Full resolution (JPEG) - On this page / på denna sida - Sidor ...
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
Below is the raw OCR text
from the above scanned image.
Do you see an error? Proofread the page now!
Här nedan syns maskintolkade texten från faksimilbilden ovan.
Ser du något fel? Korrekturläs sidan nu!
This page has never been proofread. / Denna sida har aldrig korrekturlästs.
16
síra Ólafs á Söndum alkunnugt »Fvrnist ísland fríöa, fölnar
jarðar blóm« o. s. frv. Það kvað svo rammt að apturförinni,
að sölinni för aptur sem öðru, Bjarni Jönsson segir í
Alda-íöng: »Sölin guðs sést nú bleik, sem gull það liggur í reyk,
blómstur um álfur allar er fölt sem gamlir kallar, ár hvert
ber ánauð stranga, öfugt vill margt til ganga*. Hjátrúin og
taugaveiklun sú, er henni var samfara og hin sífellda
um-hugsun um stundlegar og eilífar hörmungar, gjörði það að
verkum, að alþýðumenn á 17. öld dreymdi marga stóra
drauma og hættliga, og á engri öld hafa menn séð jafn margar
sjónir og ofsjónir. fyrirburði, skrímsli og skrípi af öllu tagi
eins og þá; í ritum þeirra tíma er margt um slíka hluti.1
Þrátt fvrir allar prédikanir, hýðingar og galdrabrennur
var siðferðið á 17. öld á fremur lágu stigi; þó var allt af beitt
hinni mestu harðýðgi og grimmd gegn þeim, sem eitthvað
brutu móti lögunum eða mót hugsunarhætti aldarinnar.
Tilfinningarleysi og siðleysi kemur mjög viða fram bæði hjá
undirgefnum og vfirboðurum; agaleysi var þá mikið og var
þó ekki því að kenna, að foreldrar væru ekki nógu strangir
við börn sín, yfirvöld of tilfinningasöm við sakamenn eða
prestar ekki nógu harðorðir í stólnun. Hér mun eg aðeins
nefna fá dæmi. »Um haustið 1662 varð það til tíðinda í
Fljótum, að Sigurður Bergsson. búandi á Grvndlingi hinum
minna, strýkti pilt sinn 12 vetra gamlan, vesælan að vexti og
illa aðlátinn, svo hann fékk bana af; var piltur þessi hneigður
til að krvtja sér af matarreitum, þávið varð komið, og föður
hans ráðlagt að hirta hann, strýkti hann hann fyrst í
bæjar-dvrum, svo hann afklæddi sig sjálfur, batt hann síðan á
fótunum um bita og barði hann með vendinum, unz af dró
hljóðin, og bætti þrisvar á vöndinn, var þá pilturinn tekinn
ofan, bar sig að ganga í baðstofu og bað að gefa sér að
drekka, devði strax um kvöldið snemma«.2 Sama ár strýktu
foreldrar barn sitt til bana í Eyjafirði, en stjúpfaðir drap
’) Ýmislegt um vitranir og furðulega drauma er t. d. í Lbs. nr.
625-4° og 412-8vo.
*) Annáll Gunnlaugs þorsteinssonar. Lbs. 158-4°, bls. 62.
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
