Full resolution (JPEG) - On this page / på denna sida - Sidor ...
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
Below is the raw OCR text
from the above scanned image.
Do you see an error? Proofread the page now!
Här nedan syns maskintolkade texten från faksimilbilden ovan.
Ser du något fel? Korrekturläs sidan nu!
This page has never been proofread. / Denna sida har aldrig korrekturlästs.
121
suður á Hlíðarenda; þar virðist og vera hentugt landslag til
slíkra tilrauna, bærinn sunnarlega á landinu og brekkur á
móti sólu, þó voru akrar Gisla blásnir upp og eyddir, þegar
Eggert Olafsson1 kom þangað 1756. Gísli Magnússon sáði
bvggi á Hlíðarenda og heppnaðist það opt vel, þó er mælt,
að uppskera hans hafi aldrei verið meiri en ein tunna korns;
Gísli byrjaði fyrstur kálrækt hér á landi, en fáir eða engir
tóku það eptir honum, þó er þess getið um Þorkel Vidalín í
Görðum, að hann hafi haft þar kálgarða2, en hann hafði líka
komið til Hollands og ef til vill kynnt sér þar garðyrkju.
Konungsleyfið til að taka brennistein notaði Gísli sér
lengi og lét leita aó brennisteini og safna honum á ýmsum
stöðum, þar sem hann hafði ekki áður verið tekinn. Sökum
verzlunarólagsins hefir þó Gísli Magnússon naumlega haft
mikinn hagnað af brennisteinsnáminu, því kaupmenn reyndu
að færa brennisteinsverðið eins mikið niður eins og þeir gátu.
Hinn 9. febrúar 1665 fékk Gabriel Marselius einkalevíi til þess
að flytja brennistein frá Islandi, og líka til að grafa upp
brennistein, hvar á landinu sem hann vildi3; meó þessu
leyfi virðist þvi leyfisbréf Gísla afnumið, að minnsta kosti að
nokkru leyti, og eptir það varð Gísli að snúa sér til Marseliusar
með það, sem hann vildi selja. I bréfi dags. á Bessastöðum
4. sept. 1669 ritar Gísli Magnússon Birni syni sínuin, er þá
var við nám í Kaupmannahöfn, á þessa leið: »Þann
brenni-stein, sem hér er að fá, hefi eg látið upptaka i sumar, sem
er fáeinar lestir, svo sem fyrir litið skip barlestarkorn; eg
hefi látið leita í öllum Suðurfjöllum, eg hefi látið leita hjá
Keilir og Móhálsum og var þar ei nema á 12 hesta að fá,
item hefi eg látið leita á Reykjum i þeim öllum fjöllum,
J) Reise gjennem Island II. bls. 948—49. Nú eru garðar Eggerts
Ólafssonar og Björns Halldórssonar í Sauðlauksdal engu minna eyddir,
sbr. Andvari XIII. bls. 116. Um alla Fljótshlíðina hefir kúmen
fjarska-lega breiðzt út, og er sagt, að það haíi upprunalega komið frá
Hlíðar-enda; Gísli Magnússon hefir ef til vill fyrstur flutt það þangað.
2) Bjarni Arngrímsson: Um garðyrkjunnar nauðsyn og nytsemi.
Kmh. 1820, bls. 9. Páll Vídalín: Deo. regi, patriæ, bls. 172.
3) M. Ketilsson: Forordninger III., bls. 118—21, 123, 125.
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
