hefir prestum
liklega varla þótt taka því að mennta sjálfa sig; engin
h\ öt var til þess og ekkert tækifæri; það var álitinn
nógur lærdómur fyrir prest að kunna að lesa, skrifa og
syngja,3 og með slíkum lærdómi gat hann náð æðstu völd-
um kirkjunnar, ef kringumstæðurnar voru heppilegar og
maðurinn nógu einarður og ásælinn. Klerkarnir voru
búnir að ná undir sig öllum beztu fasteignum landsins og
áttu alstaðar itök, þar sem eitthvað var fémætt að fá;
leikmanna-höfðingjar voru fáir, þeir er nokkurn styrk
höfðu, svo kirkjan gat hæglega ráðið við þá, og skömmu
fyrir siðaskiptin höfðu biskuparnir eigi að eins allt kirkju-
valdið, heldur voru jafnvel hirðstjórar og umboðsmenn
t
konungs yfir öllu lr’nu veraldlega. I þá daga leyfðu
prestar sér allt, og má færa til þess mörg dærni, hve
miklir ofstopar þeirvoru; sumir urðu jafnvel uppvisir að
glæpum; Jón prestur Snorrason hafði drepið tvo menn,
sært annan prest og farið með rán og gripdeildir, en
sarnt messaði hann og hélt embætti sínu óskertu; en þá
varð honum það á, að hann rændi tveim köplum úr lest
Hólastaðar suður á Suðurnesjum og valdi Hólabiskupi
t
mörg voncl orð; það þoldi Olafur biskup Rögnvaldsson
t
Safn til sögu Islands I., bls. 57.
2) S. st. I., bls. 98.
3) Finnur Jónsson: Historia ecclesiastica III., bls. 129.
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
