Full resolution (JPEG) - On this page / på denna sida - Sidor ...
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
Below is the raw OCR text
from the above scanned image.
Do you see an error? Proofread the page now!
Här nedan syns maskintolkade texten från faksimilbilden ovan.
Ser du något fel? Korrekturläs sidan nu!
This page has never been proofread. / Denna sida har aldrig korrekturlästs.
125
mjög merkileg og hefir aldrei verið pretituð, set eg liér
aðal-efni hennar. í^etta er hin fyrsta ritgjörð um viðreisn Islands,
en frá 18. öld eru til óteljandi ritgjörðir um svipað efni.
Fyrst biður Gísli konung að veita sér og föður sínum
leyfi til þess, að taka brennistein úr öllum
brennisteinsnám-um, er finnist hér á landi, og um leyfi til að fást við
salt-gjörð og framleiðslu vitríóls og saltpéturs; einnig vill Gísli fá
leyfi til að rækta óræktað land og gjöra tilraunir með sáning
jurta, og telur hann maturtir, hentugar landsmönnum, muni
geta vaxið hér og einnig jurtir til fatnaðar og lækninga.
Gísli vill láta kenna mönnum hentugri aðferð til fuglaveiða og
fiskiveiða, nefnir hann ýmsar fuglategundir, sem að gagni
megi verða, en segir að landsmenn kunni lítt að hagnýta sér
þessi og önnur gæði. Telur hann víst, að örbyrgð muni minnka
og verzlun aukast, ef fiska og fuglaveiðar væru betur stundaðar.
Gísli Magnússon vill láta byggja fátækrahús hér og hvar
um land allt, og setja þangað öreiga og sveitarómaga alla,
konur og karla; vill hann svo láta leggja fátækratíundir allar
til þessara stofnana, telur hann víst að þá muni afleggjast
hið mikla flakk, sem þá gjörði landinu stórskaða. A
fátækra-húsum þessum á að halda fólkinu stranglega til vinnu, og
þar þurfa að vera kennarar, er kenna mönnum þarfleg
vinnu-brögð og handiónir; segir Gísh að með tímanum muni þorp
og ef til vill bæir myndast kringum þessi vinnuhús.
Gísli Magnússon telur það mjög mikla nauðsyn fyrir
landið, að til séu menn, er hafi efni og kunnáttu til þess að
vera forkólfar í framkvæmdum og framförum, og sé því
nauðsynlegt að styrkja að því, að íslenzkur aðall geti
mynd-azt. Þetta telur hann hægt með því að láta fornar ættir ná
þeim völdum og virðingum, sem þær áður hafa haft, og völd
þeirra og vegur gangi löglega 1 erfðir; Gísli telur þrjár fornar
ættir göfugastar í landinu, Svalbarðsætt, Klofaætt og
Skarðs-ætt, talar hann um veg þeirra á fyrri öldum, aðalsbréf og
skjaldmerki. Svalbarðsætt er helzt á Norðurlandi, segir Gísli,
og hafa kirkjuforráð haldizt í karllegg i þeirri ætt; Klofaætt
er mest á Suðurlandi og á enn höfuðbólin Klofa og
Hlíðar-enda, enn fremur á ættin yfirráð yfir kirkjum þessara staða,
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
