26 : verzonk in middelmatigheid en traditie, ik zou kunnen wijzen op huichelarij , droogheid, lust tot veroordeelen, op bedeesdheid in een kleine maat- schappij zonder veel beweging. Maar men voelt dat alles in zijn werken. Liever wil ik iets zeggen van de kunst daarin . Want als alle golven van de felbewogen zee over ons zijn heengegaan en ons meêgesleept hebben, dan zien we dat de kunst in Ibsens werken ze ophoudt op een verbazende hoogte. Hun diepste wezen ligt in de antwoorden der per- sonen, die lang te voren voorbereid zijn door hun temperament en door de gebeurtenissen, door omgeving en stemming : al 't andere rust los daarop. Zij stijgen te zamen als in een lichtende lijn omhoog en spatten dan als vuurwerk uiteen in de velerlei kleuren van 't idee van 't stuk. Ik zou wel eens willen weten, wie in de wereldlite- ratuur ooit iets dergelijks schreef, wie zulk een concentreeren van alle dramatische middelen op het uiten der idee bereikte. Geen enkel dood punt, geen overvloedig woord in de geheele compositie ; alles leidt naar één doel. Of ook andren dat be- hij verwierf het reiken door zuivere techniek in des geestes strengen dienst.