Full resolution (JPEG) - On this page / på denna sida - Sidor ...
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
Below is the raw OCR text
from the above scanned image.
Do you see an error? Proofread the page now!
Här nedan syns maskintolkade texten från faksimilbilden ovan.
Ser du något fel? Korrekturläs sidan nu!
This page has never been proofread. / Denna sida har aldrig korrekturlästs.
193
varð landlæknir, fékk fyrstur náttúrufræðisstvrkinn og svo hver
Islendingur af öðrum. Halldór Einarsson (1797—1846) er seinna
varð sýslumaður hafði t. d. styrk þenna í 4 ár (1825—28) og
einnig Jacob Thorarensen, siðar Baldvin Einarsson, Ögmundur
Sigurðsson, Jóhann Arnason, Þórður Guðmundsson o. fl. En
allt varð þetta að litlum eða engum notum, kom hvorki fram
í ritum né verklegum framkvæmdum. Þó sumir þessara
manna yiðu nýtir menn og aðrir jafnvel merkismenn einsog
Baldvin Einarsson, þá gengu störf þeirra í aðra átt, enda var
vísindalíf Islendinga mjög dauft framan af öldinni; það var
eins og þeir hefðu oftekið sig á 18. öld og svo var líka
aldar-háttur og kringumstæður örðugar á þeim tímum bæði í
Dan-mörku og á Islandi.
Ein af orsökunum til apturfarar hjá Islendingum i
nátt-úruvisindum og skvldum greinum mun hafa verið framför
þeirra á öðru verksviði, aukinn áhugi á norrænum fræðum
og vaknandi þjóðernistilfinning svo flestir greindir og duglegir
Islendingar meðal hinna yngri menntamanna i
Kaupmanna-höfn sneru huga sinum í þessa átt. Ahuginn á
náttúruvís-indum á 18. öld stendur í nánu sambandi við tilraunir þær^
sem þá voru gjörðar til verklegra framfara; norrænu fræðin
eru aptur nátengd þjóóernistilfinningunni og
sjálfstjórnarkröf-unum, sem sérstaklega einkenna 19. öldina. Hvorutveggja er
eðlilegt, þvi þjóðin hafði enn eigi nægan styrk til þess að
leggja í einu jafn mikla rækt við þessar tvær hliðar
þjóðmenn-ingarinnar. Þó voru jafnan nokkrir menn, sem sáu, að bæði
þurfli að vekja þjóðina til sjálfsmeðvitundar og kenna henni
að bjarga sér, þó framkvæmdin yrði litil framan af öldinni.
Gegnum allar aldir framan úr fornöld höfðu ýmsir
Islend-ingar haft áhuga á sögu landsins og fornum fræðum og sumir
þeirra höfðu með rannsóknum aukið þekkingu landa sinna
og annara þjóða á fornöld Norðurlanda. Snemma á 19. öld
fer áhuginn á þessum fræðum að vakna meðal Dana,
Norð-manna og Svía og þessi áhugi útlendinga hafði svo aptur
áhrif á Islendinga og hvatti þá og styrkti til starfa; R. Rask
stofnar bókmenntafélagið 1816 og C. C. Rafn fornfræðafélagið
1825. Islendingar voru svo sem sjálfkjörnir til þess að skýra
13
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
