32 .... den politieke vrijheidsbeweging omstreeks 40 ; eerst ongeveer in 60 werd „het bestaande" be- dreigd ; spoedig sloeg dit over op sociaal gebied. Toen de literatuur het werk overnam en de po- litiek hielp en voorbereidde door een oplossen en verruimen der begrippen naar alle zijden wat een stortvloed van verbanningen uit de samen- leving, van scheldwoorden en laster, waarover de ban van de kerk zweefde ! Was dit verwonder- lijk ? Al deze menschen werden immers wakker geschud uit het onwrikbaar geloof, dat het be- staande op politiek en sociaal gebied op rotsvas- ten, bijbelschen grond berustte. Terwijl die strijd op 't heetst woedde, ging Jonas Lie oogenschijnlijk heel onschuldig achterom de huizen binnen. Hij zeide tegen niemand, wat hij daarmeê voor had. Maar hij kwam weer naar buiten met de zeden en gedachtengang van „het bestaande" uit den gulden tijd. Hij haalde ze niet uit de minste huizen, neen uit de beste. En toen wij die te zien kregen, zeiden we onwillekeurig : „Maar was dàt nu iets om te bewaren?" en een oogenblik later zeiden we : „ja, iets is er wèl, en dat moeten we zien te redden." Dat strekt zijn schilderingen tot eer.